20 hành động mục vụ cho sự hợp tác toàn cầu của người di cư và tị nạn

HAI MƯƠI HÀNH ĐỘNG MỤC VỤ CHO SỰ HỢP TÁC TOÀN CẦU CỦA NGƯỜI DI CƯ VÀ TỊ NẠN

WHĐ (11/12/2025) - Bộ Người di cư và Người tị nạn đưa ra Hai mươi Điểm hành động mục vụ đóng góp vào việc soạn thảo, đàm phán và thông qua Hiệp ước Toàn cầu về Người di cư và Người tị nạn vào cuối năm 2018. Được hướng dẫn bởi Đức Thánh cha Phanxicô, Bộ đưa ra các nguyên tắc thể hiện trong các điểm này và mong muốn được hợp tác với cộng đồng quốc tế để đưa họ vào các Hiệp ước Toàn cầu. Sau đây là bản dịch Việt ngữ của Caritas Việt Nam:

Phân bộ di dân và tị nạn trực thuộc Bộ Phát triển Con người toàn diện
Piazza San Calisto, 00120, Vatican City. Tel: +39 06 698 87376
Email: info@mrseection.org. www.migrant-refugees.va

HAI MƯƠI HÀNH ĐỘNG MỤC VỤ
CHO SỰ HỢP TÁC TOÀN CẦU CỦA NGƯỜI DI CƯ VÀ TỊ NẠN

Dẫn nhập

Trong nhiều thế kỷ, những người di chuyển đã nhận được sự hỗ trợ và quan tâm mục vụ đặc biệt của Giáo hội Công giáo. Ngày nay, đối mặt với chuyển động lớn nhất của các dân tộc phải di dời trong ký ức gần đây, Giáo hội cảm thấy buộc phải tiếp tục công việc này trong tình liên đới với họ và trong sự hợp tác với cộng đồng quốc tế.

Trong khi số lượng lớn người dân buộc phải rời bỏ nhà cửa do bị ngược đãi, bạo lực, thiên tai và nạn đói nghèo, di cư vẫn nên được nhìn nhận, không phải là một hiện tượng mới, mà là một phản ứng tự nhiên của con người đối với khủng hoảng và một minh chứng khát vọng bẩm sinh của mỗi con người về hạnh phúc và cuộc sống tốt đẹp hơn. Thực tế này, với các chiều kích văn hóa và tinh thần quan trọng của nó, đang có tác động đáng kể đến thái độ và phản ứng trên toàn thế giới.

Ngay cả trong bối cảnh khủng hoảng hiện tại, kinh nghiệm cho thấy rằng các phản ứng có hiệu quả, được chia sẻ đều có sẵn. Giáo hội mong được làm việc cùng với cộng đồng quốc tế để thúc đẩy và thông qua các biện pháp như vậy để bảo vệ phẩm giá, quyền và tự do của tất cả những người hiện đang di chuyển, bao gồm những người di cư cưỡng bức, nạn nhân của buôn bán người, những người xin tị nạn, những người tị nạn và những người di cư trong nước.

Các quy trình của Liên hợp quốc để xây dựng các Hiệp ước Toàn cầu, một Hiệp ước về di cư an toàn, có trật tự và thường xuyên, và Hiệp ước về người tị nạn, là cơ hội duy nhất để cùng nhau ứng phó thông qua hợp tác quốc tế và cùng chia sẻ trách nhiệm.

Giáo hội đã có lập trường về nhiều vấn đề sẽ được đưa vào các Hiệp ước Toàn cầu và, dựa trên kinh nghiệm mục vụ đa dạng và lâu đời của mình, Giáo hội muốn đóng góp tích cực vào hai tiến trình. Để hỗ trợ cho đóng góp này, Bộ Người di cư & Tị nạn của Vatican (Bộ Thăng tiến và Phát triển Con người Toàn diện), tham khảo ý kiến của nhiều Hội đồng Giám mục và các tổ chức phi chính phủ Công giáo hoạt động trong lĩnh vực này, đã chuẩn bị hai mươi điểm hành động sau đây. Họ đã được sự chấp thuận của Đức Thánh Cha. Chúng dựa trên các thực hành tốt nhất của Giáo hội đáp ứng nhu cầu của người di cư và tị nạn ở cấp cơ sở.

