Suy niệm Chúa Nhật 22 Thường Niên C - Lm. Xuân Hy Vọng

Thứ năm - 28/08/2025 06:13 273

CON ĐƯỜNG ĐƯA ĐẾN THÁNH THIỆN: KHIÊM NHƯỜNG

            Khi đọc Phúc Âm hôm nay, con chợt nhớ đến câu chuyện của một giáo xứ nọ. Hầu như giáo dân đến nhà thờ vào ngày hôm sau, họ đều ngồi ở những dãy ghế cuối chót, hoặc bên ngoài. Cha xứ ngạc nhiên và hỏi họ, thì Ngài nhận được câu trả lời vì Chúa Giê-su dạy (x. Lc 14, 1.7-14). Thế là Cha xứ phải vất vả mời họ vào nhà thờ, hoặc ngồi ở những hàng ghế phía trên…Nếu chúng ta thực hành Lời Chúa như vậy thì vô hình dung, chúng ta sống nệ theo câu chữ, chứ chưa đụng chạm được đến cốt lõi của con đường nên thánh thiện mà chính Chúa Giê-su đã sống, dạy bảo chúng ta qua các bài đọc Phụng vụ hôm nay, đó là: thái độ khiêm nhường, nhân đức khiêm nhường, lòng khiêm tốn.

            Đối với xã hội ngày nay, đặc biệt ở những xứ sở phát triển, đặt nặng về vật chất, chủ nghĩa thực dụng, thì khiêm nhượng chẳng phải là một nhân đức được biết đến hoặc được chú trọng hay được yêu chuộng. Có lẽ, khiêm nhường là nhân đức bị khinh dể và chế giễu nhiều nhất, bởi vì nó rứt bỏ sự kiêu hãnh, lòng tự cao, tự đại, thái độ tôn thờ bản thân, nổi loạn, lối sống chỉ trích, phẫn uất, khoác lác, v.v…ra khỏi tâm hồn con người chúng ta. Vì vậy, khiêm nhượng là nhân đức đối nghịch với thời đại đầy kiêu căng, kiêu hãnh của chúng ta.

            Lời Chúa hôm nay hướng chúng ta đến thái độ khiêm tốn, lối sống khiêm nhượng thật sự, và chính nhờ nhân đức khiêm nhượng này mà chúng ta tiến lên trong bước đường thánh thiện. Nhưng khiêm nhường đích thật là gì? Câu trả lời nằm ở bài đọc I trích Sách Huấn Ca “…con hãy hạ mình, thì con sẽ được đẹp lòng Chúa, thi hành công việc con cách hiền hoà thì con sẽ được người đẹp lòng Chúa quý chuộng,…vì chỉ có một mình Thiên Chúa có quyền năng cao cả, và mọi kẻ khiêm nhượng phải tôn vinh Chúa” (Hc 3, 17.20). Như vậy, khiêm nhường là sự tôn nhận Thiên Chúa là chủ tể, chứ không phải tự tôn bản thân mình, và hơn nữa, mang thái độ sẵn lòng phục vụ một cách khiêm tốn, kín ẩn, không phô trương.

            Chúa Giê-su hằng mời gọi mỗi chúng ta “hãy học cùng Ta, vì Ta hiền lành và khiêm nhượng trong lòng” (Mt 11, 29), và Người mặc lấy lối sống khiêm nhường hơn ai hết “Người đã tự hạ mình, vâng lời cho đến chết, và chết trên thập giá! Vì thế Thiên Chúa đã suy tôn Người” (Pl 2, 8-9). Những ai tôn nhận sự chủ tể tuyệt đối của Thiên Chúa (người tự hạ mình, người khiêm nhượng) thì được Người nâng lên, và ai tự nâng mình lên (người tự tôn bản thân, không tôn nhận Thiên Chúa là chủ tể) sẽ bị hạ xuống (x. Lc 14, 11). Trong nhật ký (NK) của Thánh nữ Fau-sti-na, khi đề cập đến nhân đức khiêm nhượng, Ngài viết: “Giờ đây, tôi hiểu được vì sao có ít thánh nhân đến thế; chỉ vì có quá ít linh hồn khiêm nhượng thẳm sâu” (NK 1306), và tiếp lời “không có gì tốt hơn cho một linh hồn bằng những sỉ nhục…Nếu có một linh hồn thực sự hạnh phúc trên trần gian này thì chỉ có thể đó là linh hồn khiêm nhượng…Một linh hồn khiêm nhượng không tự tự mãn, nhưng đặt tất cả sự tín thác của họ nơi Thiên Chúa (NK 593). Bởi vì khiêm nhượng là phương thuốc đặc trị tật kiêu ngạo, lòng tự kiêu, tự đại, tính cao ngạo, kiêu hãnh, v.v…, nên khiêm nhường là nhân đức căn bản trong đời sống thiêng liêng, đời sống đạo, đời sống đức tin, và là con đường đưa đến sự thánh thiện như Thánh Âu-gus-ti-nô, một trong những đại tiến sĩ của Giáo Hội đã nhận định: “Tôi muốn anh em hãy dùng tất cả lòng mến của anh em mà đặt mình dưới chân Chúa Ki-tô, và đừng đi con đường nào khác để đạt đến chân lý ngoài con đường đã được Đấng tuy là Thiên Chúa, nhưng đã biết đến sự yếu đuối của những bước chân yếu hèn của chúng ta. Như vậy, con đường này trước tiên là khiêm nhượng; thứ hai là khiêm nhượng, và thứ ba cũng là khiêm nhượng…Mỗi khi anh em hỏi tôi về những tiêu chuẩn sống của đạo thánh, tôi sẽ cho anh em một câu trả lời duy nhất: khiêm nhượng” (trích Thư số 118: 2,11). Là con người, một hữu thể tội lỗi, chúng ta có lòng kiêu hãnh, hợm mình, tự cao, tự đại, khởi loạn, phẫn uất và xu hướng chỉ trích tiềm ẩn, vì vậy, không một ai có thể nói tôi không phải là người tự cao! Chúng ta biết tự hào về những gì mình nỗ lực đạt được, những thành công do công sức gầy dựng của bản thân, hoặc những gì đắc thủ; nhưng từ thái độ tự hào đi đến thái độ tự cao, tự kiêu, tự tôn thờ bản thân, tự khuếch trương cái tôi, v.v…thì chẳng xa là bao! Ngược lại, ranh giới đó lại rất gần, và khó xác định rõ ràng. Cũng theo lời thánh nữ Fau-sti-na, Đức Mẹ dạy Ngài về nhân đức khiêm nhượng như sau: “Mẹ ước mong con hãy thực hành ba nhân đức quý trọng đối với Mẹ, và làm đẹp lòng Thiên Chúa nhất. Thứ nhất là đức khiêm nhượng, khiêm nhượng và một lần nữa là khiêm nhượng (NK 1415)

