Thượng HĐGM Amazon

Lúc 10h sáng Chúa Nhật 6/10/2019, Đức Thánh Cha đã dâng thánh lễ khai mạc Thượng HĐGM về Amazon với chủ đề: Amazon - những con đường mới cho Giáo Hội và nền sinh thái học toàn diện. Thánh Lễ có sự hiện diện đặc biệt của các tân hồng y vừa được thăng chiều ngày hôm trước (5/10). Xem video

Trong bài giảng Thánh lễ Đức Thánh Cha nói: “Thánh Phao-lô, nhà truyền giáo vĩ đại nhất trong lịch sử Giáo hội, giúp chúng ta “làm Thượng HĐGM” và “đi cùng nhau”: đó là điều ngài viết cho Timôthê và cũng cho chúng ta hôm nay, những mục tử phục vụ dân Chúa.”

Món quà nhận được từ Thiên Chúa

ĐTC trích lời Thánh Phaolô: “tôi nhắc anh phải khơi dậy đặc sủng của Thiên Chúa, đặc sủng anh đã nhận được khi tôi đặc tay trên anh” (2Tm 1,6). Chúng ta là giám mục bởi vì chúng ta đã nhận được một món quà của Thiên Chúa. Chúng ta không ký một thỏa thuận, không nhận trong tay một hợp đồng làm việc, nhưng được đôi tay đặt lên đầu, để đến lượt mình, chúng ta giơ tay cầu xin Thiên Chúa và đưa tay ra với anh em. Chúng ta đã nhận được một món quà. Một món quà không thể mua, không được trao đổi mua bán: nó được nhận và tặng cho.

Nếu chúng ta đặt mình chứ không phải món quà vào trung tâm, nếu các mục tử trở thành người lo công việc, thì chúng ta biến món quà thành một chức năng và biến mất tính nhưng không. Và vì vậy rốt cuộc chúng ta phục vụ chính mình và sử dụng Giáo hội. Ngược lại, với món quà nhận được, cuộc sống của chúng ta là để phục vụ.

Khơi dậy ngọn lửa

Trung thành với lời kêu gọi này, Thánh Phaolô nhắc nhở chúng ta rằng món quà phải được “khơi dậy”. Động từ ngài dùng rất thú vị: “khơi dậy”, theo nghĩa đen là “làm cháy lại ngọn lửa”. Món quà chúng ta đã nhận được là một ngọn lửa, đó là tình yêu đang cháy đối với Chúa và với anh chị em chúng ta. Ngọn lửa phải được giữ cho cháy. Giáo hội không thể tự giới hạn mình vào việc chăm sóc mục vụ “bảo tồn”, cho những ai đã biết Tin Mừng Chúa Kitô. Chúa Giêsu đã không đem đến làn gió buổi tối, nhưng đem lửa vào mặt đất.

Ngọn lửa làm sống lại món quà là Chúa Thánh Thần, không phải là một tinh thần nhút nhát, mà là sự khôn ngoan. Theo Giáo lý dạy thì “Khôn ngoan là đức tính giúp lý trí thực tiễn trong mọi hoàn cảnh nhận ra điều thiện đích thực và chọn lựa những phương thế tốt để đạt tới” (số 1806).

Khôn ngoan không phải là thiếu quyết đoán, nó không phải là một thái độ phòng thủ. Đây là đức tính của Người mục tử, biết cách phân biệt, nhạy bén với sự mới mẻ của Thánh Thần. Thánh Thần gợi hứng cho Thượng hội đồng các con đường cho Giáo hội tại Amazon, để ngọn lửa sứ mạng không bị dập tắt.

Ngọn lửa của Thiên Chúa, như trong trình thuật bụi gai cháy, cháy nhưng không thiêu rụi (x. Xh 3,2). Đó là một ngọn lửa tình yêu chiếu sáng, sưởi ấm và mang lại sự sống, chứ không phải ngọn lửa bùng lên và nuốt chửng. Khi con người và các nền văn hóa bị nuốt chửng mà không có tình yêu và sự tôn trọng, thì đó không phải là ngọn lửa của Thiên Chúa, mà là của thế gian.

