Đức Hồng y Roche trả lời OSV News ngày 17 tháng 3 tại văn phòng ở Vatican: “Chúng ta đến nhà thờ để thờ phượng không phải như những cá nhân đơn lẻ, nhưng như một gia đình. Chúng ta cùng nhau quy tụ như cộng đoàn được Thiên Chúa kêu gọi. Ý thức về cộng đoàn này đã có từ thời Cựu ước. Hội thánh mà chúng ta thuộc về không chỉ là một tòa nhà, nhưng là ‘những viên đá sống động’ được xây dựng trên Đức Kitô.”

Văn bản về phụng vụ được gửi cho các Hồng y

Những nhận định của Đức Hồng y Roche được đưa ra sau các cuộc thảo luận gần đây xoay quanh một văn bản về phụng vụ do ngài soạn thảo, được gửi cho các Hồng y trong Công nghị ngoại thường đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV vào tháng Giêng.

Tài liệu này, được lưu hành giữa các thành viên của Hồng y đoàn nhưng không được chính thức thảo luận trong cuộc họp ngày 07-08 tháng Giêng, đã đưa ra một sự bảo vệ về thần học và lịch sử đối với cuộc cải tổ phụng vụ sau Công đồng Vatican II, đồng thời tái khẳng định các hạn chế đối với Thánh lễ Latinh theo hình thức trước Công đồng, được thiết lập bởi Tự sắc Traditionis Custodes (Những người gìn giữ truyền thống) năm 2021 của Đức Giáo hoàng Phanxicô. 

Sau những báo cáo ban đầu từ nhật báo Ý Il Giornale và nhà báo người Mỹ Diane Montagna, người đã công bố toàn văn bản, tờ National Catholic Reporter cho biết tài liệu được phát cho các Hồng y nhưng chưa bao giờ được chính thức thảo luận. Sau khi tài liệu này được công bố trên mạng, làn sóng chỉ trích đã nhanh chóng dấy lên từ những người Công giáo theo khuynh hướng truyền thống, vốn phản đối các hạn chế đối với việc cử hành Thánh lễ Latinh theo hình thức trước Công đồng Vatican II.

“Trình bày lịch sử chính xác”

Dù không trực tiếp đáp lại những chỉ trích cụ thể về tài liệu, Đức Hồng y Roche nhắc lại các nguyên tắc đã định hướng cho tài liệu ấy và đặt vấn đề trong viễn tượng rộng lớn hơn của Giáo hội Công giáo về việc thờ phượng và phụng vụ. Ngài nói rằng tài liệu này đã trình bày “một cách chính xác về mặt lịch sử sự phát triển của phụng vụ qua các thời đại.”

Trong cuộc phỏng vấn với OSV News, Đức Hồng y Roche đã đặt các cuộc tranh luận phụng vụ hiện nay trong bối cảnh lịch sử sơ khai của Hội thánh, và chỉ ra rằng Thư thứ nhất của Thánh Phaolô gửi tín hữu Côrintô là bằng chứng cho thấy những căng thẳng liên quan đến việc thờ phượng không phải là điều mới mẻ.

Thánh Thể không phải là phát minh của con người

Khi đề cập đến những chia rẽ giữa các Kitô hữu thời sơ khai, ngài giải thích rằng Thánh Phaolô đã nhắc nhở họ rằng Thánh Thể không phải là một phát minh của con người, nhưng là điều được chính Chúa Kitô truyền lại và trao phó cho các Tông đồ.

“Điều tôi đã truyền lại cho anh em để cử hành, chính tôi đã lãnh nhận từ nơi Chúa Giêsu,” Đức Hồng y nhắc lại khi diễn đạt giáo huấn của Thánh [Phaolô] Tông đồ.

Đức Hồng y Roche nói rằng vấn đề cốt lõi luôn là sự trung thành với những gì đã được nhận lãnh hơn là việc điều chỉnh phụng vụ cho phù hợp với sở thích cá nhân hoặc cộng đồng nhỏ. Ngài giải thích sự sửa dạy của Thánh Phaolô đã nhấn mạnh rằng Thánh lễ không thuộc quyền kiểm soát của cá nhân, nhưng thuộc về toàn thể Hội thánh.

Ngài nói thêm rằng nguyên tắc đó vẫn giữ tính thiết yếu cho đến hôm nay, khi người Công giáo đang đối diện với những cách tiếp cận khác nhau trong việc thực hành phụng vụ.