Chúng không làm cạn kiệt giáo huấn của Giáo hội về người di cư và người tị nạn, nhưng cung cấp những cân nhắc mà Công giáo và những người ủng hộ khác có thể sử dụng, bổ sung và phát triển trong cuộc đối thoại của họ với các chính phủ hướng tới Hiệp ước Toàn cầu.

Hai mươi điểm cổ xuý cho các biện pháp hiệu quả và đã được chứng minh, cùng nhau tạo thành một phản ứng toàn diện đối với những thách thức hiện tại. Theo giáo huấn của Đức Thánh cha Phanxicô, các điểm được nhóm lại dưới bốn tiêu đề: chào đón, bảo vệ, thúc đẩy và hội nhập. Mỗi tiêu đề là một động từ hoạt động và một lời kêu gọi hành động. Bắt đầu từ những gì có thể làm được hiện tại, mục tiêu cuối cùng của họ là xây dựng một ngôi nhà chung bền vững và hòa nhập cho tất cả mọi người. Chúng tôi hy vọng chân thành rằng các điểm hành động này sẽ cung cấp hướng dẫn cởi mở cho các nhà hoạch định chính sách và tất cả những người quan tâm đến việc cải thiện tình hình của người di cư, người tị nạn, người xin tị nạn và những người phải di dời trong nước, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất.

Bằng chứng thực nghiệm cho thấy di cư ngày càng hỗn hợp hơn. Điều này gây khó khăn cho việc duy trì sự phân biệt rạch ròi giữa người di cư và người tị nạn. Thường thì nhu cầu của họ rất giống nhau nếu không muốn nói là giống hệt nhau. Theo đó, hãy để việc soạn thảo và đàm phán cố gắng đạt được sự hòa hợp lớn nhất có thể giữa hai Hiệp ước Toàn cầu. Hơn nữa, cả hai Hiệp định phải có tác động thực sự đến cuộc sống của người dân và do đó, nên bao gồm các mục tiêu và mục đích cần đạt được cũng như cơ chế báo cáo.

Bộ Người di cư & người tị nạn đưa ra Hai mươi Điểm hành động đóng góp vào việc soạn thảo, đàm phán và thông qua Hiệp ước Toàn cầu về Người di cư và Người tị nạn vào cuối năm 2018. Được hướng dẫn bởi Đức Thánh cha Phanxicô, Bộ đưa ra các nguyên tắc thể hiện trong các Điểm này và mong muốn được hợp tác với cộng đồng quốc tế để đưa họ vào các Hiệp ước Toàn cầu.

I. Chào đón: Củng cố các kênh an toàn và hợp pháp cho người di cư và người tị nạn.

Di dân phải đảm bảo an toàn, hợp pháp và có trật tự, và quyết định di cư tự nguyện. Với lưu ý này, các điểm hành động sau được đề xuất:

1. Khuyến khích các quốc gia cấm trục xuất tập thể và tùy tiện. Nguyên tắc "không tái trang bị" phải luôn được tôn trọng. Nguyên tắc này dựa trên tình hình cá nhân của người đó chứ không dựa trên mức độ “an toàn” của một quốc gia nói chung. Các quốc gia nên tránh sử dụng danh sách quốc gia an toàn, vì danh sách như vậy thường không đáp ứng được nhu cầu bảo vệ của người tị nạn.

2. Khuyến khích các quốc gia và tất cả các bên liên quan mở rộng số lượng và phạm vi các con đường pháp lý thay thế để di cư và tái định cư an toàn và tự nguyện, tôn trọng đầy đủ nguyên tắc không bồi hoàn. Ví dụ về những con đường như vậy sẽ bao gồm:

a. Áp dụng thực hành gia hạn thị thực nhân đạo, hoặc nếu đã có, hãy mở rộng việc sử dụng chúng như một ưu tiên chính sách quốc gia.

b. Khuyến khích sử dụng rộng rãi hơn thị thực sinh viên, bao gồm cả các chương trình học nghề và thực tập cũng như tất cả các cấp độ giáo dục chính thức.

