Hội nghị thường niên các Đại Chủng Viện Việt Nam năm 2022
- Thứ năm - 07/07/2022 22:09
- In ra
- Đóng cửa sổ này
“Con đường Loan báo Tin Mừng và xây dựng Giáo hội Việt Nam của Đức cha Pierre Lambert de la Motte và việc đào tạo linh mục trong bối cảnh tiến trình hiệp hành và hậu Covid-19" là chủ đề của Hội nghị Thường niên các Đại Chủng Viện Việt Nam năm 2022. Hội nghị do Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức sẽ diễn ra trong 6 ngày...
HỘI NGHỊ THƯỜNG NIÊN CÁC ĐẠI CHỦNG VIỆN VIỆT NAM NĂM 2022 KHAI MẠC TẠI TÒA GIÁM MỤC ĐÀ LẠT
“Con đường Loan báo Tin Mừng và xây dựng Giáo hội Việt Nam của Đức cha Pierre Lambert de la Motte và việc đào tạo linh mục trong bối cảnh tiến trình hiệp hành và hậu Covid-19" là chủ đề của Hội nghị Thường niên các Đại Chủng Viện Việt Nam năm 2022. Hội nghị do Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức sẽ diễn ra trong 6 ngày từ chiều thứ Hai ngày 04.7 đến sáng thứ Bảy ngày 09.7.2022 tại Tòa Giám mục Giáo phận Đà Lạt. Hội nghị năm nay có 104 tham dự viên, trong đó 80 linh mục đến từ 11 Đại Chủng Viện, các Giáo phận và một số dòng tu, cùng với 24 nữ tu đại diện của các Hội dòng Mến Thánh Giá như là khách mời của Hội nghị.
Vào lúc 19g30, ngày 04/07/2022, Hội nghị chính thức được khai mạc với giờ Chầu Thánh Thể thật lắng đọng và thiêng thánh tại Nhà nguyện Tòa Giám Mục.
Phát biểu trong phần khai mạc, Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám mục Giáo phận Phan Thiết, Chủ tịch Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh đã nói lên hai lý do chọn đề tài cho Hội nghị năm nay. Lý do thứ nhất là Hội nghị diễn ra trong bầu khí của Thượng Hội đồng Giám mục thế giới 2023 với chủ đề “Hướng tới một Giáo hội Hiệp hành: Hiệp thông, Tham gia và Sứ vụ”; và lý do thứ hai là các Đại Chủng viện cùng nhìn lại hành trình hơn 350 năm qua của Giáo hội Việt Nam đã loan báo Chúa Giêsu như thế nào, khởi đi từ Đức cha Lambert de la Motte, vị Giám mục tiên khởi, Đấng Sáng lập Dòng Mến Thánh Giá. Các nữ tu đã sống và tham gia hoạt động rất tích cực để xây dựng Giáo hội theo linh đạo Mến Thánh Giá mà Đức cha Lambert đã để lại. Đó cũng là lý do sự hiện diện của quý nữ tu Dòng Mến Thánh Giá như những khách mời đặc biệt của Hội nghị.
Ấn tượng và sâu lắng nhất của phần khai mạc là giây phút Đức cha Chủ tịch đọc bản di chúc của Đức cha Lambert về ưu tư và chăm lo cho các Chủng viện vùng đất truyền giáo. Từ hai lý do trên, Đức cha Chủ tịch tuyên bố khai mạc Hội nghị Thường niên năm nay.
Sau phần tuyên bố khai mạc, cha Giuse Phạm Văn Trọng, Thư ký Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh điểm qua bảy đề tài mà Hội nghị sẽ tìm hiểu và thảo luận như sau:
Đề tài 1: Đào tạo linh mục - đào tạo “người môn đệ truyền giáo” (missionary disciple - Ratio 2016) trong bối cảnh hướng đến tiến trình phong thánh cho Đức cha Lambert de la Motte
- Thuyết trình viên: Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng
Đề tài 2: Đức cha Lambert, người môn đệ yêu mến và loan báo “Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh”
- Thuyết trình viên: Sr Cecilia Trần Thị Thanh Hương, Hội dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp
Đề tài 3: Bình vẫn chưa hề cũ (một thoáng nhìn về văn kiện “Monita ad Missionarios - nhắn nhủ các Thừa Sai” của Công nghị Ayutthaya 1664)
- Thuyết trình viên: Cha Giuse Trương Đình Hiền, Giáo phận Qui Nhơn
Đề tài 4: Đường hướng đào tạo linh mục theo Huấn thị cho các Thừa sai (Monita ad Missionarios) của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Gioan Trần Văn Thức, Giáo phận Phan Thiết
Đề tài 5: Thành lập hàng giáo phẩm tiếp nối tinh thần của Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Phêrô Nguyễn Thanh Tùng, Tổng Giáo phận Sài Gòn
Đề tài 6: Hoạt động loan báo “Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh” của Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Đaminh Ngô Quang Tuyên, Tổng Giáo phận Sài Gòn
Đề tài 7: Hoạt động truyền giáo của các Hiệp hội Tín hữu Mến Thánh Giá
- Thuyết trình viên: Nhóm nghiên cứu Mến Thánh Giá
Buổi khai mạc kết thúc với lời kinh nguyện cầu với Đức cha Lambert và phép lành của Đức cha Chủ tịch.
HỘI NGHỊ THƯỜNG NIÊN CÁC ĐẠI CHỦNG VIỆN NĂM 2022:
ĐÚC KẾT THUYẾT TRÌNH VÀ THẢO LUẬN NGÀY THỨ II
Lúc 5g30 ngày 05.7.2022, Hội nghị thường niên các Đại Chủng Viện năm 2022 bước vào ngày sống và làm việc thứ II với tâm tình ngợi ca tình yêu Thiên Chúa trong Giờ Kinh Sáng và thánh lễ xin ơn Chúa Thánh Thần tại Nhà nguyện Tòa Giám Mục. Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng chủ tế thánh lễ và mời gọi mọi người cùng nhau nài xin Chúa Thánh Thần hướng dẫn Hội nghị để có thể sinh được những hoa trái thiêng liêng cho công cuộc đào tạo linh mục như lòng Chúa mong ước.
Trong phần chia sẻ Lời Chúa, cha Bruno Phạm Bá Quế, Giám đốc Đại Chủng Viện Hà Nội, khởi đi từ tinh thần hiệp hành của Giáo hội thật thích hợp và ý nghĩa cho Hội Nghị thường niên năm nay để cùng nhau gặp gỡ, lắng nghe và phân định. Đây là một tiến trình dài trong đời sống Giáo hội và công cuộc đào tạo linh mục. Dưới ánh sáng Lời Chúa, cha mời gọi cộng đoàn tin tưởng vào tình yêu chung thủy của Thiên Chúa dành cho con người qua hình ảnh hôn nhân mà tiên tri Hôsê nhắc tới. Từ đó, người môn đệ Chúa Kitô cần đi sâu vào đời sống cầu nguyện mà Chúa Giêsu nói tới trong bài Tin Mừng như một xác tín nhằm xác định rõ căn tính người tông đồ.
Ngày làm việc thứ II của Hội Nghị được chia thành 2 phần: thuyết trình các đề tài vào buổi sáng và thảo luận nhóm vào buổi chiều.
Trong buổi sáng, các tham dự viên được lắng nghe 2 đề tài xoay quanh cuộc đời Đức cha Pierre Lambert De La Motte như một mẫu gương sống động của việc đào tạo linh mục trong tinh thần hiệp hành của Giáo hội và bối cảnh hậu Covid-19 của xã hội:
– Đức cha chủ tịch Giuse Đỗ Mạnh Hùng trình bày đề tài 1: “Đào tạo linh mục – đào tạo “người môn đệ truyền giáo” (missionary disciple – ratio 2016) – trong bối cảnh hướng đến tiến trình phong thánh Đức cha Lambert de La Motte”.
– Nữ Tu Cecilia Trần Thị Thanh Hương, Hội Dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp, trình bày đề tài 2: “Đức cha Pierre Lambert người môn đệ yêu mến và hướng trọn lòng trí, cuộc sống vào “Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh.”
Vào buổi chiều, từ hai bài thuyết trình đã được lắng nghe, các tham dự viên được chia thành các nhóm nhỏ để thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cũng như thao thức trong đào tạo.
Sau đây là các bài đúc kết thuyết trình và thảo luận của ngày làm việc thứ II của Hội nghị do cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB, Thư ký Hội nghị thực hiện.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận đề tài 1
Với định hướng của Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN) về việc Phong thánh cho Đức cha Pierre Lambert de la Motte: Hoa trái thánh thiện của Đức cha Lambert là toàn thể Giáo hội Việt Nam hôm nay với 27 giáo phận, Hội nghị Thường niên 2022 của các Đại Chủng viện học hỏi về gương sáng của Vị mục tử Pierre Lambert de la Motte để huấn luyện và đào tạo chủng sinh, tu sĩ và giáo dân thành những môn đệ truyền giáo, loan báo Tin Mừng yêu thương của Thiên Chúa cho đồng bào Việt Nam. Trong Hội nghị này, chúng ta đang sống Mầu nhiệm Giáo hội “hiệp hành”, cùng nhau tiến bước trên Con đường Giêsu và mời gọi mọi người cùng tiến bước về với Thiên Chúa Cha: “Thầy là con đường, là sự thật và là sự sống, không ai đến được với Cha mà không qua Thầy” (Ga 14,6). Mầu nhiệm đó không chỉ chi phối chúng ta khi suy tư, học hỏi mà còn cả khi cùng nhau cầu nguyện, giải trí, trao đổi. Nói tắt, mầu nhiệm đó chi phối toàn vẹn đời sống chúng ta thành dấu chỉ sự hiệp thông, sống tích cực tham gia vào đời sống Giáo hội và sứ vụ của Giáo hội. Như vậy, sự tưởng nhớ của chúng ta về Đức cha Pierre Lambert de la Motte còn mang tính chất thiêng liêng và cầu nguyện, hy vọng ngài sớm được nâng lên bậc hiển thánh. Lúc đó, gia tài ngài để lại cho Giáo hội tại Việt Nam mới nên trọn vẹn cho vinh quang Thiên Chúa.
Nét đặc trưng của hội nghị lần này theo như Đức cha Chủ tịch nói, còn có sự hiện diện của các nữ tu. Có lẽ thế. Tuy nhiên, chính trong Ratio 2016 và nhất là trong Veritatis Gaudium, việc đào tạo linh mục cũng cần phải có sự góp phần của nữ giới. Làm thế nào, mỗi Giáo hội địa phương sẽ phải tìm ra phương cách. Nếu thế, sự hiện diện của nữ giới, của các nữ tu trong lần này cũng mang tính chất khởi đầu cuộc khai phá mà có lẽ Đức cha Lambert cũng muốn thổi vào Giáo hội tại Việt Nam mà lúc đó (thế kỷ 17) vai trò của người nữ vẫn ít được trân trọng trong một văn hóa Khổng Mạnh.
Với định hướng đó, chúng ta cùng bước vào bài thuyết trình thứ nhất của Đức cha Chủ tịch. Tựa đề bài thuyết trình: ĐÀO TẠO LINH MỤC: ĐÀO TẠO “NGƯỜI MÔN ĐỆ TRUYỀN GIÁO” TRONG BỐI CẢNH HƯỚNG ĐẾN TIẾN TRÌNH PHONG THÁNH ĐỨC CHA PIERRE LAMBERT DE LA MOTTE
Bài viết muốn xoáy vào điểm cốt yếu này: học từ nơi Đức cha Lambert, dưới góc cạnh đào tạo, đào tạo người môn đệ truyền giáo hôm nay.