            Do đó, chìa khoá đưa đến lòng khiêm nhượng đích thật là sự “dâng hiến trọn vẹn, dâng hiến không ngừng”, sự hạ mình, khiêm hạ, tận hiến, sẵn lòng phục vụ như chính Thiên Chúa đã trao ban Con Một yêu dấu của Người như quà tặng ân tình, Người chịu chết trên thập giá vì mỗi một người chúng ta. Hơn nữa, Chúa Giê-su đã sống hoàn hảo nhân đức khiêm nhượng qua việc “đến thế gian không phải để được phục vụ, nhưng là phục vụ và hiến mạng sống mình là giá cứu chuộc cho muôn người” (x. Mt 20, 28).

            Tiếp đến, một chìa khoá khác đưa đến lối sống khiêm nhượng thật sự là những ai chung quanh ta - đối tượng cho chúng ta yêu thương, phục vụ. Khi khiêm tốn nâng đỡ, trao ban một cách âm thầm, ‘không phèn la, trống đánh inh ỏi’ là lúc chúng ta sống nhân đức khiêm nhượng, chu toàn những công việc đơn sơ phù hợp với bậc sống, trách nhiệm sống; không một chút khoe khoang, phô trương, phô diễn, tự nâng mình lên với những cống hiến lớn lao, nhưng làm tất cả mọi công việc mọn hèn với thái độ khiêm hạ, hết mình và chẳng kể công trạng hay mong đáp đền (x.Lc 14, 12-14)

            Sau cùng, chìa khoá dẫn đến lối sống khiêm nhượng, thái độ khiêm nhường đích thật là sự chân thành, tấm lòng trong suốt của ta, để qua đó mọi người có thể nhận ra Thiên Chúa đang hoạt động, hướng dẫn, chủ tể đời sống, hành vi của chúng ta. Thái độ kiêu căng, tự cao chính là mầm móng tội lỗi ăn sâu trong lòng chúng ta như sách Huấn Ca dạy: “Kẻ kiêu ngạo lâm cảnh khốn cùng thì vô phương cứu chữa, vì sự xấu xa đã ăn sâu mọc rễ trong nó” (Hc 3, 28). Vì vậy, để loại bỏ những gì trái ngược với đức khiêm nhượng, chúng ta hãy chạy đến cùng Đấng trung gian của giao ước mới - Đức Giê-su Ki-tô (x.Dt 12, 24a), và xin Đức Mẹ - mẫu gương sống khiêm nhượng tuyệt vời - dẫn chúng ta đến với Chúa Giê-su: “Ngài bảo gì, hãy làm như vậy” (x.Ga 2, 5) Duy chỉ những ai sống khiêm nhượng thật sự mới cảm nhận sâu xa tình Chúa xót thương và có thể tiếp nhận lòng thương xót Chúa một cách vô bờ bến. Chỉ khi nào chúng ta chết đi cái tôi, lòng kiêu hãnh, sự tự cao của mình thì chúng ta mới có thể mặc lấy chiếc áo cẩm bào của lòng khiêm nhượng thâm sâu; và chỉ khi nào chúng ta huỷ mình ra không, thì chúng ta mới có thể được đổ đầy.

            Khiêm nhường là điều kiện thiết yếu của sự thăng tiến đời sống thiêng liêng, đời sống tu đức, đời sống đức tin, đời sống tận hiến - phục vụ - truyền giáo; và khiêm nhượng chính là phương thuốc trị liệu thần dược đối với nhân loại tội lỗi; là nền tảng của sự thánh thiện.

“Lòng con chẳng dám tự cao
Mắt con chẳng dám tự hào Chúa ơi!
Đường cao vọng, chẳng đời nào bước
việc diệu kỳ vượt sức chẳng cầu;
Hồn con, con vẫn trước sau
giữ cho thinh lặng, giữ sao thanh bình.
Như trẻ thơ nép mình lòng mẹ,
trong con, hồn lặng lẽ an vui” (Tv 131, 1-2). Amen!

                                                                                                Lm. Xuân Hy Vọng