Tác giả: Salvatore Cernuzio

Cao Trí biên dịch

TGPSG/Vatican News – Đức Hồng y người Philippines Luis Antonio Tagle, Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng và các Giáo hội địa phương mới thuộc Bộ Loan báo Tin mừng, kế nhiệm Hồng y Giovanni Battista Re, 92 tuổi, trong chức vụ Niên trưởng Hồng y đoàn.

Sau gần 7 năm lãnh đạo Hồng y đoàn - một trong những cơ quan lâu đời nhất thế giới, Hồng y Giovanni Battista Re, 92 tuổi, rời chức vụ Niên trưởng. Người kế nhiệm ngài là Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle, 69 tuổi, người Philippines, Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng và các Giáo hội địa phương mới thuộc Bộ Loan báo Tin mừng.

Theo Tòa Thánh, Đức Hồng y Tagle sẽ nhận tước hiệu của Giáo hội ngoại thành Ostia, đồng thời vẫn giữ tước hiệu của Giáo hội ngoại thành Albano. Ngài được các hồng y thuộc Đẳng Giám mục bầu vào chức vụ này hôm thứ Năm, ngày 8/10/2026. Việc bổ nhiệm vào chức vụ cấp cao này trong phẩm trật Giáo hội được công bố hôm thứ Sáu.

Cải tổ của Đức Giáo hoàng Phanxicô

Hồng y Re, một nhân vật kỳ cựu của Giáo triều Rôma, đã phục vụ qua bốn triều đại giáo hoàng gần đây, từ Đức Gioan Phaolô II đến nay, tiếp tục giữ tước hiệu của Giáo hội ngoại thành Sabina-Poggio Mirteto và nhận danh hiệu “Niên trưởng Danh dự” của Hồng y đoàn.

Danh hiệu này là một điểm mới do Đức Giáo hoàng Phanxicô đưa ra trong một tự sắc năm 2019, qua đó ngài cải tổ chức vụ Niên trưởng, quy định rằng chức vụ này không còn kéo dài suốt đời mà có nhiệm kỳ 5 năm và chỉ được tái bổ nhiệm một lần. Quyết định này xuất phát từ thực tế rằng, “khi số lượng hồng y gia tăng”, vượt quá con số truyền thống 120 hồng y cử tri thêm 15 vị, “những trách nhiệm ngày càng lớn hơn” được đặt lên vai Niên trưởng Hồng y đoàn.

Trong khi xác nhận rằng vị đứng đầu Hồng y đoàn được các thành viên thuộc Đẳng Giám mục bầu chọn, theo thủ tục quy định tại khoản 2, điều 352 của Bộ Giáo luật, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã thiết lập nhiệm kỳ cố định và cho phép đảm nhận nhiệm kỳ thứ hai.

Việc tái bổ nhiệm Hồng y Re

Hồng y Re, được bổ nhiệm làm Niên trưởng năm 2020, kế nhiệm Hồng y Angelo Sodano, đã được chính Đức Giáo hoàng Phanxicô tái bổ nhiệm vào năm 2025. Đức Giáo hoàng đánh giá cao công việc ngài đã thực hiện trong Mật nghị Hồng y tháng 3 năm 2013. Khi ấy, Hồng y Re, cựu Sứ thần Tòa Thánh, từng giữ chức Phụ tá và Phó Quốc vụ khanh phụ trách Tổng vụ tại Phủ Quốc vụ khanh dưới triều Đức Gioan Phaolô II, và làm Tổng trưởng Bộ Giám mục từ năm 2000 đến năm 2010, là một hồng y cử tri nhưng đã đảm nhận những nhiệm vụ vốn thuộc về Niên trưởng đương nhiệm khi đó là Hồng y Sodano, người không hiện diện tại Nhà nguyện Sistina vì đã quá 80 tuổi. Đức Giáo hoàng người Argentina cũng quý trọng sự nhiệt thành, kinh nghiệm và tính cách thẳng thắn đặc trưng của vị hồng y đến từ Brescia.

Ngày 7/1/2025, Đức Giáo hoàng tái bổ nhiệm ngài cho nhiệm kỳ thứ hai; Hồng y người Argentina Leonardo Sandri cũng được xác nhận tiếp tục giữ chức Phó Niên trưởng.

Ba tháng sau, với tư cách Niên trưởng, Hồng y Re chủ sự nghi thức an táng Jorge Mario Bergoglio vào ngày 26/4/2025, cũng như Thánh lễ Missa pro eligendo Pontifice (Thánh lễ cầu cho việc bầu chọn Giáo hoàng) diễn ra sau đó. Đây là Thánh lễ được cử hành vào sáng ngày 7/ 5/2025, ngày khai mạc Mật nghị Hồng y, sau đó dẫn đến việc bầu chọn Đức Giáo hoàng Lêô XIV.

Người đứng đầu giữa những người ngang hàng

Ở tuổi 92, Đức Hồng y Re, người sinh tại Borno, kết thúc sứ vụ này trong Giáo hội. Kế nhiệm ngài là Đức Hồng y Tagle, trẻ tuổi hơn và được biết đến rộng rãi trong Giáo hội châu Á cũng như Giáo hội hoàn vũ. Cho đến nay, Đức Hồng y Tagle đứng đầu một trong hai phân bộ của Bộ trước đây mang tên Propaganda Fide (Bộ Truyền giáo).

Như vậy, Đức Hồng y Tagle sẽ đứng đầu các hồng y trên toàn thế giới, nhưng vẫn theo nguyên tắc primus inter pares,  nghĩa là “người đứng đầu giữa những người ngang hàng”. Ngài không thực thi quyền cai quản theo phẩm trật đối với các hồng y khác, mà đảm nhận vai trò điều phối hoạt động của các vị.

Nhiệm vụ chính của Niên trưởng là triệu tập Mật nghị Hồng y khi Tòa Thánh khuyết vị (sede vacante) trong tương lai và chủ tọa mật nghị, với điều kiện ngài chưa đủ 80 tuổi và do đó thuộc nhóm hồng y cử tri.