Bao nhiêu lần món quà của Thiên Chúa đã không được trao ban nhưng áp đặt, bao nhiêu lần người ta đi chiếm thuộc địa hơn là đi loan báo Tin Mừng. Xin Chúa bảo vệ chúng ta khỏi sự tham lam của chủ nghĩa thực dân mới.

Khơi lại món quà, chấp nhận sự khôn ngoan táo bạo của Thánh Thần, thánh Phaolô kêu gọi: Đừng hổ hẹn làm chứng cho Chúa chúng ta, nhưng dựa vào sức mạnh của Thiên Chúa, anh hãy đồng lao cộng khổ với tôi để loan báo Tin Mừng (2 Tm 1,8).

Hướng về Amazon

Đức Thánh Cha mời gọi: chúng ta hãy cùng nhau nhìn vào Chúa Giêsu bị đóng đinh, nhìn vào trái tim tan vỡ của Người dành cho chúng ta. Nhiều anh chị em ở Amazon vác thập giá nặng nề và chờ đợi sự an ủi giải phóng của Tin Mừng, sự nâng đỡ yêu thương của Giáo hội.

Cuối cùng, Đức Thánh Cha kể về Đức Hồng y Hummes khi ngài đến thăm những thành phố nhỏ của Amazon. Đức Hồng y đã đến nghĩa trang để tìm mộ của những nhà truyền giáo. Một cử chỉ của Giáo hội dành cho những người đã dành cả cuộc đời tại Amazon. Đức Thánh Cha kể: Sau một chút trầm ngâm, Đức Hồng Y Hummes đã nói với tôi: “Đừng quên họ. Họ xứng đáng được phong thánh”. Để kết luận, ĐTC nói: “với họ, những người đang dành cả cuộc đời ở đây, chúng ta cùng nhau bước đi.”

Khai mạc Thượng HĐGM Amazon: buổi làm việc đầu tiên
 

Sáng thứ Hai, 07/10, Thượng HĐGM cho vùng Amazon đã bắt đầu với lời khai mạc của ĐTC Phanxicô, các diễn văn của của ĐHY Lorenzo Baldisseri, Tổng thư ký Thượng HĐGM và ĐHY Cláudio Hummes, Tổng tường trình viên.

Lời khai mạc của ĐTC Phanxicô

Về phần ĐTC Phanxicô, ngài xác định lại bốn chiều kích của thượng HĐGM này, đó là: chiều kích mục vụ, chiều kích văn hóa, chiều kích xã hội và chiều kích sinh thái.

Thượng HĐGM này tiếp cận vấn đề với một con tim Kitô giáo và nhìn Amazon bằng con mắt của người môn đệ Chúa Kitô, chứ không phải như người ngoài cuộc và trung lập. Cần tôn trọng văn hoá của họ chứ không thuần hoá họ bằng một thứ văn hoá khác. Dù phát triển thế nào thì cũng phải gìn giữ và tôn trọng các dân tộc bản địa. Cần nhìn vào thực tế về sự khai thác, phá rừng… vì lợi lộc kinh tế trước mắt, dẫn đến những thay đổi về môi sinh.

Thượng HĐGM không phải là một hội nghị bàn tròn, cũng không phải là quốc hội, không phải là nơi thể hiện ai quyền lực hơn ai, nhưng Thượng hội đồng là cùng nhau bước đi theo sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Ngài đóng vai trò chính của Thượng hội đồng. Và mỗi nghị phụ ngồi trong Thượng hội đồng này phải ý thức về điều đó. Sẽ là gây hại nếu ai trong phòng hội nghị này nói rằng nó là của tôi.

Do đó, điều trước tiên của Thượng Hội đồng là cầu nguyện. Cần suy gẫm, đối thoại và lắng nghe bằng sự khiêm tốn. Vì thế, sau mỗi bốn lần phát biểu sẽ có bốn phút thinh lặng. Thượng Hội đồng sẽ cùng đi trên con đường của Mẹ Giáo hội.

