"Ai là anh em của tôi?"

Thứ bảy - 12/07/2025 05:53 247

"AI LÀ ANH EM CỦA TÔI?"

John P. Cush, STD
Chúa nhật XV Thường niên – Ngày 13 tháng 7, 2025
Đnl 30,10–14; Tv 69 hoặc Tv 19; Cl 1,15–20; Lc 10,25–37
Nhóm Sao Biển chuyển ngữ từ Hprweb.com

Trong bài Tin mừng Chúa nhật XV Thường niên, chúng ta nghe dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu, một trong những giáo huấn nổi tiếng và có sức ảnh hưởng nhất của Chúa Giêsu. Câu chuyện tuy đơn giản nhưng sâu sắc: Một người bị cướp, bị đánh đập và bị bỏ mặc gần chết bên vệ đường. Một tư tế và một thầy Lêvi lần lượt đi qua, nhưng đều phớt lờ tình cảnh của người bị nạn ấy. Tuy nhiên, một người Samaritanô – nhân vật vốn bị dân Do Thái thời bấy giờ khinh miệt – lại dừng lại giúp đỡ, băng bó vết thương và lo liệu để người bị thương được chăm sóc. Chúa Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng câu hỏi: “Theo ông nghĩ, ai trong ba người đó là anh em của người bị rơi vào tay bọn cướp?” Câu trả lời dĩ nhiên là: “Kẻ đã tỏ lòng thương xót với người ấy.”

Dụ ngôn này mời gọi chúng ta suy gẫm về lời mời gọi yêu thương người lân cận, một lệnh truyền mà chúng ta bắt gặp rất nhiều lần trong Kinh Thánh. Nhưng hơn thế nữa, dụ ngôn thách đố chúng ta phải hành động, đặc biệt là qua thương xác 7 mối, tức là những hành vi tử tế và phục vụ cụ thể nhằm đáp ứng các nhu cầu thể xác của người khác. Đó là cho kẻ đói ăn, cho kẻ khát uống, cho kẻ rách rưới ăn mặc, cho khách đỗ nhà viếng kẻ liệt cùng kẻ tù rạc, chuộc kẻ làm tôi, và chôn xác kẻ chết— không chỉ đơn giản là những gợi ý, mà là những cách cụ thể để chúng ta thể hiện tình yêu Thiên Chúa đối với những người khốn khó.

Thánh Tôma Aquinô, trong bộ Tổng luận Thần học (Summa Theologica), đã trình bày sâu sắc nền tảng thần học của lòng thương xót. Ngài dạy rằng lòng thương xót là một nhân đức trung tâm, hướng chúng ta đến điều thiện nơi tha nhân, đặc biệt khi họ đau khổ. Thánh nhân viết rằng thương xót là “lòng cảm thông của một người dành cho người khác, nhờ đó người ta đau cùng với người kia trong nỗi khốn khổ của họ.” Và đó chính xác là điều ta thấy nơi người Samaritanô nhân hậu: ông không chỉ xúc động trước người bị nạn, mà còn hành động cụ thể để làm dịu đi nỗi đau của anh ta. Ông vượt qua mọi ranh giới hay định kiến xã hội, và qua đó thể hiện cốt lõi của lòng thương xót. Đối với thánh Tôma Aquinô, thương xót không phải là một cảm xúc thụ động, mà là một khuynh hướng chủ động thúc đẩy ta giúp đỡ những ai gặp khó khăn, bất kể họ là ai bất kể xuất thân hay địa vị của họ.

Đức Phanxicô, trong nhiều bài viết và diễn văn, cũng không ngừng nhấn mạnh tầm quan trọng của lòng thương xót trong đời sống Kitô hữu. Trong Tông sắc khai mở Năm Thánh Lòng Thương Xót, ngài viết: “Thương xót là luật căn bản cư ngụ nơi trái tim của bất cứ ai chân thành nhìn vào đôi mắt của anh chị em mình trên hành trình cuộc đời.” Đức Thánh Cha thường nói rằng thương xót phải được thể hiện cụ thể qua hành động hằng ngày. Với ngài, dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu nhắc chúng ta rằng tình yêu dành cho người lân cận không chỉ là một cảm xúc, mà là một chuỗi hành động đòi hỏi sự hy sinh bản thân. Đức Phanxicô luôn nhắc rằng lòng thương xót là điều đặc biệt cần thiết khi đối mặt với bất công, bạo lực và bất bình đẳng – những tình huống mà chúng ta dễ dàng nhắm mắt làm ngơ, như thầy tư tế và thầy Lêvi đã làm trong dụ ngôn.