c. Thông qua các chương trình hành lang nhân đạo cấp thị thực nhân đạo nhập cảnh hợp pháp cho những người có hoàn cảnh đặc biệt dễ bị tổn thương, bao gồm cả những người buộc phải chạy trốn khỏi xung đột và thiên tai.

d. Thông qua luật cho phép hội nhập địa phương thông qua cộng đồng và tư nhân tài trợ của công dân, cộng đồng và tổ chức.

e. Thông qua các chính sách tái định cư cho người tị nạn hoặc, nếu đã có trong khuôn khổ pháp lý, hãy tăng số lượng người tị nạn được tái định cư trên một quy mô có thể các nhu cầu tái định cư hàng năm do Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về Người tị nạn xác định sẽ được đáp ứng.

f. Cung cấp thị thực đoàn tụ gia đình hoặc, nếu đã có, mở rộng số lượng thị thực được cấp, đặc biệt cho việc đoàn tụ tất cả các thành viên trong gia đình (bao gồm cả ông bà, anh chị em và cháu.

g. Áp dụng các chính sách quốc gia cho phép những người buộc phải chạy trốn khỏi xung đột vũ trang, đàn áp hoặc bạo lực lan rộng ở quốc gia xuất xứ của họ sẽ được các Quốc gia láng giềng tiếp nhận ngay lập tức, ngay cả khi tạm thời, thông qua việc cấp tình trạng bảo vệ tạm thời.

h. Một sự chào đón có trách nhiệm và trang trọng đối với những người di cư và tị nạn “bắt đầu bằng việc cung cấp cho họ nơi ở đàng hoàng và thích hợp. Sự tập hợp đông đảo của những người xin tị nạn và những người tị nạn đã không mang lại kết quả tích cực. Thay vào đó, những cuộc tụ họp này đã tạo ra những tình huống dễ bị tổn thương và khó khăn mới. Các chương trình chào đón rộng rãi hơn, đã được khởi xướng ở những nơi khác nhau, dường như ủng hộ một cuộc gặp gỡ cá nhân và cho phép chất lượng dịch vụ cao hơn và tăng cường đảm bảo thành công.[1]

3. Khuyến khích các quốc gia áp dụng quan điểm an ninh quốc gia có tính đến đầy đủ an ninh và quyền con người của tất cả người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn vào lãnh thổ của mình, ví dụ:

a. Cung cấp đào tạo về luật nhân quyền quốc tế và luật tị nạn quốc tế để công chức, viên chức thực thi pháp luật làm việc ở khu vực biên giới.

b. Thông qua các chính sách quốc gia trước hết đáp ứng các nhu cầu và tính dễ bị tổn thương của những người muốn nhập học, bao gồm quyền tiếp cận các dịch vụ cơ bản, trước khi giải quyết tình trạng pháp lý của người nộp đơn.

c. Áp dụng các chính sách an ninh quốc gia ưu tiên sự an toàn và bảo vệ người tị nạn và những người xin tị nạn đang chạy trốn xung đột vũ trang, đàn áp hoặc bạo lực lan rộng để nhanh chóng tìm thấy sự an toàn bằng cách đảm bảo quá trình sàng lọc và tiếp nhận nhanh chóng.

d. Áp dụng các chính sách quốc gia ưu tiên các giải pháp thay thế cho việc giam giữ những người đang tìm cách tiếp cận lãnh thổ.