ĐHY Baldisseri nói về mặc tổ chức Thượng HĐGM

Kế đến, ĐHY Lorenzo Baldisseri, Tổng Thư ký của Thượng HĐGM đã có một diễn văn nói đến những thực tế Amazon và việc tổ chức của Thượng Hội đồng này. ĐHY nói rằng, đây là một Thượng HĐGM Đặc biệt, không phải Ngoại thường hay Bình thường, do đó không phải chỉ một số giám mục tham dự, nhưng tất cả những lãnh đạo Giáo hội vùng này được triệu tập. Hơn nữa, vì là Thượng HĐGM Đặc biệt nên sẽ liên quan đến Giáo hội hoàn vũ. Vì thế, thành phần tham dự cũng mở rộng đến các vị lãnh đạo Giáo hội ở các vùng địa lý khác. Cũng vì thế mà Thượng HĐGM này đã diễn ra tại Roma, nơi có Toà Phêrô, chứ không phải ở một thành phố thuộc vùng Amazon.

Tham dự Thượng Hội đồng lần này có 185 nghị phụ, 6 đại biểu từ các Giáo hội anh em, 12 khách mời đặc biệt, 25 chuyên viên và 55 dự thính. Trong số các thành viên Thượng Hội đồng, có các chuyên gia và nhân viên mục vụ từ những nơi xa xôi nhất của lãnh thổ Amazon. 16 đại diện của các nhóm dân tộc bản địa khác nhau, họ mang đến những tiếng nói và lời chứng sống về truyền thống, văn hóa và niềm tin của dân tộc họ. Các khách mời đặc biệt là những người có uy thế cao trong lãnh vực khoa học thuộc nhiều tổ chức từ khắp nơi trên thế giới, cả bên trong lẫn ngoài Giáo hội.

Về phương pháp làm việc, ĐHY Baldisseri nói rằng: “Tài liệu Làm Việc (Instrumentum laboris) sẽ là điểm tham chiếu và là cơ sở cần thiết để suy tư và thảo luận, chứ nó không phải là một văn bản để tu chính. Chức năng của nó sẽ kết thúc bằng việc đưa ra Tài liệu cuối cùng, sẽ thu thập các kết quả đạt được bởi Hội đồng này.”

Một thông tin thú vị về Thượng Hội đồng được ĐHY Baldisseri đưa ra, đó là, vì sự phát triển bền vững môi trường, Thượng HĐGM thực hiện việc đăng ký và trao đổi qua công nghệ, tiết kiệm giấy in. Các vật liệu được sử dụng trong Thượng Hội đồng không làm bằng nhựa, nhưng bằng vật liệu phân hủy sinh học. Cuối cùng, dựa trên cơ sở tính toán khoa học, để bù lại 572.809 kilogram CO2 thải ra do các chuyến bay đi lại và các hoạt động khác, Thượng Hội đồng sẽ trồng 50 hecta diện tích rừng tại lưu vực sông Amazon.

Phần suy tư về Thượng HĐGM Amazon của ĐHY Cláudio Hummes, Tổng Tường trình viên, chúng tôi sẽ tiếp tục tường thuật trong bản tin ngày mai.

THĐGM Amazon: Đúc kết ngày làm việc 9/10
Đúc kết một số nội dung chính yếu các phiên làm việc Thượng HĐGM về Amazon trong ngày 9/11.

Trong hướng phát triển bền vững, bên cạnh những ý thức về công bằng xã hội, cần có sự hoán cải về sinh thái, đặc biệt là đào sâu cảm thức “tội lỗi sinh thái”, điều dường như chưa được ý thức đủ.

Để phục vụ nhu cầu mục vụ tại miền Amazon, cần bắt đầu cổ võ chức phó tế vĩnh viễn đối với người dân bản địa. Hơn nữa, nâng cao giá trị phục vụ của giáo dân, đặc biệt là sự hiện diện của phụ nữ trong sự dấn thân của Giáo hội.