Trong văn hóa đại chúng, chúng ta cũng bắt gặp hình ảnh phản chiếu dụ ngôn người Samaritanô. Chẳng hạn, bộ phim The Pursuit of Happyness (Mưu cầu hạnh phúc), do Will Smith thủ vai chính, kể câu chuyện có thật về Chris Gardner – người từng phải vật lộn trong cảnh vô gia cư nhưng vẫn cố gắng tạo dựng tương lai cho con trai mình. Dù gặp khó khăn trăm bề, Gardner vẫn thể hiện lòng cảm thông đối với người khác – từ những người vô gia cư cùng cảnh ngộ đến đồng nghiệp nơi làm việc – qua đó phản ánh tinh thần người Samaritanô nhân hậu. Bộ phim không chỉ khắc họa cuộc đấu tranh của nhân vật chính, mà còn nêu bật sự đồng cảm của anh với những người xung quanh, cho thấy rằng lòng thương xót không hệ tại ở sự giàu sang hay địa vị, mà nằm ở lòng quảng đại sẵn sàng giúp đỡ dù phải trả giá bằng chính bản thân mình.

Tương tự, dòng phim siêu anh hùng hiện đại – đặc biệt nơi các nhân vật như Người Nhện (Spider-Man) – cũng truyền tải thông điệp về lòng thương xót. Câu nói nổi tiếng của bác Ben: “Sức mạnh lớn, trách nhiệm càng cao” vang vọng lời mời gọi của người Samaritanô. Ai có khả năng giúp đỡ thì có trách nhiệm luân lý phải hành động, ngay cả khi điều đó đòi hy sinh. Hình ảnh siêu anh hùng sẵn sàng ra tay bảo vệ hoặc cứu giúp những người gặp nguy khốn phản ánh lòng thương xót của người Samaritanô, người hành động bất chấp sự chia rẽ trong xã hội hoặc bất tiện cá nhân.

Dụ ngôn này và các mối thương người mời gọi chúng ta xét lại chính đời sống mình. Bao lần chúng ta đã đi ngang qua những người đau khổ, nhưng quá bận rộn với mối lo riêng đến nỗi không nhận ra nỗi đau của tha nhân? Thật dễ để giống như thầy tư tế hay thầy Lêvi – có thể là những người tốt, nhưng lại không sẵn lòng dấn thân khi điều đó gây bất tiện hay khó chịu. Thế nhưng, Chúa Giêsu mời gọi chúng ta hãy giống như người Samaritanô – biết nhìn bằng ánh mắt thương xót, hành động với lòng trắc ẩn và trở thành người lân cận với hết thảy mọi người bất kể xuất thân hay hoàn cảnh của họ.

Chúng ta hãy tự hỏi: làm sao để sống các mối thương người cách tốt rõ nét hơn trong đời sống hằng ngày? Điều đó không nhất thiết phải là những hành động to tát hay ngoạn mục, mà thường là nơi những nghĩa cử nhỏ bé mỗi ngày — như cho kẻ đói ăn, lắng nghe người đang buồn phiền, hay thăm viếng người đau yếu hay cô đơn. Đức Phanxicô nhắc rằng thương xót không phải là thứ xa xỉ dành cho vài người; đó là điều tất yếu cho tất cả. Khi phục vụ người khác với lòng thương xót, là ta đang phục vụ chính Đức Kitô, Đấng đã nói: “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta” (Mt 25,40).

Khi chúng ta rước Mình Thánh Chúa hôm nay, hãy nhớ rằng ta không chỉ là người đón nhận lòng thương xót Chúa, mà còn là khí cụ chuyển tải lòng thương xót ấy. Nguyện xin cho chúng ta, khi ra về sau Thánh lễ, có được ánh mắt và con tim rộng mở, sẵn sàng phục vụ những ai cần được giúp đỡ, và bày tỏ lòng thương xót với hết thảy mọi người, như chính Đức Kitô đã thương xót chúng ta.