Để làm việc này, tác giả trình bày sơ lược qua đời sống của Đức cha Lambert dưới ánh sáng của tiến trình xin phong thánh cho ngài, như một dấu chỉ của lòng tri ân của toàn Giáo hội Việt Nam, vì lẽ, theo Hội đồng Giám mục, gia sản của Đức cha Lambert là toàn thể 27 giáo phận chứ không chỉ là Hội dòng Mến Thánh Giá. Ngài đặt suy tư học hỏi Đức cha Lambert trong bối cảnh hậu-Covid, Giáo hội đang nỗ lực trình bày một Giáo hội Hiệp hành cùng bước đi trên con đường mang tên Giêsu hướng về Thiên Chúa Cha, khi tham gia, chia sẻ những nỗi bấp bênh, u sầu của người nghèo và giới lao động. Từ đó, tác giả cho ta thấy sự từ bỏ hoàn toàn của Đức cha Lambert trước những mối lợi vật chất, danh giá, danh vọng… nhưng hoàn toàn một lòng một trí cho Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh mà thôi. Quả là một đời sống của thánh Phaolô được sống lại nơi thế kỷ 17 tại quê hương đất Việt chúng ta.
Tác giả dựa vào tình thân và cùng hỗ trợ nhau của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert dưới ánh sáng của Cv 1,15-26 (về việc chọn Matthias) để làm nổi bật ba yếu tố: theo Đức Giêsu trọn vẹn; cùng với các những tông đồ khác, kể cả nữ giới; loan báo và làm chứng Đức Giêsu sống lại. Như thế chúng ta thấy rõ, ngay từ ban đầu, Hiệp Hành là cách thức sống và cách thức hành động của Giáo hội. Đó là cách thức mới để là Giáo hội mà Đức Giáo hoàng Phanxicô khẳng định Chúa muốn như thế cho thiên niên kỷ thứ ba. Cách thức mới để là Giáo hội được Đức cha Lambert đã sống một cách nào đó, dĩ nhiên theo bối cảnh Giáo hội, xã hội và văn hoá thời đó. Chính ngài đã mở rộng việc truyền giáo cho các chủng sinh, cho các nữ tu Mến Thánh Giá, cho Hiệp hội Tín hữu Mến Thánh Giá. Ngài không làm một mình. Ngài mời gọi người khác chung tay và qua đó sống Giáo hội cách tích cực. Kế hoạch xây dựng Giáo hội tại nơi truyền giáo là như sau: Cùng làm việc cộng tác nhau - hiệp nhất với Rôma - huy động tất cả mọi thành phần của Giáo hội cho truyền giáo.
Bài viết còn nêu lên hai điều thú vị trong cuộc đời của Đức cha Lambert: đối với những người khác, cách riêng Phật tử, tìm cách hội nhập vào địa phương và chú tâm đến sự hiện diện và góp phần của nữ giới trong thiết lập và xây dựng Giáo hội.
Những điều ấy chắc hẳn vẫn còn đang được triển khai trong toàn Giáo hội tại Việt Nam, nhất là trong việc đào tạo những người của Giáo hội Chúa Kitô trong tương lai.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận đề tài 2
Bài nói chuyện “ĐỨC CHA PIERRE LAMBERT: NGƯỜI MÔN ĐỆ YÊU MẾN VÀ HƯỚNG TRỌN LÒNG TRÍ, CUỘC SỐNG VÀO “ĐỨC GIÊSU-KITÔ CHỊU-ĐÓNG-ĐINH” có thể xem là bài chính của Hội nghị này. Nó khảo sát hành trình thiêng liêng và mục vụ của Đức cha Lambert trong bối cảnh xã hội, giáo hội cũng như cá nhân.
Hành trình, ta muốn nói đến những bước đi từng bước giữa những vất vả. Ta đừng ảo tưởng về sở hữu một hành trình thiêng liêng ăn sẵn, chẳng chút đổ mồ hôi. Trong lịch sử đặc thù của cuộc đời Đức cha Lambert, tinh thần/đặc sủng yêu mến Thánh giá được đâm rễ, tăng trưởng và sinh hoa kết trái. Nếu vậy, lịch sử và tinh thần không được như hai vật đặt cạnh nhau. Chúng buộc phải hòa hợp chặt chẽ với nhau. Nói tóm gọn, tinh thần được nhập thể và hiện thực trong lịch sử. Cũng thế, lịch sử phải bộc lộ được chính cái tinh thần sinh động mọi sự.
Để trình bày được luận đề này cách thuyết phục, tác giả sơ lược qua những yếu tố và những nhân vật đã tác động trên đời sống thiêng liêng của Đức cha Lambert. Tác giả nêu lên những bậc thầy linh đạo của Nước Pháp thế kỷ 17 và những cuốn sách nổi tiếng như Gương Chúa Giêsu, dẫn vào đời sống sùng mộ của thánh Phanxicô Salê, cũng như cuốn Con Đường Hoàn Thiện và Lâu Đài Nội Tâm của Têrêxa Avila. Chúng tác động nhiều đến Đức cha Lambert. Cắm sâu vào chất mùn Tin mừng của Giáo hội, Đức cha Lambert có thể đưa trực giác thiêng liêng và mục vụ của mình vươn cao vào bầu trời Giáo hội và thế giới cách hiệu quả. Nơi đây, một lần nữa minh chứng “truyền thống và sự mới mẻ” luôn gắn chặt với nhau. Không cắm sâu vào quá khứ, trực giác thiêng liêng sẽ chỉ là mộng mị và hời hợt; trái lại, không sinh hoa kết trái, trực giác đó chỉ là cằn cỗi và héo khô. Chân lý này thách đố thế hệ trẻ không cần gốc rễ. Nó cũng thách đố người cao niên, thế hệ đi trước không muốn đổi thay gì và cuối cùng chẳng đâm bông được gì.
Nếu đúng là thế, thì Đức cha Lambert cũng buộc phải trải qua cuộc hoán cải nội tâm dưới khía cạnh thiêng liêng và mục vụ. Thiên Chúa chỉ sử dụng những người hoàn toàn quay trở lại với Thiên Chúa, như Môsê, Giêrêmia. Cuộc hoán cải của Đức cha Lambert đã khởi sự lúc 9 tuổi, rồi triển nở khi ngài chấp nhận bỏ mọi sự để bước theo ơn gọi giáo sĩ, sau một thời gian chẳng hề nghĩ tới. Rồi nó đạt đến sự trưởng thành quyết liệt và dứt khoát trong cuộc tĩnh tâm 40 ngày tại Ayutthaya: Từ nay trở đi, trong mọi hoạt động mục vụ và truyền giáo cũng như đời sống thiêng liêng, Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh là ông chủ duy nhất của đời sống ngài.
Cuộc hoán cải nội tâm này đúng là một sự giác ngộ, nói theo kiểu phật giáo, và còn hơn một sự giác ngộ nữa. Nó đúng là cuộc tiếp chạm với Đấng Phục Sinh như thánh Phaolô đã trải nghiệm trên đường Damas. Chính cuộc tiếp chạm này làm cho ngài đánh giá lại mọi sự cũng như tạo ra những xác tín then chốt để cho đặc sủng ‘yêu mến thánh giá’ sinh hoa kết quả: sự tối thượng của ân sủng, giá trị của sự đền bù tội lỗi, sự bén nhạy trước Thần khí hoạt động giữa văn hóa và tôn giáo ngoại giáo Á châu, vị trí trung tâm, then chốt và tột đỉnh của Đấng Chịu Đóng Đinh. Ta không ngại nói đó chính là một đời sống thần nghiệm, chiêm niệm sâu xa diện mạo của Thiên Chúa, song giữa những con người: linh đạo hoạt động và dấn thân vì Đức Giêsu ngay tại ĐỊA PHƯƠNG của mình. Trong đời sống chiêm niệm và hoạt động cụ thể của Đức cha Lambert, đó là những người dân nghèo Á châu mà ngài gặp gỡ và đối thoại.
Đức cha Lambert luôn nhìn lên Chúa để tiến bước giữa những con người nghèo đó. Đây là cách thức lắng nghe ‘Thánh thần thôi thúc’ nơi chính mình và nơi những người dân ngoại. Đây là sự lắng nghe LƯỠNG DIỆN. Và nơi Đức cha Lambert Thánh Thần không làm gì khác hơn là thúc đẩy tâm hồn ngài chỉ nhìn vào Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh. Với Đức cha Lambert, chẳng nơi đâu ta nhận được sự soi sáng vững chắc cho bằng nơi Thập giá Đức Kitô. Như thế, đối với Đức cha Lambert và truyền thống ‘Mến Thánh Giá’, nguyện ngắm chính là ‘thông phần cuộc khổ nạn của Đức Kitô’ và làm cho Đức Kitô khổ nạn và chịu đóng đinh luôn sống động vì và trong nhân loại.
Chiêm niệm Đức Kitô như thế không thể không đi chung với khía cạnh tu đức mà tác giả gọi là khổ chế. Tác giả như muốn cho thấy rằng mức độ chiêm niệm nơi Đức cha Lambert tỷ lệ thuận với mức độ khổ chế, chết đi chính mình. Thật vậy, từ ngữ khổ chế vốn hay được dùng trong thế kỷ 17 muốn nói đến sự chết đi cho chính mình. Nó chẳng khác gì hơn là lối đường tu đức mà Đức Giêsu luôn nói tới: “Vác thập giá hằng ngày mà theo ngài”. Tác giả nêu ra một điểm thú vị: đó là với Đức cha Lambert, khổ chế và tử đạo đi liền với nhau, trong đời sống hằng ngày. (x. tr 34-35) “cả cuộc đời người Kitô hữu là một cuộc tử đạo liên lỷ, bởi không thể là một môn đệ hoàn hảo của Đức Kitô, nếu không từ bỏ mình và chết đi trong mọi hoàn cảnh đối với những ước muốn của bản thân và cái tôi của mình.” Nó là mặt trái để làm cho bộ mặt thánh thiện của Kitô hữu được hấp dẫn. Tác giả trình bày góc cạnh này qua 6 điểm: khổ chế tự nguyện; khổ chế vì tình yêu Chúa Giêsu; khổ chế như sự thờ phượng; khổ chế nhằm sự thông hiệp trọn vẹn với Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh; khổ chế như sự đền tội và hãm mình; khổ chế nhắm đến việc tông đồ. Tất cả những điều này làm cho cuộc đời người môn đệ yêu mến Thánh giá thành một của lễ trong Đức Giêsu với quyền năng thánh hóa của Thánh Thần dâng lên Chúa Cha. Như vậy, cuộc đời như hy tế, như phụng vụ đời sống.
Tinh thần yêu mến Thánh giá sẽ không đầy đủ nếu không đốt nóng hồn tông đồ. Chúa Giêsu tiến vào hy lễ thập giá không phải như một kẻ anh hùng. Ngài đi vào đó như một người Con hoàn toàn vâng phục để xây dựng Vương quốc bình an mà Cha của Ngài muốn cho nhân loại. Như thế, “trước khi gieo vãi hạt giống Phúc Âm, anh chị em hãy dùng lời cầu nguyện làm cho mưa móc từ trời sa xuống trên cánh đồng”. Chính như vậy, người mến Thánh giá vun xới hồn tông đồ thành một lò lửa nóng cháy vốn là chìa khoá của loan báo Tin Mừng và sự trở lại của anh chị em lương dân.