II.  Bảo vệ: Đảm bảo quyền và nhân phẩm của người di cư và tị nạn

Giáo hội nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc thực hiện một cách tiếp cận toàn diện và tổng hợp, với sự chú tâm vào con người là trọng tâm. Thực sự, một cách tiếp cận tổng thể vẫn là cách tốt nhất để phát hiện và vượt qua những định kiến có hại, và tránh kỳ thị bất kỳ ai về một vài khía cạnh cụ thể, cần tính đến tất cả các khía cạnh và khía cạnh cơ bản của con người nói chung. “Việc thực hiện đúng các quyền con người trở nên thực sự có lợi cho người di cư, cũng như cho các quốc gia gửi và nhận. Các biện pháp được đề xuất không chỉ là sự nhượng bộ đối với người di cư. Chúng vì lợi ích của người di cư, cộng đồng chủ nhà và cộng đồng quốc tế nói chung. Thúc đẩy và tôn trọng quyền con người của người di cư và nhân phẩm của họ đảm bảo rằng quyền và phẩm giá của mọi người trong xã hội được tôn trọng đầy đủ.”[2] Người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn cần được tiếp nhận như con người, với phẩm giá và sự tôn trọng đầy đủ đối với các quyền con người của họ, bất kể tình trạng di cư của họ. Mặc dù mọi quốc gia đều có quyền quản lý và kiểm soát biên giới, người di cư và người tị nạn phải được tiếp nhận phù hợp với các nghĩa vụ hiện hành theo luật quốc tế, bao gồm luật nhân quyền quốc tế và luật tị nạn quốc tế. Càng có nhiều con đường thay thế và hợp pháp cho người di cư và người tị nạn, họ càng ít có khả năng bị lợi dụng bởi mạng lưới tội phạm và trở thành nạn nhân của buôn người, hoặc nạn nhân của sự bóc lột và lạm dụng trong bối cảnh buôn lậu người di cư.

Quyền sống là bảo đảm cơ bản nhất của các quyền tự do dân sự và chính trị. Điều 6 của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị quy định rằng “mọi con người đều có quyền được sống vốn có. Quyền này phải được bảo vệ bởi pháp luật. Không ai bị tước đoạt mạng sống của mình một cách tùy tiện[3].” Mọi phản ứng đối với người di cư, người tị nạn và người xin tị nạn, đặc biệt là trong các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn, cần chủ yếu nhằm đảm bảo và bảo vệ quyền sống của tất cả mọi người, bất kể họ ở tình trạng nào. Với ý nghĩ này, các điểm hành động sau được đề xuất:

4. Khuyến khích các quốc gia có dòng lao động di cư đáng kể áp dụng các chính sách và thực tiễn cung cấp các biện pháp bảo vệ cho các công dân lựa chọn di cư. Ví dụ:

a. Tạo hệ thống thông tin trước khi khởi hành quốc gia và đào tạo để cảnh báo và giáo dục công dân và người sử dụng lao động, cũng như các quan chức công quyền và nhân viên thực thi pháp luật làm việc ở các khu vực biên giới, để xác định các dấu hiệu cưỡng bức lao động hoặc buôn người.

b. Yêu cầu quy định quốc gia và chứng nhận của các nhà tuyển dụng lao động.

c. Thành lập, ở cấp Bộ trưởng, một bộ phận chuyên phụ trách các vấn đề cộng đồng.

d. Thông qua các chính sách quốc gia nhằm bảo vệ lợi ích và hỗ trợ cộng đồng người nước ngoài và người di cư ra nước ngoài, bao gồm thông qua bảo vệ lãnh sự và các dịch vụ pháp lý.

5. Khuyến khích các quốc gia có dòng lao động di cư đáng kể áp dụng các chính sách quốc gia nhằm bảo vệ chống lại bóc lột, lao động cưỡng bức hoặc buôn người. Một số ví dụ sẽ là:

a. Ban hành luật cấm người sử dụng lao động giữ lại hộ chiếu và các hình thức nhận dạng khác từ nhân viên của họ.

b. Thực thi các chính sách quốc gia cung cấp cho người nước ngoài quyền tiếp cận công lý, bất kể tình trạng di cư của họ, cho phép họ báo cáo các hành vi vi phạm nhân quyền và bạo lực mà không sợ bị trả thù, bao gồm cả việc giam giữ và trục xuất.

c. Thực hiện các chính sách quốc gia cho phép người di cư mở tài khoản ngân hàng cá nhân, tư nhân cũng cho phép người sử dụng lao động gửi tiền trực tiếp.

d. Thông qua luật tiền lương tối thiểu quốc gia đòi hỏi sự thường xuyên và có thể dự đoán được thanh toán tiền lương, ít nhất là hàng tháng.

6. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách quốc gia cho phép người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn sử dụng tốt nhất các kỹ năng và năng lực của họ, để đóng góp tốt hơn cho hạnh phúc của chính họ và cộng đồng của họ. Ví dụ:

a. Cấp cho người tị nạn và người xin tị nạn quyền tự do đi lại và cung cấp giấy phép lao động cũng như giấy thông hành cho phép họ trở lại Quốc gia sở tại, đặc biệt đối với những người tìm được việc làm ở các Quốc gia khác.

b. Thông qua các chương trình thu hút cộng đồng địa phương tham gia lưu trữ các nhóm nhỏ tị nạn người tìm kiếm ngoài các trung tâm tiếp nhận và nhận dạng lớn hơn.

c. Ban hành luật cho phép người xin tị nạn, người tị nạn và người di cư khả năng mở tài khoản ngân hàng, thành lập doanh nghiệp và thực hiện các giao dịch tài chính.

d. Thực thi các chính sách quốc gia cho phép người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn truy cập và sử dụng các phương tiện viễn thông, chẳng hạn như internet hoặc thẻ sim cho điện thoại di động mà không phải trả phí hoặc thủ tục rườm rà.

e. Ban hành các chính sách quốc gia cho phép người di cư và người tị nạn hồi hương và trở về tiếp cận nhanh chóng với các cơ hội việc làm tại quốc gia xuất xứ của họ, do đó khuyến khích họ tái hòa nhập xã hội.

7. Khuyến khích các quốc gia tuân thủ các nghĩa vụ của mình theo Công ước Quyền trẻ em (CRC) khi ban hành luật trong nước nhằm giải quyết tình trạng dễ bị tổn thương của trẻ em không có người đi kèm hoặc trẻ vị thành niên bị tách khỏi gia đình. Ví dụ:

a. Áp dụng các biện pháp thay thế cho việc giam giữ bắt buộc, điều này không bao giờ có lợi nhất cho đứa trẻ, bất kể tình trạng di cư của chúng.

b. Cung cấp dịch vụ chăm sóc nuôi dưỡng hoặc giám hộ cho trẻ em không có người đi kèm hoặc trẻ vị thành niên khi họ bị tách khỏi gia đình.

c. Thiết lập các trung tâm tiến trình riêng cho gia đình, trẻ vị thành niên và người lớn.

8. Khuyến khích các quốc gia tuân thủ các nghĩa vụ của mình theo Công ước Quyền trẻ em (CRC) khi đối phó với tất cả trẻ vị thành niên nhập cư và khuyến nghị các hành động sau đây, cùng những hành động khác:

a. Áp dụng các thủ tục đảm bảo các biện pháp bảo vệ hợp pháp đối với trẻ vị thành niên đến tuổi thành niên. Đặc biệt, ban hành luật bảo vệ tình trạng hợp pháp của họ và ngăn họ trở nên không có giấy tờ và do đó có thể bị giam giữ và trục xuất.

b. Áp dụng các thủ tục cho phép trẻ vị thành niên gần tuổi trưởng thành tiếp tục giáo dục của họ mà không bị gián đoạn.

c. Áp dụng các chính sách yêu cầu đăng ký tất cả các lần sinh, cung cấp cho mỗi trẻ sơ sinh với một giấy khai sinh.

9. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách quốc gia cung cấp khả năng tiếp cận giáo dục bình đẳng cho người nhập cư, người xin tị nạn và người tị nạn ở mọi trình độ. Ví dụ:

a. Thực hiện các chính sách quốc gia hoặc khu vực nhằm tạo điều kiện cho người di cư và người tị nạn tiếp cận với trình độ giáo dục tiểu học và trung học cơ sở bất kể tình trạng di cư của họ.

b. Ban hành các chính sách quy định rằng giáo dục tiểu học và trung học mà người di cư và người tị nạn được tiếp cận đáp ứng các tiêu chuẩn giáo dục tương tự mà công dân nhận được.

10. Khuyến khích các quốc gia thông qua luật cung cấp cho người di cư và người tị nạn tiếp cận với các biện pháp bảo vệ xã hội đầy đủ. Ví dụ:

a. Ban hành luật đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe của người di cư và người tị nạn, bao gồm quyền tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, bất kể tình trạng di cư của họ và ngay khi đến nơi.

b. Ban hành luật cho phép tiếp cận các chương trình hưu trí quốc gia và đảm bảo tính khả thi của phạm vi bảo hiểm và lợi ích an sinh xã hội giữa các quốc gia để ngăn chặn người di cư và người tị nạn mất quyền lợi do tình trạng di cư của họ.

