Vài sinh hoạt trong Năm Thánh Lòng Thương Xót tại Á châu (Ngày ngư phủ quốc tế)

Ngày ngư phủ quốc tế

Hàng năm vào ngày 21 tháng 11 cộng đồng ngư phủ thế giới cử hành Ngày đánh cá quốc tế. Ngày này có mục đích lôi kéo sự chú ý của mọi người đối với tình trạng tạm bợ của nhiều người sống về nghề đánh cá, cũng như tầm quan trọng của việc giữ gìn các tài nguyên cá trên thế giới. Đây là lý do sứ điệp của Hội Đồng Toà Thánh Mục vụ cho người di cư và lao động gửi ngày này. Sứ điệp năm nay kêu gọi chú ý tới nhiều ngư phủ phải sống trong các tình trạng bị khai thác bóc lột và lạm dụng. Ngoài việc tố cáo sự hiện hữu của một mạng lưới các tổ chức tội phạm và các cá nhân tạo thuận tiện cho tội phạm đó, sứ điệp cũng hướng tới các chính quyền và yêu cầu phê chuẩn Hiệp định lao động đánh cá năm 2007, để cho hiệp định có hiệu lực. Cũng nhân dịp cử hành Ngày ngư phủ quốc tế, Hội Đồng Toà Thánh Mục vu cho người di cư và lưu động tổ chức một buổi diễn thuyết tại trụ sở Lương Nông Quốc Tế, viết tắt là FAO, tại Roma về đề tài “Việc vi phạm các quyền trong lãnh vực đánh cá và viêc đánh cá bất hợp pháp, không báo cáo và không hợp luật lệ”. Tổ chức FAO và quan sát viên thường trực của Toà Thánh cạnh tổ chức cũng bảo trợ cuộc hội thảo nói trên. Trong số các thuyết trình viên cũng có ĐHY Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Toà Thánh và ĐHY Antonio Maria Vegliò, Chủ tịch Hội Đồng Toà Thánh Mục vụ cho người di cư và lưu động.

ĐHY Vegliò viết trong sứ điệp gửi Ngày ngư phủ quốc tế: Từ năm 1998 ngày 21 tháng 11 hàng năm được cử hành như Ngày ngư phủ quốc tế, nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các đại dương và sự sống của biển khơi cung cấp thực phẩm cho hàng tỷ người trên thế giới và cơ may tạo công ăn việc làm cho hơn 50 triệu người.

Trong Thông điệp Laudato si’ ĐGH Phanxicô  nhắc tới vài đe dọa chống lại các tài nguyên thiên nhiên của biển và gây ra sự tàn phá chúng: “Ngày nay có nhiều trong số các dẫy san hô trên thế giới khô cằn hay đang liên tục suy thoái: Ai đã biến thế giới hải dương tuyệt vời của chúng ta thành các nghĩa trang duới nước bị tước đoạt sự sống và mầu sắc như thế?”. Hiện tượng này một phần lớn là do sự ô nhiễm xảy ra cho biển khơi như hậu quả của nạn phá rừng già, nông nghiệp chỉ trồng một thứ ngũ cốc, các rác thải của kỹ nghệ và các phương thức đánh cá tàn phá, đặc biệt là các kiểu đánh cá dùng chất cianuro và thuốc nổ (s. 41). Bởi vì đây là một gia tài chung của nhân loại, ĐTC Phanxicô kêu gọi từng người trong chúng ta cộng tác, như các dụng cụ của Thiên Chúa, trong việc giữ gìn thụ tạo, mỗi người với nền văn hóa và các kinh nghiệm riêng của mình, với các sáng kiến và khả năng riêng” (s. 14).

