Những điều cần nhớ từ quyển tiểu sử “Hy vọng” của Đức Phanxicô

parismatch.com, Arthur Herlin, 2025-01-14

Chưa có Giáo hoàng nào tâm sự nhiều như vậy và cũng chưa có Giáo hoàng nào tường thuật đầy đủ về cuộc đời mình như ngài. Ngài thích công việc ngài làm: kể những giai thoại nhẹ nhàng hoặc bi thảm, đôi khi thêm vào những câu chuyện hài hước.

Đức Phanxicô, tên thật là Jorge Bergoglio kể cuộc đời ngài trong quyển tiểu sử “Hy vọng”. Kể từ đầu triều, ngài đã xuất bản hàng chục tác phẩm thiêng liêng nhưng chưa bao giờ ngài viết một cách cá nhân như vậy, ngay cả trong các cuộc phỏng vấn đôi khi ngài lồng vào đó những ký ức riêng tư. Trên thực tế, chưa bao giờ có một Giáo hoàng nào tâm sự nhiều đến vậy; không Giáo hoàng nào kể câu chuyện đời mình. Quyển sách dự kiến sẽ xuất bản ngay sau khi ngài qua đời nhưng “Hy vọng” đã thúc đẩy ngài xuất bản ngay bây giờ. Ngài làm một công việc mà ngài rất giỏi: kể những giai thoại nhẹ nhàng hoặc bi thảm, đôi khi hài hước, để rút ra bài học hy vọng cho thời chúng ta. Vì thế quyển hồi ký có tên: “Hy vọng”.

Điều đáng chú ý là một số cuộc gặp gỡ là nguồn cảm hứng cho cách ngài quản lý công việc của ngài. Từ người giúp việc đến cô gái mại dâm trong khu phố, từ các bạn cùng lớp đến các mối tình thuở thơ ấu, từ các nạn nhân của chế độ độc tài ở Argentina, quê hương ngài sinh ra, lớn lên và ở đó cho đến khi làm giáo hoàng… Nhiều vị trí và các quyết định của ngài bắt nguồn từ câu chuyện đời ngài và có thể được giải thích do hoàn cảnh phổ biến, thậm chí là bất lợi từ nơi ngài xuất thân. Chắc chắn ngài là Giáo hoàng đầu tiên của thời hiện đại xuất thân từ một gia đình di cư Ý khiêm tốn.

Đức Phanxicô và cha mẹ của ngài. AFP / © AFP

Mở đầu quyển tiểu sử, ngài lập tức ngài nhắc lại người dân của ngài đã phải liều mạng chạy trốn khỏi cảnh nghèo đói. Ngài đặc biệt nhấn mạnh đến câu chuyện ông bà nội phải rời quê cha đất tổ ở Piedmont nước Ý đi Argentina để mong có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Vì thế ngài không ngừng bảo vệ người di cư, đến mức vấn đề người di cư như một ám ảnh của ngài, do đó chúng ta hiểu vì sao ngài không ngừng bảo vệ người di cư, vì ngài xem mình là người như họ. Từ trước đến nay. Vào những tuần đầu tiên của triều giáo hoàng, ngài đã đến hòn đảo nhỏ Lampedusa, ngài đã nghĩ đến câu chuyện của cha mẹ, họ đã có thể chết trên tàu khi vượt Địa Trung Hải để đi Argentina. Ngay từ chương đầu của quyển tiểu sử, ngài viết: “Vì sao là họ mà không là tôi?”.

Cuộc ẩu đả

Sau đó, ngài cho biết ngài gần gũi với người dân thuộc mọi tầng lớp xã hội trong các khu phố lao động ở Buenos Aires, nơi ngài lớn lên. Sự chung sống giữa các cộng đồng, tình đoàn kết đã tôi luyện ngài. Người lớn trong khu phố trông chừng trẻ em, ngài được tự do qua nhà ông bà nội, đến văn phòng cha làm việc… phá phách, ẩu đả nhau. Ngài kể khi còn nhỏ ngài đã đập bể kiếng nhà của một góa phụ có người đến ve vãn. Cùng với em trai Alberto, ngài bắt chước cảnh Chaplin cầm dù từ trên sân thượng nhảy xuống. Khi còn là thiếu niên, ngài đánh một bạn cùng lớp mà ngài coi thường. Trong lúc đánh nhau, ngài vật bạn té xuống đất, bạn bị bất tỉnh. Sự việc được thu xếp ổn thỏa nhưng thân phụ ngài bắt ngài phải xin lỗi. Bây giờ ngài vẫn còn bị mặc cảm tội lỗi, dù ngài đã chuộc lỗi, đã có tình bạn chân thành với bạn khi ngài là Tổng giám mục Buenos Aires và bạn đã là một mục tử truyền giáo. Từ đó, hai người là bạn thân không rời nhau.

Bạn ấy không phải là người duy nhất làm ngài hối hận. Khi còn là hiệu trưởng trường Colegio Máximo de San Miguel ở Córdoba, ngài lấy lý do “bất khả kháng” để không tiếp bà Concetta, người giúp việc cho cha mẹ khi ngài còn nhỏ. Ngài cho biết ngài đã khóc khi ý thức việc mình làm. Nhiều năm sau, khi là hồng y, tài xế của ngài không ai khác chính là con trai của bà Concetta. Vì thế ngài nối lại liên lạc với bà được mười năm trước khi bà qua đời.

Ngài vẫn còn giữ tượng Thánh Tâm bà đã cho ngài trong những giây phút cuối đời, mỗi tối ngài hôn tượng trước khi đi ngủ.

Mối quan hệ đáng ngạc nhiên với “La Porota”

Trong một bài khác, ngài nhắc lại mối quan hệ của ngài với một cô gái mại dâm “sang trọng” có biệt danh là “La Porota”, bà sống trong khu phố thời thơ ấu của ngài và liên lạc với ngài khi ngài là hồng y. Ngài kể, bà chửi thề trong từng câu nói, nhưng không vì thế mà bà không muốn về lại với tôn giáo, đến mức một ngày nọ, bà điện thoại cho ngài biết, tất cả bạn bè của bà là gái mại dâm. Ngài nhớ lại, đó là buổi lễ đẹp nhất của ngài. Ngay sau đó, bà gọi ngài để xin xức dầu.

Trong hồi ký, ngài cho biết ngài có tình cảm sâu đậm với người phụ nữ này và cầu nguyện cho bà hàng năm trong ngày giỗ bà. Trong các trang sách, ngài kể mối liên hệ đặc biệt của ngài với đất nước Argentina và người dân ngài rất yêu thương ở đây. Ngài nhận ra ngài được hình thành bởi quê hương, nơi định hình cho ngài về mặt thiêng liêng và chuẩn bị để ngài thực hiện sứ mệnh toàn cầu của ngài. Ngài cầu nguyện mỗi ngày cho người dân Argentina, dưới mắt ngài, họ là điểm neo thiết yếu, đến mức gần đây ngài bày tỏ mong muốn sớm về thăm đất nước, sau khi dừng chân ở Cape Verde…

Marta An Nguyễn dịch

Nguồn: Phanxicô (15/01/2025)