11. Khuyến khích các quốc gia ban hành luật để ngăn cản người di cư và người tị nạn trở thành "Vô quốc tịch". Cụ thể:

a. Ban hành pháp luật cho phép bảo vệ đầy đủ và các tiêu chuẩn đối xử liên quan đến các quyền và tự do như được thiết lập bởi các công ước quốc tế liên quan đến các hiệp ước về quyền con người và không quốc tịch cũng như các điều khoản liên quan đến quyền có quốc tịch.

b. Tiến hành các cải cách pháp lý và chính sách cần thiết để giải quyết tình trạng vô quốc tịch một cách hiệu quả, hoạt động trong bốn lĩnh vực của tình trạng vô quốc tịch - xác định, ngăn ngừa, giảm thiểu và bảo vệ - và hướng tới việc cấp quyền công dân cho trẻ em khi mới sinh.

III. Thăng tiến: Thúc đẩy sự phát triển con người toàn diện cho người di cư và tị nạn

Vào thời điểm hiện tại, thời gian lưu vong trung bình của những người đã chạy trốn khỏi cuộc xung đột vũ trang là 17 năm. Đối với người di cư lao động cũng vậy, thời gian xa nhà có thể lên tới nhiều năm. Các quốc gia lưu trữ, thay vì chỉ cung cấp các ứng phó khẩn cấp và các dịch vụ cơ bản, phải đảm bảo các cấu trúc cho phép những người ở lại lâu dài phát triển như con người và đóng góp vào sự phát triển của quốc gia sở tại. Hơn nữa, vì nguyên tắc cơ bản của các Mục tiêu Phát triển Bền vững 2030 là “không để ai bị bỏ lại phía sau”, cộng đồng quốc tế cần lưu ý đưa người tị nạn, người xin tị nạn và người di cư lao động vào các kế hoạch phát triển của họ. Các điểm hành động sau được đề xuất:

12. Khuyến khích các quốc gia ban hành luật cho phép công nhận, chuyển giao và phát triển hơn nữa các kỹ năng chính thức của tất cả người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn cư trú tại nước sở tại. Ví dụ:

a. Ban hành các chính sách cung cấp khả năng tiếp cận giáo dục đại học cũng như hỗ trợ những người di cư đủ tiêu chuẩn, những người xin tị nạn và những người tị nạn.

b. Thực hiện các chính sách cung cấp khả năng tiếp cận bình đẳng đến các chương trình học nghề và thực tập cho những người di cư đủ tiêu chuẩn, những người xin tị nạn và những người tị nạn trên cùng một cơ sở với tư cách là công dân.

c. Ban hành các chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá, xác nhận và công nhận giáo dục học thuật và dạy nghề, bao gồm giáo dục đại học, của người di cư và người tị nạn, ví dụ, thông qua các thỏa thuận liên trường đại học cũng như các thỏa thuận song phương và đa phương.

13. Khuyến khích các quốc gia thông qua luật pháp, chính sách và thông lệ tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập địa phương của người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn. Ví dụ:

a. Ở những nơi chưa tồn tại, ban hành luật thừa nhận quyền tự do đi lại và tự do lựa chọn nơi cư trú của người xin tị nạn và người tị nạn.

b. Ở những nơi chưa tồn tại, ban hành luật thừa nhận quyền làm việc của những người xin tị nạn và người tị nạn, tại thời điểm đăng ký với các cơ quan có thẩm quyền phù hợp của quốc gia.

c. Thông qua các chính sách cung cấp khả năng tiếp cận các lớp học và đào tạo bằng ngôn ngữ và phong tục địa phương cũng như việc in ấn các thông báo và thông tin công khai bằng những ngôn ngữ phổ biến nhất đối với những người di cư và tị nạn ở nước sở tại.

14. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách và thực hành nhằm thúc đẩy và duy trì sự toàn vẹn và hạnh phúc của gia đình bất kể tình trạng di cư. Ví dụ:

a. Ban hành luật cho phép đoàn tụ những người tị nạn và di cư với gia đình của họ và công nhận quyền làm việc của những thành viên gia đình này. Tối thiểu mức thu nhập, hoặc bằng chứng về khả năng cung cấp hỗ trợ tài chính, không nên là một yêu cầu cho việc đoàn tụ của trẻ vị thành niên với cha mẹ của họ.

b. Ban hành luật mở rộng phạm vi của chính sách đoàn tụ gia đình bao gồm tất cả các thành viên trong gia đình (bao gồm ông bà, anh chị em và cháu) để cho phép cả gia đình đoàn kết trong quá trình tái định cư.

c. Ban hành các chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho việc truy tìm gia đình và đoàn tụ.

d. Ban hành luật cấm và tích cực ngăn chặn việc lạm dụng lao động vị thành niên, đảm bảo rằng công việc được an toàn và không gây tổn hại đến sức khỏe, hạnh phúc hoặc gây nguy hiểm cho cơ hội giáo dục của họ.

15. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách và thực hành cung cấp cho người di cư, người xin tị nạn và người tị nạn có nhu cầu đặc biệt hoặc dễ bị tổn thương có cơ hội như những công dân khuyết tật khác. Ví dụ:

a. Ban hành các chính sách cung cấp cho tất cả người khuyết tật quyền tiếp cận với các thiết bị hỗ trợ cho người tàn tật (ví dụ: xe lăn, chó dẫn đường, máy trợ thính) bất kể tình trạng di cư.

b. Ban hành các chính sách thúc đẩy khả năng tiếp cận nhanh chóng với giáo dục đặc biệt hoặc đào tạo nghề cũng như chăm sóc sức khỏe cho trẻ vị thành niên khuyết tật không có người đi kèm hoặc bị tách biệt.

16. Khuyến khích cộng đồng quốc tế tăng cường chia sẻ phát triển và hỗ trợ khẩn cấp cho các quốc gia tiếp nhận và hỗ trợ dòng lớn người tị nạn và người di cư chạy trốn xung đột vũ trang để tất cả đều có lợi, bất kể tình trạng di cư. Ví dụ:

a. Khuyến khích các quốc gia tài trợ điều chỉnh viện trợ và hỗ trợ để bao gồm việc phát triển cơ sở hạ tầng dịch vụ y tế, giáo dục và xã hội tại các khu vực tổ chức khi đến. Ví dụ, chi trả cho việc xây dựng thêm các phòng học và tài trợ cho việc đào tạo giáo viên khi năng lực của địa phương đã bị quá tải hoặc cạn kiệt.

b. Khuyến khích các quốc gia tài trợ áp dụng các chính sách dành một phần trăm hỗ trợ trực tiếp, cũng như tiếp cận các chương trình và dịch vụ, cung cấp cho người tị nạn và người di cư, vì lợi ích của các gia đình địa phương gặp khó khăn về kinh tế và xã hội tương tự.

17. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách và thực hành đảm bảo quyền tự do tôn giáo, cả về tín ngưỡng và thực hành, cho tất cả người di cư và người tị nạn bất kể tình trạng di cư của họ.

IV. Hội nhập: Làm phong phú cộng đồng qua sự tham gia rộng rãi của người di cư và tị nạn

Việc chấp nhận người di cư và người tị nạn là cơ hội cho sự hiểu biết mới và tầm nhìn rộng lớn hơn, cả về phía những người được chấp nhận, những người có trách nhiệm tôn trọng các giá trị, truyền thống và luật pháp của cộng đồng nơi họ tiếp nhận và về phía sau đó, những người được kêu gọi để thừa nhận những đóng góp có lợi mà mỗi người nhập cư có thể thực hiện cho cả cộng đồng. Cả hai bên đều cùng nhau làm giàu nhờ sự tương tác của họ và cộng đồng nói chung được tăng cường nhờ sự tham gia nhiều hơn của tất cả các thành viên, cả người dân và người di cư. Điều này cũng đúng đối với những người di cư hoặc tị nạn chọn trở về nhà. Đề xuất các điểm hành động sau:

18. Trên cơ sở hội nhập không phải là đồng hóa hay hợp nhất, mà là một “quá trình hai chiều”, về cơ bản bắt nguồn từ việc cùng thừa nhận sự phong phú văn hóa của nhau, khuyến khích các quốc gia ban hành luật tạo điều kiện cho hội nhập địa phương. Ví dụ:

a. Thông qua luật và các điều khoản hiến pháp nhằm cấp quyền công dân khi mới sinh.

b. Thông qua các luật cung cấp quyền công dân kịp thời cho tất cả những người tị nạn.

c. Áp dụng cách tiếp cận dựa trên quyền và nhu cầu để cấp quốc tịch. Quyền công dân không nên phụ thuộc vào tình trạng kinh tế hoặc quyền sở hữu tài sản.

d. Thông qua luật cấp quyền công dân mà không có "yêu cầu ngôn ngữ mới" cho những người nộp đơn lớn tuổi hơn (trên năm mươi tuổi).

e. Thông qua luật tạo điều kiện thuận lợi cho việc di cư hợp pháp của các thành viên gia đình ở nước ngoài và dân cư.

f. Thông qua các luật cho phép quy định tình trạng cho cư dân lâu dài của nước sở tại.

19. Khuyến khích các quốc gia áp dụng các chính sách và chương trình tích cực thúc đẩy một câu chuyện tích cực về người di cư và người tị nạn và tình đoàn kết đối với họ. Ví dụ:

a. Cung cấp trợ cấp cho các thành phố tự trị và các cộng đồng dựa trên tín ngưỡng để tổ chức các sự kiện thể hiện những khía cạnh tích cực trong văn hóa của các thành viên của cộng đồng nước ngoài.

b. Tham gia vào các chiến dịch công khai xác định và quảng bá những tấm gương tích cực của các cá nhân và nhóm đang lưu trữ người tị nạn và người di cư và hòa nhập họ vào cộng đồng địa phương của họ.

c. Yêu cầu các thông báo công khai được phát hành bằng ngôn ngữ được sử dụng bởi các nhóm lớn hơn người di cư và người tị nạn.

d. Ban hành các chính sách thúc đẩy lòng hiếu khách trong cộng đồng địa phương và tích cực tìm cách chào đón và hòa nhập người di cư vào cộng đồng địa phương.

20. Khi công dân nước ngoài buộc phải chạy trốn khỏi bạo lực hoặc khủng hoảng môi trường ở nước sở tại, họ thường đủ điều kiện cho các chương trình hồi hương tự nguyện hoặc các chương trình sơ tán. Trong những trường hợp này, quốc gia sở tại, các quốc gia tài trợ hoặc quốc gia xuất xứ cần được khuyến khích áp dụng các chính sách và thủ tục tạo điều kiện thuận lợi cho việc tái hòa nhập của những người hồi hương. Ví dụ:

a. Tăng cường tài trợ của các nhà tài trợ để tăng cường cơ sở hạ tầng trong các lĩnh vực hỗ trợ trở lại hoặc chuyển tiếp cho những người lao động trở về bị vướng vào khủng hoảng nước ngoài.

b. Ban hành luật công nhận và cho phép chuyển giao các chứng chỉ giáo dục hoặc các chứng chỉ khác kiếm được ra nước ngoài khi công dân trở về nước và cho phép tiếp cận nhanh chóng với thị trường lao động cho những người có chứng chỉ nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp (ví dụ như giáo viên được đào tạo, thợ điện, nhân viên y tế và người vận hành thiết bị nặng).

Caritas Việt Nam

Chuyển ngữ từ: migrants-refugees.va

----------------------------

[1] Đức Thánh cha Phanxicô, Diễn văn trước những người tham gia Diễn đàn Quốc tế về Di cư và Hòa bình, ngày 21 tháng 02 năm 2017

[2] Tuyên bố của Quan sát viên Thường trực của Tòa thánh với Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế khác tại Geneva trong phiên họp thứ 29 của Đối thoại tương tác của Hội đồng Nhân quyền với Báo cáo viên Đặc biệt về Người di cư Geneva, ngày 15 tháng 6 năm 2015.

[3] GA res. 2200A (XXI), 21 UN GAOR Supp. (Số 16) tại 52, UN Doc. A / 6316 (năm 1966); 999 UNTS 171; 6 ILM 368 (năm 1967)