Thượng Hội đồng cũng đề cập đến quyền của những dân tộc muốn cô lập một cách tự nguyện. Cần quan tâm đến những dân tộc này, đặc biệt những dân tộc dễ bị tổn thương và dễ bị đưa đến sự diệt chủng. Để đảm bảo sự chú ý này, cần phải thành lập một tổ chức quan sát quốc tế nhằm bảo vệ quyền con người và những nhu cầu của các cộng đồng này.

Một điều đặc biệt Thượng Hội đồng đề cập đến là sự đối thoại giữa Giáo hội và người dân bản địa, đặc biệt là những dân tộc ở những vùng xa xôi. Hơn nữa, cuộc đối thoại đại kết và liên tôn giáo cũng cấp bách và không thể thiếu ở những vùng Liên Amazon.

Một trong những yếu tố dễ thấy tại Amazon là sự đa dạng và khác biệt về dân tộc và văn hoá. Vì thế, sự hiệp nhất trong khác biệt là điều cần cổ võ để có thể cùng nhau xây dựng một cuộc sống tốt lành cho tất cả mọi người và một nền sinh thái toàn diện. (CSR_5949_2019)

THĐGM Amazon: Đúc kết ngày làm việc thứ 3

Ngày thứ 3 làm việc của Thượng HĐGM về Amazon có 183 nghị phụ với sự hiện diện của ĐTC Phanxicô. Các nghị phụ bàn đến việc bảo vệ nhân quyền và các hình thức tội phạm ở Amazon. Trong thời gian qua, số người bị giết đáng kinh hãi, từ 2003-2017, số người thổ dân chết để bảo vệ lãnh thổ của họ là 1.119 người. Thêm vào đó, các nhà lãnh đạo xã hội cũng thường là nạn nhân của sự trừng phạt hoặc trả thù mà các cơ quan nhà nước lại không đảm bảo an toàn cho họ. Trong viễn cảnh này, Giáo hội phải bảo vệ những người đấu tranh cho vùng đất của họ bằng cách tạo ra những mạng lưới ở cấp giáo phận, những hành động thường trực để liên đới và cổ võ công bằng xã hội.

Đồng thời, nhiệm vụ của Giáo hội, đã được nhắc đến nhiều lần, là lên tiếng chống lại các dự án hủy hoại môi trường. Các con sông bị ô nhiễm, trong đó chất thải từ các hoạt động khai thác khoáng sản đổ ra và nạn phá rừng, là một mối đe dọa ngày càng cụ thể ở Amazon.

Bên cạnh đó, các nghị phụ cũng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc thúc đẩy một chính sách tích cực hơn và một nền kinh tế không theo “văn hoá lãng phí”, thay vào đó tập trung vào kinh nghiệm của các nền kinh tế thay thế, như các hợp tác xã nhỏ buôn bán lâm sản trực tiếp mà không cần sản xuất lớn.

Các nghị phụ cũng bàn đến vấn đề di cư ở Amazon, cả những người dân bản địa cũng đổ về các thành phố lớn và rời đất nước để đến một quốc gia khác. Do đó, việc chăm sóc mục vụ cụ thể của Giáo hội giữa dòng người di cư là một thực tế cần quan tâm. Việc di cư này, đặc biệt ở người trẻ, cũng dẫn đến những nguy cơ về nạn thất nghiệp, bạo lực, buôn người, buôn bán ma túy, mại dâm và bóc lột.

Do đó, Thượng Hội đồng cũng suy tư về tầm quan trọng của một Giáo hội hiệp thông, nơi đó giáo dân có một vai trò lớn hơn trong việc góp phần hỗ trợ những công việc giáo hội. Sự phức tạp của cuộc sống đương đại đòi hỏi những kỹ năng và kiến ​​thức cụ thể mà các linh mục không thể đưa ra các câu trả lời. (CSR_5905_2019)
 

Văn Yên, SJ - Vatican News
Nguồn: vaticannews.va