“Traditionis Custodes”

Liên quan đến những tranh luận đang tiếp diễn về “Traditionis Custodes,” Đức Hồng y Roche cho biết văn kiện này bắt nguồn từ những quan ngại về cách thức sử dụng hình thức Thánh lễ cũ trong Hội thánh.

Trong khi những phép được ban hành trước đây dưới triều đại của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II và Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI mang tính thích nghi mục vụ, Đức Hồng y Roche cho biết tình hình nay đã thay đổi. “Điều mà Đức Thánh Cha bắt đầu nhận ra là sự cho phép dành cho những người gặp khó khăn với nghi thức mới đã bị cổ võ theo hướng chống lại cuộc cải tổ phụng vụ của Công đồng Vatican II,” Đức Hồng y nói. “Và việc cổ võ ấy… cuối cùng chỉ là sự cổ võ chống lại sự hiệp nhất của Hội thánh.”

Một sự nhượng bộ để cử hành Thánh lễ theo hình thức cũ

Đức Hồng y Roche giải thích: “Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II và Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI – trước Đức Giáo hoàng Phanxicô – cũng đã cho phép cử hành Thánh lễ theo hình thức cũ cho những người không thể thích nghi với hình thức mới của Thánh lễ.”

Tuy nhiên, Đức Hồng y Roche lưu ý rằng người Công giáo vẫn có thể cử hành Thánh lễ Latinh theo hình thức trước Công đồng “theo thẩm quyền của Đức Giáo hoàng.”

“Vì thế, tôi tự hỏi: Tại sao tất cả những cuộc tranh luận này lại trở nên gay gắt như vậy? Tại sao lại có quá nhiều ồn ào, như tiếng trống dồn dập và tiếng kèn vang lên? Khi họ đã được cho phép cử hành Thánh lễ này, thì còn điều gì khác đang diễn ra? Vấn đề là gì? Rõ ràng có điều gì đó khác đang xảy ra,” ngài nói.

Sức hấp dẫn của Thánh lễ Latinh đối với số người ngày càng gia tăng

Khi được hỏi về sức hấp dẫn mà ngày càng nhiều người Công giáo cảm nhận đối với Thánh lễ Latinh, Đức Hồng y Roche nhận định rằng, đối với một số người, sự lôi cuốn ấy phần nào được hình thành bởi bối cảnh văn hóa của đời sống hiện đại và “tiếng ồn” liên tục của xã hội hôm nay.

“Khi người ta bước vào một nhà thờ yên tĩnh, họ thấy điều đó thật hấp dẫn. (Tiếng ồn) bị loại bỏ,” ngài giải thích. “Tôi nghĩ đó là một phần của sức hấp dẫn đối với nhiều người – cũng như âm nhạc và sự tôn nghiêm, điều này cũng là một thách đố đối với Thánh lễ Nghi thức mới (Novus Ordo); điều đó cũng phải trở nên hấp dẫn như vậy mỗi Chúa nhật. Việc đặt nghi thức này đối nghịch với nghi thức kia là đánh mất ý thức về điều mà chúng ta đang cử hành. Đây không phải là một trò chơi. Cần có sự nhường nhịn và đồng thuận từ cả hai phía.”

Đề cập đến những quan ngại về các lạm dụng phụng vụ, Đức Hồng y Roche cho biết những vấn đề như vậy không chỉ riêng nơi Thánh lễ sau Công đồng Vatican II, nhưng đã tồn tại xuyên suốt lịch sử của Hội thánh.

Những lạm dụng phụng vụ do “thiếu đào tạo”

“Luôn luôn có những lạm dụng và nó luôn phát sinh từ việc thiếu đào tạo hoặc sự hiểu lầm sâu xa. Ngay vào thời của Thánh Phaolô – Thánh Phaolô tại Côrintô – cũng đã có những lạm dụng,” ngài nói.

Tuy nhiên, vị Bộ trưởng Bộ Phụng tự và Kỷ luật các Bí tích cảnh báo không được giản lược phụng vụ thành vấn đề sở thích cá nhân hay sự kiểm soát của con người.

“Một khi bạn nghĩ rằng phụng vụ là điều bạn có thể kiểm soát và tổ chức theo sở thích riêng của mình, thì bạn đang loại Thiên Chúa ra khỏi thực tại này,” ngài nói.

Tâm Bùi

Chuyển ngữ từ: americamagazine.org (27/3/2026)