Như vậy, bài viết có thể giúp người đọc nhận thấy không phải một nhân vật quá khứ, song là một nhân vật có thể thúc đẩy cho việc đào tạo các ơn gọi Kitô hữu, giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân, thành một đoàn dân cùng nhau tiến bước trên đường Giêsu, trên đường Đấng Chịu Đóng Đinh, trải nghiệm ngay trong đời sống hằng ngày giữa những vất vả, nóng lạnh, đói khát, chống đối.
HỘI NGHỊ THƯỜNG NIÊN CÁC ĐẠI CHỦNG VIỆN NĂM 2022: ĐÚC KẾT THUYẾT TRÌNH VÀ THẢO LUẬN NGÀY THỨ III
"Lạy Chúa Trời xin mở miệng con, cho con cất tiếng ngợi khen Ngài." Đó là tâm tình khởi đi từ thẳm sâu lòng yêu mến của tất cả các tham dự viên dâng lên Thiên Chúa trong giờ Kinh Sáng cho một khởi đầu ngày làm việc thứ III của Hội nghị. Trung tâm điểm của đời sống Giáo Hội và cũng là của Hội nghị là Thánh Lễ - Bí tích Thánh Thể. Hôm nay là thứ Tư, theo truyền thống đạo đức của Giáo hội Việt Nam, Đức cha chủ tế dâng thánh lễ Kính thánh Giuse cầu nguyện cho Giáo Hội Việt Nam và tiến trình phong thánh cho Đức cha Pallu và Đức cha Lambert.
Trong phần giảng lễ, cha Giuse Bùi Công Trác, Giám đốc Đại Chủng Viện Thánh Giuse Sài Gòn, dựa trên ánh sáng Lời Chúa (Hs 10, 1-3.7-8.12; Mt 10, 1-7) gợi cho cộng đoàn 2 điểm suy tư: Vẻ đẹp của Tin Mừng và điều kiện cần thiết cho một chứng nhân. Từ đó, ngài khơi lên mẫu gương cuộc đời Đức cha Lambert đã sống vẻ đẹp của Tin Mừng khi sống trọn vẹn cho Đức Kitô chịu đóng đinh; như vậy, người môn đệ truyền giáo được mời gọi mở tâm hồn để cho Chúa huấn luyện bằng việc sống kết hợp cá vị với Ngài ngõ hầu sống vẻ đẹp Tin mừng và trở thành gương mẫu cho anh chị em.
Sau thánh lễ, các tham dự của Hội nghị chụp hình lưu niệm tại tiền sảnh Tòa Giám Mục Đà Lạt.
Trong buổi sáng,
Lúc 8g00, Hội nghị bắt đầu bước vào ngày làm việc mới với tinh thần sẵn sàng học hỏi và tham gia chia sẻ. Trước khi lắng nghe các đề tài mới, cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB đúc kết những ý tưởng cốt lõi của ngày Hội nghị và thảo luận hôm qua. Bản tóm lược cho thấy nét nổi bật về linh đạo Chúa Kitô chịu đóng đinh là đối tượng duy nhất của đời sống chúng ta được Đức cha Lambert chọn, suy gẫm, nội tâm hóa và sống trọn trong suốt cuộc đời thừa sai. Cuộc đời Đức cha Lambert như mẫu gương sáng có thể áp dụng trong đào tạo linh mục trở thành người “môn đệ truyền giáo” đích thực của Chúa Kitô cho thế giới hôm nay.
Tiếp đến, cha Giuse Trương Đình Hiền trình bày đề tài: “Bình vẫn chưa hề cũ (một thoáng nhìn về văn kiện “Monita ad Missionarios - nhắn nhủ các thừa sai” của công đồng Ayuthia 1664.” Bài thuyết trình ngoài phần mở đầu và kết luận gồm 3 phần chính:
- Những chân trời mới để Hôi thánh “ra khơi”
- Nhận định tổng quát về “Monita Ad Missionarios”
- Monita Ad Missionarios: Định hướng và áp dụng.
“Bình vẫn chưa hề cũ,” thuyết trình viên đưa người nghe trở về và sống lại bối cảnh xã hội, văn hóa và tôn giáo để giúp hiểu rõ hơn lý do ra đời của Monita ad Missionarios - Huấn dụ gửi các thừa sai như kết quả tinh hoa của công nghị Ayuthia 1664. Đọc lại những hướng dẫn cụ thể cho các thừa sai như một cuộc trở về nguồn, Cha Giuse mời gọi mọi người tìm ra giá trị trường tồn của lịch sử truyền giáo trong Giáo hội. Áp dụng vào đào tạo, Cha Giuse nói, “Hội nghị trong tinh thần hiệp hành để hướng tới đào tạo con người trưởng thành là sự gắn bó và yêu mến Chúa Kitô để phục vụ hăng say Giáo hội.” Ngài ước nguyện Hội nghị sẽ tìm ra một phương cách đào tạo để có một thế hệ người “môn đệ truyền giáo” mới cho Giáo hội.
Nối tiếp những chia sẻ của cha Giuse, Cha Gioan Trần Văn Thức trình bày đề tài, “Đường hướng đào tạo linh mục theo Huấn thị cho các Thừa Sai (Monita ad Missionarios) của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert.” Thuyết trình viên mong cùng với tham dự viên đi sâu vào nội dung của Huấn dụ Monita ad Missionarios để cảm nghiệm chiều sâu giá trị, ý nghĩa và gợi hứng hướng dẫn thực hành cụ thể cho đời sống linh mục cũng như công cuộc đào tạo linh mục trong thời đại hôm nay. Huấn dụ gồm 10 chương với 3 nội dung chính:
- Thánh hóa bản thân các thừa sai: linh đạo tập trung vào Chúa Kitô chịu đóng đinh.
- Hoạt động truyền giáo - đào tạo linh mục theo linh đạo mầu nhiệm Chúa Kitô.
- Tổ chức Giáo hội sống theo mầu nhiệm Chúa Kitô chịu đóng đinh.
Từ những khai triển nội dung sâu sắc của Monita, cha Gioan kết luận: “Huấn thị Truyền giáo’ của Tòa Thánh và ‘Chỉ dẫn Thừa sai’ của Hai Đức Giám Mục Đại Diện Tông Tòa Đàng Trong và Đàng Ngoài. Các ngài đã dành thời gian quan trọng để chuẩn bị bằng việc cầu nguyện, thảo ra bản hướng dẫn việc truyền giáo xoay quanh việc tu đức, việc giảng đạo và việc tổ chức giáo hội theo linh đạo tập trung vào Mầu nhiệm Chúa Kitô chịu đóng đinh. Ngay từ thời đó mà các ngài đã sử dụng một phương pháp quản trị rất khoa học và hiện đại của thế kỷ XX, XXI ngày nay, rất hữu ích cho việc đào tạo linh mục thích ứng với mọi thời.”
Trong buổi chiều,
Lúc 14g30, các nhóm tiếp tục cùng nhau đào sâu nội dung đã học hỏi trong buổi sáng qua việc chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận điều tâm đắc. Câu hỏi gợi ý, “Từ Huấn thị cho các Thừa sai, đâu là điều mà cha tâm đắc và có thể áp dụng trong việc đào tạo linh mục?"
Lúc 15g45: Từ một nguồn chung là huấn thị Monita Ad Missionarios, hoa trái của thảo luận được các đúc kết và chia sẻ.
Sau đây là các bài đúc kết thuyết trình và thảo luận của ngày làm việc thứ III của Hội nghị do cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB, Thư ký Hội nghị thực hiện.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận bài 3:
BÌNH VẪN CHƯA HỀ CŨ
(Một thoáng nhìn về văn kiện “MONITA AD MISSIONARIOS”
Một tựa đề khá thú vị cho một bài khảo cứu mang nhiều tính chất lịch sử về tài liệu ‘Monita ad Missionarios’, được tác giả đánh giá như một văn kiện ‘đổi mới việc truyền giáo tại Á châu’ theo hướng đi của Công đồng Trentô, cách riêng theo Huấn thị năm 1659 của Thánh bộ Truyền giáo năm 1622.
Bài viết được chia làm ba phần với một phần dẫn nhập dài (trg 7-15) nói về thái độ quân bình hay tế nhị hay công bằng trước lịch sử để chúng ta không bi quan trước quá khứ, vì quả thực Kitô giáo tại Việt Nam lúc sơ khai đã làm được rất nhiều điều hữu ích cho dân tộc, cả trên bình diện văn hoá lẫn vật chất. Với tác giả, Giáo hội tại Việt Nam chẳng có gì phải mặc cảm trước sự hưng thịnh của quê hương cả, dẫu rằng có những đánh giá tiêu cực.
Trong phần I, “những chân trời mới để Hội thánh ‘ra khơi’, tác giả cho thấy cách tổng quát và hoàn vũ một Giáo hội trong biến động của thế giới thời mới buộc phải chuyển mình trước phong trào Cải cách Tin lành bằng cách “tìm một lối sống tin mừng triệt để hơn’. Giáo hội ấy cũng phải mở rộng tầm nhìn về thế giới rộng lớn hơn Âu châu. Trong thế giới ấy, Thánh Thần vẫn hoạt động qua những điều tốt lành của các văn hoá và tôn giáo khác. Thực tại đó thách đố Giáo hội về thần học, về truyền giáo, về chính trị. Giáo hội đang từng bước chuyển mình từ một thái độ đóng băng trước thế giới sang một thái độ rộng mở hơn qua nhiều bài học thành công và thất bại của mình. Trong bối cảnh đó, Á châu và cuộc tái rao giảng Tin Mừng được định hình bằng cách đi vào văn hoá và tôn giáo Á châu với tâm trí rộng mở của những nhà truyền giáo như Matteo Ricci, Roberto de Nobili, Alexandre de Rhodes… Trong bối cảnh này, Việt Nam được thừa hưởng làn sóng ấy: Alexandre de Rhodes với chân trời loan báo Tin Mừng bằng chính chữ Quốc Ngữ. Luận đề tác giả muốn trình bày ở đây chính là công cuộc truyền giáo tại Việt Nam được hưởng lợi từ những thất bại được suy đi nghĩ lại mà các vị thừa sai gặp phải. Đúng vậy, nếu những thất bại đó không được suy đi nghĩ lại trong ánh sáng đức tin có lẽ công việc truyền giáo trên mảnh đất chữ S khó mà tiến triển nhanh như thế. Chỉ một thời gian ngắn ngủi đã có tới 50.000 tín hữu thuộc Đàng Trong và 350.000 tín hữu thuộc Đàng Ngoài cùng với vô số nhà thờ. Tác giả cũng không quên cho thấy những ‘tính toán nhân loại’ ngay cả trong việc linh thánh nhất trong các việc linh thánh là cứu rỗi các tâm hồn (Augustinô). Tuy nhiên, Thiên Chúa có cách hành động và hướng dẫn của Ngài.
