Nicaea, nơi ra đời của Kinh Tin Kính Nicea, nằm ở đâu?

Năm 2025, Năm Thánh thông thường sẽ được đi kèm với một dịp kỷ niệm khác: kỷ niệm 1.700 năm Công đồng Nicaea (phát âm là “niCEEya”). Công đồng đã tái khẳng định thiên tính của Chúa Con chống lại lạc giáo Arius, và lập ra kinh Tin kính vẫn được đọc trong Thánh lễ Chúa nhật.

Nhưng Nicaea nằm ở đâu? Và tên của nó có nghĩa là gì? Thành phố này ban đầu là thuộc về Hy Lạp; tên của nó bắt nguồn từ “chiến thắng” trong tiếng Hy Lạp. Ngày nay, nó nằm ở Thổ Nhĩ Kỳ và được gọi là İznik. Thành phố được xây dựng trên bờ phía đông của một hồ mang tên chính thành phố này, cách Istanbul khoảng 100km (62 dặm) về phía đông nam, ở phía bên kia Biển Marmara.

Thành phố hiện đại, nhưng vẫn còn nhiều di tích khảo cổ từ thời cổ đại, chứng minh cho quá khứ huy hoàng và đầy biến động của thành phố này. Sự hình thành của thành phố vẫn còn là một bí ẩn, nhưng có vẻ như thông tin rõ ràng đầu tiên về sự tồn tại của thành phố xuất phát từ thế kỷ thứ IV trước Công nguyên. Lysimachus, một trong những diadochi (người tranh giành ngôi vị) của Alexander Đại đế, đã chiếm thành phố từ một trong những kẻ thù của mình và đổi tên thành Nicaea.

Dưới thời Đế quốc Rôma, bắt đầu từ năm 72 trước Công nguyên, thành phố là một phần của Bithynia. Chắc chắn Pliny Trẻ, đại diện của Trajan tại tỉnh này đã đến thăm thành phố này từ năm 111 đến năm 113. Trên thực tế, ông đã đề cập trong một lá thư gửi cho hoàng đế về sự hiện diện của các Kitô hữu ở Nicaea, một dấu hiệu của một khu vực đã biết đến Chúa Kitô từ rất sớm.

Đế quốc Nicaea

Nicaea gần Constantinople và là một trung tâm hành chính thịnh vượng. Vì lý do này, Constantine đã chọn nơi này làm nơi tổ chức công đồng các nghị phụ vào năm 325 để chế ngự vấn đề dị giáo Arius. Bốn trăm năm sau, vào năm 787, Hoàng hậu Irene đã triệu tập một công đồng khác, “Nicaea II,” trên bờ hồ để giải quyết cuộc khủng hoảng bài trừ ảnh tượng thánh.

Tuy nhiên, thành phố của đế quốc Byzantine này nhanh chóng trải qua một lịch sử phức tạp, bao gồm các cuộc nổi loạn và sau đó là các cuộc tấn công của người Thổ Nhĩ Kỳ Seljuk, nơi đã rơi vào tay họ vào năm 1081. Sau khi chiếm lại được, thành phố sẽ trải qua một giai đoạn vinh quang cuối cùng của Hy Lạp sau cuộc bao vây Constantinople vào năm 1204.

Trong khi người Latin chuyển hướng Cuộc thập tự chinh thứ tư để chiếm thủ đô của đế quốc, một nhà nước Hy Lạp đã ra đời. Được gọi là Đế quốc Nicaea - vì đó là nơi thủ đô được thành lập - thành phố này bao phủ một vùng đất rộng lớn từ Biển Đen đến Biển Ionian. Nhưng ngay sau khi Constantinople được tái chiếm vào năm 1261, Nicaea đã suy yếu cho đến khi bị bao vây trong ba năm và rơi vào tay người Ottoman vào năm 1331.

Những khám phá khảo cổ học mới

Những bức tường dài hơn 3km, dày 5m và cao 10m, những cánh cổng đồ sộ, tàn tích của những cột trụ cổ và tàn tích của các tòa nhà, đền đài, nhà thờ, giáo đường Do Thái, phòng tắm nước nóng... thuộc thế kỷ thứ IV. Khảo cổ học đang tìm thấy rất nhiều tài liệu ở Iznik ngày nay. Cho đến cuộc chiến giữa người Thổ Nhĩ Kỳ và người Hy Lạp vào năm 1922, bạn thậm chí có thể chiêm ngưỡng một Nhà thờ Dormition tuyệt đẹp. Đối với Hagia Sophia, nơi tổ chức các cuộc tranh luận của Nicaea II, nó đã trở thành một nhà thờ Hồi giáo một lần nữa vào năm 2011, giống như người chị lớn của nó ở Istanbul vài năm sau đó.

Khám phá di sản ấn tượng nhất có từ năm 2014. Bay qua Hồ Iznik, hành khách trên một chiếc trực thăng đã phát hiện ra tàn tích của một tòa nhà trong nước. Đó là một nhà thờ Byzantine, St. Neophytos, được cho là được xây dựng vào thế kỷ thứ IV. Nó nằm dưới nước 2m (gần 7 feet), cách bờ hơn 20m (66 feet)!

Tác giả: Valdemar de Vaux - Nguồn: Aleteia (19/02/2025)
Chuyển ngữ: Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên

Nguồn: Giáo phận Vĩnh Long (22/02/2025)