Phần II, tác giả trình bày nhận định tổng quát về tài liệu ‘Monita Ad Missionarios’. Tác giả đưa người đọc chú ý đến “cuộc đại phân định”. Giáo hội luôn phân định để tìm kiếm ý Chúa trong việc loan báo Tin Mừng. Quả thế, Thánh bộ Truyền giáo thu gom các bản tường trình 1625, 1628 và 1644 để đưa ra Huấn thị 1659. Và như thế Công nghị Ayutthaya 1664 tìm cách hấp thụ huấn thị trên trong bối cảnh Á châu. Công nghị đó dẫn tới văn kiện Monita ad missionarios. Và theo tác giả, văn kiện này được trình bày theo phương pháp “xem, xét, làm” hay “nhìn nhận, giải thích và lựa chọn”. Thật ra, đây là những phương pháp làm thần học trong hướng mục vụ của thế kỷ 20 (đặc biệt phong trào Thanh Sinh Công) và của Thượng Hội đồng Giám mục về Giới trẻ cũng như Christus vivit đề xướng, chứ không phải của thế kỷ 17. Điều ấy có nghĩa rằng tác giả đang cố gắng đọc tài liệu Monita ad missionarios theo cách hiện tại.
Phần III, tác giả phân tích định hướng và áp dụng của tài liệu này. Vì phần này sẽ liên quan rất nhiều đến bài của cha Gioan Trần văn Thức, nên ta không tìm hiểu ở đây. Dù vậy, ta không thể không nêu lên kết luận của tác giả.
Tác giả cho thấy ngày hôm nay Giáo hội tại Việt Nam phải tiếp tục làm mới lại định hướng truyền giáo như Đại hội Dân Chúa 2010 mong đợi, khi “canh tân các phương thức truyền giáo nhằm đáp ứng những biến chuyển mau chóng của thời đại”. Tuy nhiên, không chỉ có thế đâu. Chính văn kiện của Đại hội Dân Chúa nói rõ chiều kích truyền giáo phải thấm nhập, chi phối mọi suy tư, sinh hoạt, cung cách sống của Giáo hội và ngay cả đến việc sử dụng tài sản vật chất của Giáo hội. Truyền giáo hay loan báo Tin Mừng phải là nguồn mạch, là động lực, là chuẩn mực xem xét mọi hoạt động và cũng là đích tới cho mọi sự của Giáo hội. Toàn Giáo hội hay bản chất Giáo hội là truyền giáo có nghĩa là như thế. Nếu vậy, thao thức truyền giáo phải thúc đẩy mọi sự trong Giáo hội, làm cho Giáo hội thật sự thành Giáo hội truyền giáo, chứ không phải thành một Giáo hội chỉ lo đến một vài hoạt động truyền giáo. Giữa Giáo hội truyền giáo, môn đệ truyền giáo và Giáo hội làm một vài việc truyền giáo có một sự khác biệt một trời một vực, điều này chúng ta phải luôn đặt trước mặt. Theo nghĩa đó, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II cũng như Đức Bênêđictô XVI và Đức Giáo hoàng Phanxicô có lý để nói rằng điều Giáo hội ngày nay cần không hẳn là phương pháp truyền giáo mới, là phong thái truyền giáo mới, nhưng chính là NHỮNG VỊ TRUYỀN GIÁO ĐƯỢC ĐỔI MỚI.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận bài 4:
ĐƯỜNG HƯỚNG ĐÀO TẠO LINH MỤC THEO HUẤN THỊ CHO CÁC THỪA SAI, MONITA AD MISSIONARIOS CỦA ĐỨC CHA PALLU VÀ ĐỨC CHA LAMBERT
Bây giờ chúng ta cùng tìm hiểu văn kiện Monita ad missionarios dưới sự hướng dẫn của cha Gioan Trần Văn Thức. Văn kiện đã cách xa chúng ta, vì thế chúng ta buộc phải tìm ra phương pháp để hấp thụ văn kiện đó. Làm thế nào đây?
Đức Phaolô VI đề ra phương pháp để làm cho sự hợp thời của đức tin mà Đức Gioan XXIII đề ra cho công đồng Vatican II được thành sự: tìm về nguồn, thích ứng với thời đại và đối thoại với thế giới. Để giải thích các văn kiện Vatican II, Đức Bênêđictô XVI nói đến nguyên tắc về tiếp nối trong sáng tạo chứ không phải là đoạn tuyệt với những văn kiện quá khứ của Giáo hội. Còn đức Phanxicô khẳng định mạnh mẽ Vatican II là chiếc la bàn cho Giáo hội hôm nay. Những điều ấy đòi buộc chúng ta phải nỗ lực đọc văn kiện Monita ad missionarios một cách mới mẻ và ích lợi.
Với ánh sáng và hướng đi này, ta thấy trước hết tác giả viết một dẫn nhập mang tính lịch sử về văn kiện Monita ad Missionarios, cho thấy nó được xuất phát từ cầu nguyện và dựa vào những nền tảng đức tin vững chắc với huấn quyền của Huấn thị 1659; nó được soạn thảo do 6 vị thừa sai gồm hai Giám mục (Pallu và Lambert) và bốn linh mục trong bối cảnh truyền giáo tại Á châu. Thế nhưng văn kiện cũng được huấn quyền của Giáo hội hoàn vũ rất trân trọng. Sau đó, tác giả trình bày suy tư của mình dựa theo dàn bài và nội dung của văn kiện ấy.
Để nắm bắt văn kiện Monita một cách độc sáng hơn, ta cần lưu ý một chút đến bối cảnh một chút của văn kiện.
Văn kiện xuất hiện vì đã chứng kiến không ít các thừa sai đã sa sút trong nhiệt tình truyền giáo, dưới ánh sáng của FABC đã đọc lại lịch sử truyền giáo tại Á châu. Họ đã vướng mắc vào điều cơ bản nhất mà Á châu không chấp nhận nơi những vị truyền giáo: thiếu trải nghiệm thiêng liêng và thần nghiệm; bộc lộ là những người quản trị hơn là những người thần nghiệm; mất đi khả năng đối thoại, gần gũi với dân chúng bình dị; trình bày một Kitô giáo xa lạ như của phương Tây.
Theo ánh sáng này và như một nỗ lực đọc và nắm bắt bài viết của tác giả về văn kiện Monita này, tôi mạo muội tóm tắt bài viết như sau. Bài viết và văn kiện Monita kêu gọi các vị thừa sai tại Á châu dám nói KHÔNG:
- Nói KHÔNG với tiền bạc, ham mê của cải. Nó ‘đặt vị thừa sai vào tình trạng nguy hiểm nhất’. Nó được biện minh cách sai lầm rằng cần phải có quà cáp cho vua quan, phải tổ chức lễ lạc…
- Nói KHÔNG với danh vọng, quyền lực, tự phụ và phù phiếm. Nó biểu lộ mạnh mẽ trong việc mua tậu, buôn bán… cũng vậy, nó tìm cách chen chân vào chính trị để có lợi cho rao giảng mà văn kiện gọi là “sự giúp đỡ thuần tuý con người gây hại nhiều hơn cho việc truyền bá đức tin.”
- Nói KHÔNG với những mưu chước của ma quỷ. Nói cách khác, hãy nói không với những thúc đẩy bên trong của thù hận, ghen tuông, ganh đua. “Sự rạng ngời chân lý phải ưu thắng chứ không phải sự hùng biện.”
- Nói KHÔNG với bất kỳ hình thức bạo lực nào trong rao giảng Tin Mừng.
Tất cả những điều này có thể được tóm bằng ngôn ngữ của Đức Giáo hoàng Phanxicô: một linh đạo theo kiểu thế tục. Mọi sự bên ngoài đều là linh đạo, với những điều rất thiêng liêng, nhưng tận bên trong sâu thẳm nhất không phải là Thiên Chúa mà là chính mình. Chính vì thế, người môn đệ truyền giáo phải rất chân thật, trong sáng với chính mình. “Hãy bàn hỏi với Chúa Giêsu trước khi bàn hỏi với người khác.” “nguyện gẫm là nguồn và là đầu của mọi nhân đức”. Người môn đệ truyền giáo luôn sống trước tôn nhan Thiên Chúa.
Thay vào đó nhà truyền giáo hãy nói CÓ:
- Nói CÓ với cầu nguyện. “Tất cả đời sống của nhà thừa sai phải là một chuỗi cầu nguyện liên lỷ, phải bắn bó từng giây phút với Thiên Chúa”.
- Nói CÓ với hy sinh. Tìm kiếm an nhàn và tiện nghi đối nghịch hoàn toàn với đời sống người môn đệ, với Thập giá Đức Kitô. “Tông đồ chỉ trưởng thành qua vất vả và khổ hạnh”.
- Nói CÓ với ngôn ngữ của dân chúng. Đó là dấu chỉ về một người của Chúa gắn bó với dân chúng. Đúng hơn, đó là dấu chỉ nói lên Thiên Chúa hội nhập vào dòng sông Giođan của dân chúng cần được tẩy gội.
- Nói CÓ với cuộc sống chứng tá, luôn làm việc thiện. “Uy tín đặt nền tảng trên nhân đức và sự thánh thiện.” Một cách nào đó, đời chứng nhân làm cho người môn đệ truyền giáo nên hùng mạnh trước mặt thế gian, y như Môsê trước Pharao.”
- Nói CÓ với tìm hiểu và lắng nghe tình trạng nhân sinh của nơi truyền giáo. Hiểu biết dân chúng, văn hoá, tập tục, những nét tích cực của nơi truyền giáo là một mệnh lệnh cho nhà truyền giáo.
Chính điều này cho thấy sự tối thượng của Thiên Chúa trong đời sống truyền giáo. Nó làm chứng rằng Đức Giêsu chịu đóng đinh luôn hấp dẫn, luôn thu hút nhân loại. Ngài là ĐẤNG ĐẸP NHẤT giữa nhân loại, cho dẫu ngài bị bầm dập đến độ chẳng ai thèm nhìn nhận và là kẻ bị nguyền rủa! Chính Đấng chịu đóng đinh cho thấy vẻ đẹp tuyệt vời nhất của Thiên Chúa Tình Yêu chiến thắng tất cả.
Chính vì thế, ta hiểu rõ chẳng thể nào đào tạo được những môn đệ truyền giáo trong đời sống chủng sinh, tu sĩ hay giáo dân mà không có hai diện KHÔNG VÀ CÓ trên. Nó như hai mặt của một ĐỒNG TIỀN Tin Mừng mà Chúa trao cho người môn đệ, bỏ đi bất kỳ mặt nào chỉ rơi vào ảo tưởng.
Như thế, rõ ràng Monita vẫn hợp thời cho hôm nay trong chiều sâu của nó: trung thành với Ngôi vị Đức Kitô một cách sáng tạo. Lúc đó, ta hiểu rằng người quản lý giỏi sẽ có thể lôi ra từ trong kho cái cũ lẫn cái mới để làm giàu cho GIA SẢN TIN MỪNG là chính CHÚA GIÊSU, CON THIÊN CHÚA HẰNG SỐNG.
Trong ánh sáng đó, ta phải khẳng định cùng với FABC rằng không phải ngày nay chúng ta truyền giáo giỏi hơn, hiệu quả hơn, tốt hơn những bậc cha anh của chúng ta. Không phải thế! Nhưng chúng ta được mời gọi mới mẻ và sáng tạo để làm cho gia sản của các ngài trở thành trong bối cảnh hiện nay của quê hương chúng ta. Bởi chưng, chúng ta xác tín rằng giống như lửa chỉ lan toả bằng cách châm lửa, thì truyền giáo cũng thế. Ta chỉ đào tạo được những môn đệ truyền giáo khi chính mình là những người môn đệ truyền giáo mà thôi. “Đức tin tăng trưởng khi nó được sống như một kinh nghiệm về tình yêu được tiếp nhận và khi được thông truyền như kinh nghiệm về ân sủng và niềm vui” (Porta Fidei, 7). Điều này mời gọi các nhà đào tạo ý thức phẩm giá mình: đào tạo những Kitô hữu tốt lành, những Kitô hữu thánh thiện, những môn đệ truyền giáo nhiệt thành.
“Con đường Loan báo Tin Mừng và xây dựng Giáo hội Việt Nam của Đức cha Pierre Lambert de la Motte và việc đào tạo linh mục trong bối cảnh tiến trình hiệp hành và hậu Covid-19" là chủ đề của Hội nghị Thường niên các Đại Chủng Viện Việt Nam năm 2022. Hội nghị do Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức sẽ diễn ra trong 6 ngày từ chiều thứ Hai ngày 04.7 đến sáng thứ Bảy ngày 09.7.2022 tại Tòa Giám mục Giáo phận Đà Lạt. Hội nghị năm nay có 104 tham dự viên, trong đó 80 linh mục đến từ 11 Đại Chủng Viện, các Giáo phận và một số dòng tu, cùng với 24 nữ tu đại diện của các Hội dòng Mến Thánh Giá như là khách mời của Hội nghị.
Vào lúc 19g30, ngày 04/07/2022, Hội nghị chính thức được khai mạc với giờ Chầu Thánh Thể thật lắng đọng và thiêng thánh tại Nhà nguyện Tòa Giám Mục.
Phát biểu trong phần khai mạc, Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám mục Giáo phận Phan Thiết, Chủ tịch Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh đã nói lên hai lý do chọn đề tài cho Hội nghị năm nay. Lý do thứ nhất là Hội nghị diễn ra trong bầu khí của Thượng Hội đồng Giám mục thế giới 2023 với chủ đề “Hướng tới một Giáo hội Hiệp hành: Hiệp thông, Tham gia và Sứ vụ”; và lý do thứ hai là các Đại Chủng viện cùng nhìn lại hành trình hơn 350 năm qua của Giáo hội Việt Nam đã loan báo Chúa Giêsu như thế nào, khởi đi từ Đức cha Lambert de la Motte, vị Giám mục tiên khởi, Đấng Sáng lập Dòng Mến Thánh Giá. Các nữ tu đã sống và tham gia hoạt động rất tích cực để xây dựng Giáo hội theo linh đạo Mến Thánh Giá mà Đức cha Lambert đã để lại. Đó cũng là lý do sự hiện diện của quý nữ tu Dòng Mến Thánh Giá như những khách mời đặc biệt của Hội nghị.
Ấn tượng và sâu lắng nhất của phần khai mạc là giây phút Đức cha Chủ tịch đọc bản di chúc của Đức cha Lambert về ưu tư và chăm lo cho các Chủng viện vùng đất truyền giáo. Từ hai lý do trên, Đức cha Chủ tịch tuyên bố khai mạc Hội nghị Thường niên năm nay.
Sau phần tuyên bố khai mạc, cha Giuse Phạm Văn Trọng, Thư ký Ủy ban Giáo sĩ Chủng sinh điểm qua bảy đề tài mà Hội nghị sẽ tìm hiểu và thảo luận như sau:
Đề tài 1: Đào tạo linh mục - đào tạo “người môn đệ truyền giáo” (missionary disciple - Ratio 2016) trong bối cảnh hướng đến tiến trình phong thánh cho Đức cha Lambert de la Motte
- Thuyết trình viên: Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng
Đề tài 2: Đức cha Lambert, người môn đệ yêu mến và loan báo “Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh”
- Thuyết trình viên: Sr Cecilia Trần Thị Thanh Hương, Hội dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp
Đề tài 3: Bình vẫn chưa hề cũ (một thoáng nhìn về văn kiện “Monita ad Missionarios - nhắn nhủ các Thừa Sai” của Công nghị Ayutthaya 1664)
- Thuyết trình viên: Cha Giuse Trương Đình Hiền, Giáo phận Qui Nhơn
Đề tài 4: Đường hướng đào tạo linh mục theo Huấn thị cho các Thừa sai (Monita ad Missionarios) của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Gioan Trần Văn Thức, Giáo phận Phan Thiết
Đề tài 5: Thành lập hàng giáo phẩm tiếp nối tinh thần của Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Phêrô Nguyễn Thanh Tùng, Tổng Giáo phận Sài Gòn
Đề tài 6: Hoạt động loan báo “Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh” của Đức cha Lambert
- Thuyết trình viên: Cha Đaminh Ngô Quang Tuyên, Tổng Giáo phận Sài Gòn
Đề tài 7: Hoạt động truyền giáo của các Hiệp hội Tín hữu Mến Thánh Giá
- Thuyết trình viên: Nhóm nghiên cứu Mến Thánh Giá
Buổi khai mạc kết thúc với lời kinh nguyện cầu với Đức cha Lambert và phép lành của Đức cha Chủ tịch.
HỘI NGHỊ THƯỜNG NIÊN CÁC ĐẠI CHỦNG VIỆN NĂM 2022:
ĐÚC KẾT THUYẾT TRÌNH VÀ THẢO LUẬN NGÀY THỨ II
Lúc 5g30 ngày 05.7.2022, Hội nghị thường niên các Đại Chủng Viện năm 2022 bước vào ngày sống và làm việc thứ II với tâm tình ngợi ca tình yêu Thiên Chúa trong Giờ Kinh Sáng và thánh lễ xin ơn Chúa Thánh Thần tại Nhà nguyện Tòa Giám Mục. Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng chủ tế thánh lễ và mời gọi mọi người cùng nhau nài xin Chúa Thánh Thần hướng dẫn Hội nghị để có thể sinh được những hoa trái thiêng liêng cho công cuộc đào tạo linh mục như lòng Chúa mong ước.
Trong phần chia sẻ Lời Chúa, cha Bruno Phạm Bá Quế, Giám đốc Đại Chủng Viện Hà Nội, khởi đi từ tinh thần hiệp hành của Giáo hội thật thích hợp và ý nghĩa cho Hội Nghị thường niên năm nay để cùng nhau gặp gỡ, lắng nghe và phân định. Đây là một tiến trình dài trong đời sống Giáo hội và công cuộc đào tạo linh mục. Dưới ánh sáng Lời Chúa, cha mời gọi cộng đoàn tin tưởng vào tình yêu chung thủy của Thiên Chúa dành cho con người qua hình ảnh hôn nhân mà tiên tri Hôsê nhắc tới. Từ đó, người môn đệ Chúa Kitô cần đi sâu vào đời sống cầu nguyện mà Chúa Giêsu nói tới trong bài Tin Mừng như một xác tín nhằm xác định rõ căn tính người tông đồ.
Ngày làm việc thứ II của Hội Nghị được chia thành 2 phần: thuyết trình các đề tài vào buổi sáng và thảo luận nhóm vào buổi chiều.
Trong buổi sáng, các tham dự viên được lắng nghe 2 đề tài xoay quanh cuộc đời Đức cha Pierre Lambert De La Motte như một mẫu gương sống động của việc đào tạo linh mục trong tinh thần hiệp hành của Giáo hội và bối cảnh hậu Covid-19 của xã hội:
– Đức cha chủ tịch Giuse Đỗ Mạnh Hùng trình bày đề tài 1: “Đào tạo linh mục – đào tạo “người môn đệ truyền giáo” (missionary disciple – ratio 2016) – trong bối cảnh hướng đến tiến trình phong thánh Đức cha Lambert de La Motte”.
– Nữ Tu Cecilia Trần Thị Thanh Hương, Hội Dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp, trình bày đề tài 2: “Đức cha Pierre Lambert người môn đệ yêu mến và hướng trọn lòng trí, cuộc sống vào “Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh.”
Vào buổi chiều, từ hai bài thuyết trình đã được lắng nghe, các tham dự viên được chia thành các nhóm nhỏ để thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cũng như thao thức trong đào tạo.
Sau đây là các bài đúc kết thuyết trình và thảo luận của ngày làm việc thứ II của Hội nghị do cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB, Thư ký Hội nghị thực hiện.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận đề tài 1
Với định hướng của Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN) về việc Phong thánh cho Đức cha Pierre Lambert de la Motte: Hoa trái thánh thiện của Đức cha Lambert là toàn thể Giáo hội Việt Nam hôm nay với 27 giáo phận, Hội nghị Thường niên 2022 của các Đại Chủng viện học hỏi về gương sáng của Vị mục tử Pierre Lambert de la Motte để huấn luyện và đào tạo chủng sinh, tu sĩ và giáo dân thành những môn đệ truyền giáo, loan báo Tin Mừng yêu thương của Thiên Chúa cho đồng bào Việt Nam. Trong Hội nghị này, chúng ta đang sống Mầu nhiệm Giáo hội “hiệp hành”, cùng nhau tiến bước trên Con đường Giêsu và mời gọi mọi người cùng tiến bước về với Thiên Chúa Cha: “Thầy là con đường, là sự thật và là sự sống, không ai đến được với Cha mà không qua Thầy” (Ga 14,6). Mầu nhiệm đó không chỉ chi phối chúng ta khi suy tư, học hỏi mà còn cả khi cùng nhau cầu nguyện, giải trí, trao đổi. Nói tắt, mầu nhiệm đó chi phối toàn vẹn đời sống chúng ta thành dấu chỉ sự hiệp thông, sống tích cực tham gia vào đời sống Giáo hội và sứ vụ của Giáo hội. Như vậy, sự tưởng nhớ của chúng ta về Đức cha Pierre Lambert de la Motte còn mang tính chất thiêng liêng và cầu nguyện, hy vọng ngài sớm được nâng lên bậc hiển thánh. Lúc đó, gia tài ngài để lại cho Giáo hội tại Việt Nam mới nên trọn vẹn cho vinh quang Thiên Chúa.
Nét đặc trưng của hội nghị lần này theo như Đức cha Chủ tịch nói, còn có sự hiện diện của các nữ tu. Có lẽ thế. Tuy nhiên, chính trong Ratio 2016 và nhất là trong Veritatis Gaudium, việc đào tạo linh mục cũng cần phải có sự góp phần của nữ giới. Làm thế nào, mỗi Giáo hội địa phương sẽ phải tìm ra phương cách. Nếu thế, sự hiện diện của nữ giới, của các nữ tu trong lần này cũng mang tính chất khởi đầu cuộc khai phá mà có lẽ Đức cha Lambert cũng muốn thổi vào Giáo hội tại Việt Nam mà lúc đó (thế kỷ 17) vai trò của người nữ vẫn ít được trân trọng trong một văn hóa Khổng Mạnh.
Với định hướng đó, chúng ta cùng bước vào bài thuyết trình thứ nhất của Đức cha Chủ tịch. Tựa đề bài thuyết trình: ĐÀO TẠO LINH MỤC: ĐÀO TẠO “NGƯỜI MÔN ĐỆ TRUYỀN GIÁO” TRONG BỐI CẢNH HƯỚNG ĐẾN TIẾN TRÌNH PHONG THÁNH ĐỨC CHA PIERRE LAMBERT DE LA MOTTE
Bài viết muốn xoáy vào điểm cốt yếu này: học từ nơi Đức cha Lambert, dưới góc cạnh đào tạo, đào tạo người môn đệ truyền giáo hôm nay.
Để làm việc này, tác giả trình bày sơ lược qua đời sống của Đức cha Lambert dưới ánh sáng của tiến trình xin phong thánh cho ngài, như một dấu chỉ của lòng tri ân của toàn Giáo hội Việt Nam, vì lẽ, theo Hội đồng Giám mục, gia sản của Đức cha Lambert là toàn thể 27 giáo phận chứ không chỉ là Hội dòng Mến Thánh Giá. Ngài đặt suy tư học hỏi Đức cha Lambert trong bối cảnh hậu-Covid, Giáo hội đang nỗ lực trình bày một Giáo hội Hiệp hành cùng bước đi trên con đường mang tên Giêsu hướng về Thiên Chúa Cha, khi tham gia, chia sẻ những nỗi bấp bênh, u sầu của người nghèo và giới lao động. Từ đó, tác giả cho ta thấy sự từ bỏ hoàn toàn của Đức cha Lambert trước những mối lợi vật chất, danh giá, danh vọng… nhưng hoàn toàn một lòng một trí cho Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh mà thôi. Quả là một đời sống của thánh Phaolô được sống lại nơi thế kỷ 17 tại quê hương đất Việt chúng ta.
Tác giả dựa vào tình thân và cùng hỗ trợ nhau của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert dưới ánh sáng của Cv 1,15-26 (về việc chọn Matthias) để làm nổi bật ba yếu tố: theo Đức Giêsu trọn vẹn; cùng với các những tông đồ khác, kể cả nữ giới; loan báo và làm chứng Đức Giêsu sống lại. Như thế chúng ta thấy rõ, ngay từ ban đầu, Hiệp Hành là cách thức sống và cách thức hành động của Giáo hội. Đó là cách thức mới để là Giáo hội mà Đức Giáo hoàng Phanxicô khẳng định Chúa muốn như thế cho thiên niên kỷ thứ ba. Cách thức mới để là Giáo hội được Đức cha Lambert đã sống một cách nào đó, dĩ nhiên theo bối cảnh Giáo hội, xã hội và văn hoá thời đó. Chính ngài đã mở rộng việc truyền giáo cho các chủng sinh, cho các nữ tu Mến Thánh Giá, cho Hiệp hội Tín hữu Mến Thánh Giá. Ngài không làm một mình. Ngài mời gọi người khác chung tay và qua đó sống Giáo hội cách tích cực. Kế hoạch xây dựng Giáo hội tại nơi truyền giáo là như sau: Cùng làm việc cộng tác nhau - hiệp nhất với Rôma - huy động tất cả mọi thành phần của Giáo hội cho truyền giáo.
Bài viết còn nêu lên hai điều thú vị trong cuộc đời của Đức cha Lambert: đối với những người khác, cách riêng Phật tử, tìm cách hội nhập vào địa phương và chú tâm đến sự hiện diện và góp phần của nữ giới trong thiết lập và xây dựng Giáo hội.
Những điều ấy chắc hẳn vẫn còn đang được triển khai trong toàn Giáo hội tại Việt Nam, nhất là trong việc đào tạo những người của Giáo hội Chúa Kitô trong tương lai.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận đề tài 2
Bài nói chuyện “ĐỨC CHA PIERRE LAMBERT: NGƯỜI MÔN ĐỆ YÊU MẾN VÀ HƯỚNG TRỌN LÒNG TRÍ, CUỘC SỐNG VÀO “ĐỨC GIÊSU-KITÔ CHỊU-ĐÓNG-ĐINH” có thể xem là bài chính của Hội nghị này. Nó khảo sát hành trình thiêng liêng và mục vụ của Đức cha Lambert trong bối cảnh xã hội, giáo hội cũng như cá nhân.
Hành trình, ta muốn nói đến những bước đi từng bước giữa những vất vả. Ta đừng ảo tưởng về sở hữu một hành trình thiêng liêng ăn sẵn, chẳng chút đổ mồ hôi. Trong lịch sử đặc thù của cuộc đời Đức cha Lambert, tinh thần/đặc sủng yêu mến Thánh giá được đâm rễ, tăng trưởng và sinh hoa kết trái. Nếu vậy, lịch sử và tinh thần không được như hai vật đặt cạnh nhau. Chúng buộc phải hòa hợp chặt chẽ với nhau. Nói tóm gọn, tinh thần được nhập thể và hiện thực trong lịch sử. Cũng thế, lịch sử phải bộc lộ được chính cái tinh thần sinh động mọi sự.
Để trình bày được luận đề này cách thuyết phục, tác giả sơ lược qua những yếu tố và những nhân vật đã tác động trên đời sống thiêng liêng của Đức cha Lambert. Tác giả nêu lên những bậc thầy linh đạo của Nước Pháp thế kỷ 17 và những cuốn sách nổi tiếng như Gương Chúa Giêsu, dẫn vào đời sống sùng mộ của thánh Phanxicô Salê, cũng như cuốn Con Đường Hoàn Thiện và Lâu Đài Nội Tâm của Têrêxa Avila. Chúng tác động nhiều đến Đức cha Lambert. Cắm sâu vào chất mùn Tin mừng của Giáo hội, Đức cha Lambert có thể đưa trực giác thiêng liêng và mục vụ của mình vươn cao vào bầu trời Giáo hội và thế giới cách hiệu quả. Nơi đây, một lần nữa minh chứng “truyền thống và sự mới mẻ” luôn gắn chặt với nhau. Không cắm sâu vào quá khứ, trực giác thiêng liêng sẽ chỉ là mộng mị và hời hợt; trái lại, không sinh hoa kết trái, trực giác đó chỉ là cằn cỗi và héo khô. Chân lý này thách đố thế hệ trẻ không cần gốc rễ. Nó cũng thách đố người cao niên, thế hệ đi trước không muốn đổi thay gì và cuối cùng chẳng đâm bông được gì.
Nếu đúng là thế, thì Đức cha Lambert cũng buộc phải trải qua cuộc hoán cải nội tâm dưới khía cạnh thiêng liêng và mục vụ. Thiên Chúa chỉ sử dụng những người hoàn toàn quay trở lại với Thiên Chúa, như Môsê, Giêrêmia. Cuộc hoán cải của Đức cha Lambert đã khởi sự lúc 9 tuổi, rồi triển nở khi ngài chấp nhận bỏ mọi sự để bước theo ơn gọi giáo sĩ, sau một thời gian chẳng hề nghĩ tới. Rồi nó đạt đến sự trưởng thành quyết liệt và dứt khoát trong cuộc tĩnh tâm 40 ngày tại Ayutthaya: Từ nay trở đi, trong mọi hoạt động mục vụ và truyền giáo cũng như đời sống thiêng liêng, Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh là ông chủ duy nhất của đời sống ngài.
Cuộc hoán cải nội tâm này đúng là một sự giác ngộ, nói theo kiểu phật giáo, và còn hơn một sự giác ngộ nữa. Nó đúng là cuộc tiếp chạm với Đấng Phục Sinh như thánh Phaolô đã trải nghiệm trên đường Damas. Chính cuộc tiếp chạm này làm cho ngài đánh giá lại mọi sự cũng như tạo ra những xác tín then chốt để cho đặc sủng ‘yêu mến thánh giá’ sinh hoa kết quả: sự tối thượng của ân sủng, giá trị của sự đền bù tội lỗi, sự bén nhạy trước Thần khí hoạt động giữa văn hóa và tôn giáo ngoại giáo Á châu, vị trí trung tâm, then chốt và tột đỉnh của Đấng Chịu Đóng Đinh. Ta không ngại nói đó chính là một đời sống thần nghiệm, chiêm niệm sâu xa diện mạo của Thiên Chúa, song giữa những con người: linh đạo hoạt động và dấn thân vì Đức Giêsu ngay tại ĐỊA PHƯƠNG của mình. Trong đời sống chiêm niệm và hoạt động cụ thể của Đức cha Lambert, đó là những người dân nghèo Á châu mà ngài gặp gỡ và đối thoại.
Đức cha Lambert luôn nhìn lên Chúa để tiến bước giữa những con người nghèo đó. Đây là cách thức lắng nghe ‘Thánh thần thôi thúc’ nơi chính mình và nơi những người dân ngoại. Đây là sự lắng nghe LƯỠNG DIỆN. Và nơi Đức cha Lambert Thánh Thần không làm gì khác hơn là thúc đẩy tâm hồn ngài chỉ nhìn vào Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh. Với Đức cha Lambert, chẳng nơi đâu ta nhận được sự soi sáng vững chắc cho bằng nơi Thập giá Đức Kitô. Như thế, đối với Đức cha Lambert và truyền thống ‘Mến Thánh Giá’, nguyện ngắm chính là ‘thông phần cuộc khổ nạn của Đức Kitô’ và làm cho Đức Kitô khổ nạn và chịu đóng đinh luôn sống động vì và trong nhân loại.
Chiêm niệm Đức Kitô như thế không thể không đi chung với khía cạnh tu đức mà tác giả gọi là khổ chế. Tác giả như muốn cho thấy rằng mức độ chiêm niệm nơi Đức cha Lambert tỷ lệ thuận với mức độ khổ chế, chết đi chính mình. Thật vậy, từ ngữ khổ chế vốn hay được dùng trong thế kỷ 17 muốn nói đến sự chết đi cho chính mình. Nó chẳng khác gì hơn là lối đường tu đức mà Đức Giêsu luôn nói tới: “Vác thập giá hằng ngày mà theo ngài”. Tác giả nêu ra một điểm thú vị: đó là với Đức cha Lambert, khổ chế và tử đạo đi liền với nhau, trong đời sống hằng ngày. (x. tr 34-35) “cả cuộc đời người Kitô hữu là một cuộc tử đạo liên lỷ, bởi không thể là một môn đệ hoàn hảo của Đức Kitô, nếu không từ bỏ mình và chết đi trong mọi hoàn cảnh đối với những ước muốn của bản thân và cái tôi của mình.” Nó là mặt trái để làm cho bộ mặt thánh thiện của Kitô hữu được hấp dẫn. Tác giả trình bày góc cạnh này qua 6 điểm: khổ chế tự nguyện; khổ chế vì tình yêu Chúa Giêsu; khổ chế như sự thờ phượng; khổ chế nhằm sự thông hiệp trọn vẹn với Đức Giêsu-Kitô-Chịu-Đóng-Đinh; khổ chế như sự đền tội và hãm mình; khổ chế nhắm đến việc tông đồ. Tất cả những điều này làm cho cuộc đời người môn đệ yêu mến Thánh giá thành một của lễ trong Đức Giêsu với quyền năng thánh hóa của Thánh Thần dâng lên Chúa Cha. Như vậy, cuộc đời như hy tế, như phụng vụ đời sống.
Tinh thần yêu mến Thánh giá sẽ không đầy đủ nếu không đốt nóng hồn tông đồ. Chúa Giêsu tiến vào hy lễ thập giá không phải như một kẻ anh hùng. Ngài đi vào đó như một người Con hoàn toàn vâng phục để xây dựng Vương quốc bình an mà Cha của Ngài muốn cho nhân loại. Như thế, “trước khi gieo vãi hạt giống Phúc Âm, anh chị em hãy dùng lời cầu nguyện làm cho mưa móc từ trời sa xuống trên cánh đồng”. Chính như vậy, người mến Thánh giá vun xới hồn tông đồ thành một lò lửa nóng cháy vốn là chìa khoá của loan báo Tin Mừng và sự trở lại của anh chị em lương dân.
Như vậy, bài viết có thể giúp người đọc nhận thấy không phải một nhân vật quá khứ, song là một nhân vật có thể thúc đẩy cho việc đào tạo các ơn gọi Kitô hữu, giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân, thành một đoàn dân cùng nhau tiến bước trên đường Giêsu, trên đường Đấng Chịu Đóng Đinh, trải nghiệm ngay trong đời sống hằng ngày giữa những vất vả, nóng lạnh, đói khát, chống đối.
HỘI NGHỊ THƯỜNG NIÊN CÁC ĐẠI CHỦNG VIỆN NĂM 2022: ĐÚC KẾT THUYẾT TRÌNH VÀ THẢO LUẬN NGÀY THỨ III
"Lạy Chúa Trời xin mở miệng con, cho con cất tiếng ngợi khen Ngài." Đó là tâm tình khởi đi từ thẳm sâu lòng yêu mến của tất cả các tham dự viên dâng lên Thiên Chúa trong giờ Kinh Sáng cho một khởi đầu ngày làm việc thứ III của Hội nghị. Trung tâm điểm của đời sống Giáo Hội và cũng là của Hội nghị là Thánh Lễ - Bí tích Thánh Thể. Hôm nay là thứ Tư, theo truyền thống đạo đức của Giáo hội Việt Nam, Đức cha chủ tế dâng thánh lễ Kính thánh Giuse cầu nguyện cho Giáo Hội Việt Nam và tiến trình phong thánh cho Đức cha Pallu và Đức cha Lambert.
Trong phần giảng lễ, cha Giuse Bùi Công Trác, Giám đốc Đại Chủng Viện Thánh Giuse Sài Gòn, dựa trên ánh sáng Lời Chúa (Hs 10, 1-3.7-8.12; Mt 10, 1-7) gợi cho cộng đoàn 2 điểm suy tư: Vẻ đẹp của Tin Mừng và điều kiện cần thiết cho một chứng nhân. Từ đó, ngài khơi lên mẫu gương cuộc đời Đức cha Lambert đã sống vẻ đẹp của Tin Mừng khi sống trọn vẹn cho Đức Kitô chịu đóng đinh; như vậy, người môn đệ truyền giáo được mời gọi mở tâm hồn để cho Chúa huấn luyện bằng việc sống kết hợp cá vị với Ngài ngõ hầu sống vẻ đẹp Tin mừng và trở thành gương mẫu cho anh chị em.
Sau thánh lễ, các tham dự của Hội nghị chụp hình lưu niệm tại tiền sảnh Tòa Giám Mục Đà Lạt.
Trong buổi sáng,
Lúc 8g00, Hội nghị bắt đầu bước vào ngày làm việc mới với tinh thần sẵn sàng học hỏi và tham gia chia sẻ. Trước khi lắng nghe các đề tài mới, cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB đúc kết những ý tưởng cốt lõi của ngày Hội nghị và thảo luận hôm qua. Bản tóm lược cho thấy nét nổi bật về linh đạo Chúa Kitô chịu đóng đinh là đối tượng duy nhất của đời sống chúng ta được Đức cha Lambert chọn, suy gẫm, nội tâm hóa và sống trọn trong suốt cuộc đời thừa sai. Cuộc đời Đức cha Lambert như mẫu gương sáng có thể áp dụng trong đào tạo linh mục trở thành người “môn đệ truyền giáo” đích thực của Chúa Kitô cho thế giới hôm nay.
Tiếp đến, cha Giuse Trương Đình Hiền trình bày đề tài: “Bình vẫn chưa hề cũ (một thoáng nhìn về văn kiện “Monita ad Missionarios - nhắn nhủ các thừa sai” của công đồng Ayuthia 1664.” Bài thuyết trình ngoài phần mở đầu và kết luận gồm 3 phần chính:
- Những chân trời mới để Hôi thánh “ra khơi”
- Nhận định tổng quát về “Monita Ad Missionarios”
- Monita Ad Missionarios: Định hướng và áp dụng.
“Bình vẫn chưa hề cũ,” thuyết trình viên đưa người nghe trở về và sống lại bối cảnh xã hội, văn hóa và tôn giáo để giúp hiểu rõ hơn lý do ra đời của Monita ad Missionarios - Huấn dụ gửi các thừa sai như kết quả tinh hoa của công nghị Ayuthia 1664. Đọc lại những hướng dẫn cụ thể cho các thừa sai như một cuộc trở về nguồn, Cha Giuse mời gọi mọi người tìm ra giá trị trường tồn của lịch sử truyền giáo trong Giáo hội. Áp dụng vào đào tạo, Cha Giuse nói, “Hội nghị trong tinh thần hiệp hành để hướng tới đào tạo con người trưởng thành là sự gắn bó và yêu mến Chúa Kitô để phục vụ hăng say Giáo hội.” Ngài ước nguyện Hội nghị sẽ tìm ra một phương cách đào tạo để có một thế hệ người “môn đệ truyền giáo” mới cho Giáo hội.
Nối tiếp những chia sẻ của cha Giuse, Cha Gioan Trần Văn Thức trình bày đề tài, “Đường hướng đào tạo linh mục theo Huấn thị cho các Thừa Sai (Monita ad Missionarios) của Đức cha Pallu và Đức cha Lambert.” Thuyết trình viên mong cùng với tham dự viên đi sâu vào nội dung của Huấn dụ Monita ad Missionarios để cảm nghiệm chiều sâu giá trị, ý nghĩa và gợi hứng hướng dẫn thực hành cụ thể cho đời sống linh mục cũng như công cuộc đào tạo linh mục trong thời đại hôm nay. Huấn dụ gồm 10 chương với 3 nội dung chính:
- Thánh hóa bản thân các thừa sai: linh đạo tập trung vào Chúa Kitô chịu đóng đinh.
- Hoạt động truyền giáo - đào tạo linh mục theo linh đạo mầu nhiệm Chúa Kitô.
- Tổ chức Giáo hội sống theo mầu nhiệm Chúa Kitô chịu đóng đinh.
Từ những khai triển nội dung sâu sắc của Monita, cha Gioan kết luận: “Huấn thị Truyền giáo’ của Tòa Thánh và ‘Chỉ dẫn Thừa sai’ của Hai Đức Giám Mục Đại Diện Tông Tòa Đàng Trong và Đàng Ngoài. Các ngài đã dành thời gian quan trọng để chuẩn bị bằng việc cầu nguyện, thảo ra bản hướng dẫn việc truyền giáo xoay quanh việc tu đức, việc giảng đạo và việc tổ chức giáo hội theo linh đạo tập trung vào Mầu nhiệm Chúa Kitô chịu đóng đinh. Ngay từ thời đó mà các ngài đã sử dụng một phương pháp quản trị rất khoa học và hiện đại của thế kỷ XX, XXI ngày nay, rất hữu ích cho việc đào tạo linh mục thích ứng với mọi thời.”
Trong buổi chiều,
Lúc 14g30, các nhóm tiếp tục cùng nhau đào sâu nội dung đã học hỏi trong buổi sáng qua việc chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận điều tâm đắc. Câu hỏi gợi ý, “Từ Huấn thị cho các Thừa sai, đâu là điều mà cha tâm đắc và có thể áp dụng trong việc đào tạo linh mục?"
Lúc 15g45: Từ một nguồn chung là huấn thị Monita Ad Missionarios, hoa trái của thảo luận được các đúc kết và chia sẻ.
Sau đây là các bài đúc kết thuyết trình và thảo luận của ngày làm việc thứ III của Hội nghị do cha Giuse Nguyễn Văn Am SDB, Thư ký Hội nghị thực hiện.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận bài 3:
BÌNH VẪN CHƯA HỀ CŨ
(Một thoáng nhìn về văn kiện “MONITA AD MISSIONARIOS”
Một tựa đề khá thú vị cho một bài khảo cứu mang nhiều tính chất lịch sử về tài liệu ‘Monita ad Missionarios’, được tác giả đánh giá như một văn kiện ‘đổi mới việc truyền giáo tại Á châu’ theo hướng đi của Công đồng Trentô, cách riêng theo Huấn thị năm 1659 của Thánh bộ Truyền giáo năm 1622.
Bài viết được chia làm ba phần với một phần dẫn nhập dài (trg 7-15) nói về thái độ quân bình hay tế nhị hay công bằng trước lịch sử để chúng ta không bi quan trước quá khứ, vì quả thực Kitô giáo tại Việt Nam lúc sơ khai đã làm được rất nhiều điều hữu ích cho dân tộc, cả trên bình diện văn hoá lẫn vật chất. Với tác giả, Giáo hội tại Việt Nam chẳng có gì phải mặc cảm trước sự hưng thịnh của quê hương cả, dẫu rằng có những đánh giá tiêu cực.
Trong phần I, “những chân trời mới để Hội thánh ‘ra khơi’, tác giả cho thấy cách tổng quát và hoàn vũ một Giáo hội trong biến động của thế giới thời mới buộc phải chuyển mình trước phong trào Cải cách Tin lành bằng cách “tìm một lối sống tin mừng triệt để hơn’. Giáo hội ấy cũng phải mở rộng tầm nhìn về thế giới rộng lớn hơn Âu châu. Trong thế giới ấy, Thánh Thần vẫn hoạt động qua những điều tốt lành của các văn hoá và tôn giáo khác. Thực tại đó thách đố Giáo hội về thần học, về truyền giáo, về chính trị. Giáo hội đang từng bước chuyển mình từ một thái độ đóng băng trước thế giới sang một thái độ rộng mở hơn qua nhiều bài học thành công và thất bại của mình. Trong bối cảnh đó, Á châu và cuộc tái rao giảng Tin Mừng được định hình bằng cách đi vào văn hoá và tôn giáo Á châu với tâm trí rộng mở của những nhà truyền giáo như Matteo Ricci, Roberto de Nobili, Alexandre de Rhodes… Trong bối cảnh này, Việt Nam được thừa hưởng làn sóng ấy: Alexandre de Rhodes với chân trời loan báo Tin Mừng bằng chính chữ Quốc Ngữ. Luận đề tác giả muốn trình bày ở đây chính là công cuộc truyền giáo tại Việt Nam được hưởng lợi từ những thất bại được suy đi nghĩ lại mà các vị thừa sai gặp phải. Đúng vậy, nếu những thất bại đó không được suy đi nghĩ lại trong ánh sáng đức tin có lẽ công việc truyền giáo trên mảnh đất chữ S khó mà tiến triển nhanh như thế. Chỉ một thời gian ngắn ngủi đã có tới 50.000 tín hữu thuộc Đàng Trong và 350.000 tín hữu thuộc Đàng Ngoài cùng với vô số nhà thờ. Tác giả cũng không quên cho thấy những ‘tính toán nhân loại’ ngay cả trong việc linh thánh nhất trong các việc linh thánh là cứu rỗi các tâm hồn (Augustinô). Tuy nhiên, Thiên Chúa có cách hành động và hướng dẫn của Ngài.
Phần II, tác giả trình bày nhận định tổng quát về tài liệu ‘Monita Ad Missionarios’. Tác giả đưa người đọc chú ý đến “cuộc đại phân định”. Giáo hội luôn phân định để tìm kiếm ý Chúa trong việc loan báo Tin Mừng. Quả thế, Thánh bộ Truyền giáo thu gom các bản tường trình 1625, 1628 và 1644 để đưa ra Huấn thị 1659. Và như thế Công nghị Ayutthaya 1664 tìm cách hấp thụ huấn thị trên trong bối cảnh Á châu. Công nghị đó dẫn tới văn kiện Monita ad missionarios. Và theo tác giả, văn kiện này được trình bày theo phương pháp “xem, xét, làm” hay “nhìn nhận, giải thích và lựa chọn”. Thật ra, đây là những phương pháp làm thần học trong hướng mục vụ của thế kỷ 20 (đặc biệt phong trào Thanh Sinh Công) và của Thượng Hội đồng Giám mục về Giới trẻ cũng như Christus vivit đề xướng, chứ không phải của thế kỷ 17. Điều ấy có nghĩa rằng tác giả đang cố gắng đọc tài liệu Monita ad missionarios theo cách hiện tại.
Phần III, tác giả phân tích định hướng và áp dụng của tài liệu này. Vì phần này sẽ liên quan rất nhiều đến bài của cha Gioan Trần văn Thức, nên ta không tìm hiểu ở đây. Dù vậy, ta không thể không nêu lên kết luận của tác giả.
Tác giả cho thấy ngày hôm nay Giáo hội tại Việt Nam phải tiếp tục làm mới lại định hướng truyền giáo như Đại hội Dân Chúa 2010 mong đợi, khi “canh tân các phương thức truyền giáo nhằm đáp ứng những biến chuyển mau chóng của thời đại”. Tuy nhiên, không chỉ có thế đâu. Chính văn kiện của Đại hội Dân Chúa nói rõ chiều kích truyền giáo phải thấm nhập, chi phối mọi suy tư, sinh hoạt, cung cách sống của Giáo hội và ngay cả đến việc sử dụng tài sản vật chất của Giáo hội. Truyền giáo hay loan báo Tin Mừng phải là nguồn mạch, là động lực, là chuẩn mực xem xét mọi hoạt động và cũng là đích tới cho mọi sự của Giáo hội. Toàn Giáo hội hay bản chất Giáo hội là truyền giáo có nghĩa là như thế. Nếu vậy, thao thức truyền giáo phải thúc đẩy mọi sự trong Giáo hội, làm cho Giáo hội thật sự thành Giáo hội truyền giáo, chứ không phải thành một Giáo hội chỉ lo đến một vài hoạt động truyền giáo. Giữa Giáo hội truyền giáo, môn đệ truyền giáo và Giáo hội làm một vài việc truyền giáo có một sự khác biệt một trời một vực, điều này chúng ta phải luôn đặt trước mặt. Theo nghĩa đó, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II cũng như Đức Bênêđictô XVI và Đức Giáo hoàng Phanxicô có lý để nói rằng điều Giáo hội ngày nay cần không hẳn là phương pháp truyền giáo mới, là phong thái truyền giáo mới, nhưng chính là NHỮNG VỊ TRUYỀN GIÁO ĐƯỢC ĐỔI MỚI.
Đúc kết thuyết trình và thảo luận bài 4:
ĐƯỜNG HƯỚNG ĐÀO TẠO LINH MỤC THEO HUẤN THỊ CHO CÁC THỪA SAI, MONITA AD MISSIONARIOS CỦA ĐỨC CHA PALLU VÀ ĐỨC CHA LAMBERT
Bây giờ chúng ta cùng tìm hiểu văn kiện Monita ad missionarios dưới sự hướng dẫn của cha Gioan Trần Văn Thức. Văn kiện đã cách xa chúng ta, vì thế chúng ta buộc phải tìm ra phương pháp để hấp thụ văn kiện đó. Làm thế nào đây?
Đức Phaolô VI đề ra phương pháp để làm cho sự hợp thời của đức tin mà Đức Gioan XXIII đề ra cho công đồng Vatican II được thành sự: tìm về nguồn, thích ứng với thời đại và đối thoại với thế giới. Để giải thích các văn kiện Vatican II, Đức Bênêđictô XVI nói đến nguyên tắc về tiếp nối trong sáng tạo chứ không phải là đoạn tuyệt với những văn kiện quá khứ của Giáo hội. Còn đức Phanxicô khẳng định mạnh mẽ Vatican II là chiếc la bàn cho Giáo hội hôm nay. Những điều ấy đòi buộc chúng ta phải nỗ lực đọc văn kiện Monita ad missionarios một cách mới mẻ và ích lợi.
Với ánh sáng và hướng đi này, ta thấy trước hết tác giả viết một dẫn nhập mang tính lịch sử về văn kiện Monita ad Missionarios, cho thấy nó được xuất phát từ cầu nguyện và dựa vào những nền tảng đức tin vững chắc với huấn quyền của Huấn thị 1659; nó được soạn thảo do 6 vị thừa sai gồm hai Giám mục (Pallu và Lambert) và bốn linh mục trong bối cảnh truyền giáo tại Á châu. Thế nhưng văn kiện cũng được huấn quyền của Giáo hội hoàn vũ rất trân trọng. Sau đó, tác giả trình bày suy tư của mình dựa theo dàn bài và nội dung của văn kiện ấy.
Để nắm bắt văn kiện Monita một cách độc sáng hơn, ta cần lưu ý một chút đến bối cảnh một chút của văn kiện.
Văn kiện xuất hiện vì đã chứng kiến không ít các thừa sai đã sa sút trong nhiệt tình truyền giáo, dưới ánh sáng của FABC đã đọc lại lịch sử truyền giáo tại Á châu. Họ đã vướng mắc vào điều cơ bản nhất mà Á châu không chấp nhận nơi những vị truyền giáo: thiếu trải nghiệm thiêng liêng và thần nghiệm; bộc lộ là những người quản trị hơn là những người thần nghiệm; mất đi khả năng đối thoại, gần gũi với dân chúng bình dị; trình bày một Kitô giáo xa lạ như của phương Tây.
Theo ánh sáng này và như một nỗ lực đọc và nắm bắt bài viết của tác giả về văn kiện Monita này, tôi mạo muội tóm tắt bài viết như sau. Bài viết và văn kiện Monita kêu gọi các vị thừa sai tại Á châu dám nói KHÔNG:
- Nói KHÔNG với tiền bạc, ham mê của cải. Nó ‘đặt vị thừa sai vào tình trạng nguy hiểm nhất’. Nó được biện minh cách sai lầm rằng cần phải có quà cáp cho vua quan, phải tổ chức lễ lạc…
- Nói KHÔNG với danh vọng, quyền lực, tự phụ và phù phiếm. Nó biểu lộ mạnh mẽ trong việc mua tậu, buôn bán… cũng vậy, nó tìm cách chen chân vào chính trị để có lợi cho rao giảng mà văn kiện gọi là “sự giúp đỡ thuần tuý con người gây hại nhiều hơn cho việc truyền bá đức tin.”
- Nói KHÔNG với những mưu chước của ma quỷ. Nói cách khác, hãy nói không với những thúc đẩy bên trong của thù hận, ghen tuông, ganh đua. “Sự rạng ngời chân lý phải ưu thắng chứ không phải sự hùng biện.”
- Nói KHÔNG với bất kỳ hình thức bạo lực nào trong rao giảng Tin Mừng.
Tất cả những điều này có thể được tóm bằng ngôn ngữ của Đức Giáo hoàng Phanxicô: một linh đạo theo kiểu thế tục. Mọi sự bên ngoài đều là linh đạo, với những điều rất thiêng liêng, nhưng tận bên trong sâu thẳm nhất không phải là Thiên Chúa mà là chính mình. Chính vì thế, người môn đệ truyền giáo phải rất chân thật, trong sáng với chính mình. “Hãy bàn hỏi với Chúa Giêsu trước khi bàn hỏi với người khác.” “nguyện gẫm là nguồn và là đầu của mọi nhân đức”. Người môn đệ truyền giáo luôn sống trước tôn nhan Thiên Chúa.
Thay vào đó nhà truyền giáo hãy nói CÓ:
- Nói CÓ với cầu nguyện. “Tất cả đời sống của nhà thừa sai phải là một chuỗi cầu nguyện liên lỷ, phải bắn bó từng giây phút với Thiên Chúa”.
- Nói CÓ với hy sinh. Tìm kiếm an nhàn và tiện nghi đối nghịch hoàn toàn với đời sống người môn đệ, với Thập giá Đức Kitô. “Tông đồ chỉ trưởng thành qua vất vả và khổ hạnh”.
- Nói CÓ với ngôn ngữ của dân chúng. Đó là dấu chỉ về một người của Chúa gắn bó với dân chúng. Đúng hơn, đó là dấu chỉ nói lên Thiên Chúa hội nhập vào dòng sông Giođan của dân chúng cần được tẩy gội.
- Nói CÓ với cuộc sống chứng tá, luôn làm việc thiện. “Uy tín đặt nền tảng trên nhân đức và sự thánh thiện.” Một cách nào đó, đời chứng nhân làm cho người môn đệ truyền giáo nên hùng mạnh trước mặt thế gian, y như Môsê trước Pharao.”
- Nói CÓ với tìm hiểu và lắng nghe tình trạng nhân sinh của nơi truyền giáo. Hiểu biết dân chúng, văn hoá, tập tục, những nét tích cực của nơi truyền giáo là một mệnh lệnh cho nhà truyền giáo.
Chính điều này cho thấy sự tối thượng của Thiên Chúa trong đời sống truyền giáo. Nó làm chứng rằng Đức Giêsu chịu đóng đinh luôn hấp dẫn, luôn thu hút nhân loại. Ngài là ĐẤNG ĐẸP NHẤT giữa nhân loại, cho dẫu ngài bị bầm dập đến độ chẳng ai thèm nhìn nhận và là kẻ bị nguyền rủa! Chính Đấng chịu đóng đinh cho thấy vẻ đẹp tuyệt vời nhất của Thiên Chúa Tình Yêu chiến thắng tất cả.
Chính vì thế, ta hiểu rõ chẳng thể nào đào tạo được những môn đệ truyền giáo trong đời sống chủng sinh, tu sĩ hay giáo dân mà không có hai diện KHÔNG VÀ CÓ trên. Nó như hai mặt của một ĐỒNG TIỀN Tin Mừng mà Chúa trao cho người môn đệ, bỏ đi bất kỳ mặt nào chỉ rơi vào ảo tưởng.
Như thế, rõ ràng Monita vẫn hợp thời cho hôm nay trong chiều sâu của nó: trung thành với Ngôi vị Đức Kitô một cách sáng tạo. Lúc đó, ta hiểu rằng người quản lý giỏi sẽ có thể lôi ra từ trong kho cái cũ lẫn cái mới để làm giàu cho GIA SẢN TIN MỪNG là chính CHÚA GIÊSU, CON THIÊN CHÚA HẰNG SỐNG.
Trong ánh sáng đó, ta phải khẳng định cùng với FABC rằng không phải ngày nay chúng ta truyền giáo giỏi hơn, hiệu quả hơn, tốt hơn những bậc cha anh của chúng ta. Không phải thế! Nhưng chúng ta được mời gọi mới mẻ và sáng tạo để làm cho gia sản của các ngài trở thành trong bối cảnh hiện nay của quê hương chúng ta. Bởi chưng, chúng ta xác tín rằng giống như lửa chỉ lan toả bằng cách châm lửa, thì truyền giáo cũng thế. Ta chỉ đào tạo được những môn đệ truyền giáo khi chính mình là những người môn đệ truyền giáo mà thôi. “Đức tin tăng trưởng khi nó được sống như một kinh nghiệm về tình yêu được tiếp nhận và khi được thông truyền như kinh nghiệm về ân sủng và niềm vui” (Porta Fidei, 7). Điều này mời gọi các nhà đào tạo ý thức phẩm giá mình: đào tạo những Kitô hữu tốt lành, những Kitô hữu thánh thiện, những môn đệ truyền giáo nhiệt thành.
Lm. Phaolô Đinh Chí Hiền
Ban Thư ký Hội nghị
Nguồn: hdgmvietnam.com
Ban Thư ký Hội nghị
Nguồn: hdgmvietnam.com