** Chính vì thế chúng ta nóng lòng chờ đợi việc thực thi Thỏa hiệp về các biện pháp của chính quyền trong việc phòng ngừa, làm nản lòng và loại trừ việc đánh cá bất hợp pháp, không tuyên bố và không theo luật lệ, được tổ chức Lương Nông Quốc Tế chấp nhận như thoả hiệp năm 2009. Sau nhiều năm cố gắng ngoại giao, sau cùng nó đã có hiệu lực ngày mùng 5 tháng 6 vừa qua, và có giá trị bắt buộc trên bình diện pháp luật đối với 29 nước và tổ chức vùng miền đã ký nhận nó. Qua việc chấp nhận và thực thi các biện pháp hữu hiệu của chính quyền, thoả hiệp đó là thoả hiệp quốc tế đầu tiên bó buộc phòng ngừa, làm chán nản và loại trừ việc đánh cá bất hợp pháp, không đuợc tuyên bố và không có luật lệ điều hành, một vấn đề môi sinh quan trọng gây ra các thiệt hại kinh tế, và là một đe dọa đối với an ninh thực phẩm của nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, nỗi âu lo của chúng tôi không chỉ hạn chế ở các tài nguyên hải sản. Kỹ nghệ đánh cá được thừa nhận một cách rộng rãi rằng nó là một trong các kỹ nghệ nguy hiểm nhất thế giới vì các tai nạn thường xuyên trong công việc và có số tử vong rất cao. Vì thế trong Ngày ngư phủ quốc tế này chúng tôi cũng muốn kêu gọi việc chú ý tới nhiều ngư phủ sống trong các tình cảnh bị khai thác bóc lột và lạm dụng.

Rất tiếc là thực tại thê thảm này không đuợc biết tới, trong đó, trong kỹ nghệ đánh cá, có hàng trăm ngàn người di cư bên trong biên giới, và ngang qua các quốc gia là nạn nhân của nạn buôn người, và bị chỉ định cho lao động cưỡng bách trên các tầu đánh cá.

Điều này được tạo ra dễ dàng bởi một mạng lưới tội phạm có tổ chức và các cá nhân khai thác những người đến từ các vùng đất bần cùng và tuyệt vọng đi kiếm một công ăn việc làm có thể giúp họ bẻ gẫy cái vòng của nghèo túng. Trái lại, họ rơi vào cảnh là nạn nhân của nạn buôn người và nô lệ vì nợ nần, thường khi không có lối thoát nào. Điều này xảy ra vì các tầu đánh cá ở ngoài khơi trong các thời gian lâu, từ vài tháng cho tới nhiều năm, và sự kiện này tạo khó khăn, nếu không nói là đối với các nạn nhân của các tội phạm này không thể tố cáo các tình trạng như thế.

** Đáp lại lời kêu gọi của ĐTC Phanxicô: “Nạn buôn người là một tội phạm chống lại nhân loại. Chúng ta phải hiệp lực để giải thoát các nạn nhân và để ngăn chặn tội phạm ngày càng hiếu chiến này, đang đe dọa ngoài các cá nhân riêng rẽ, còn đe dọa cả các giá trị nền tảng của xã hội, và cả nền an ninh và công lý quốc tế nữa, cũng như nền kinh tế, gia đình và chính cuộc sống xã hội”, chúng tôi, như là Giáo Hội công giáo, chúng tôi lại hướng tới các chính quyền để họ phê chuẩn Hiệp định năm 2007 của Văn phòng lao động quốc tế  về nghề đánh cá, hầu tạo ra một môi trường an ninh trên các tầu đánh cá, và cải tiến các điều kiện hạnh phúc của các ngư phủ. Vào tháng 10 năm 2016 Hiệp định đã đươc phê chuẩn bởi 9 nước có bờ biển, và như thế còn cần có sự phê chuẩn của một nước nữa thôi để nó có hiệu lực.

Trong khi chúng tôi bầy tỏ lòng biết ơn của chúng tôi đối với các linh mục tuyên uý và các thiện nguyện viên của tổ chức Tông đồ Biển, vì sự tận tụy và dấn thân của các vị, chúng tôi mời gọi các vị tỉnh thức và gia tăng sự hiện diện của mình tại các bến cảng đánh cá, để nhận diện và trợ giúp các nạn nhân của nạn buôn người. Tổ chức Tông đồ biển cũng cần phải làm việc một cách chặt chẽ hơn với các vị hữu trách của các cộng đoàn ngư phủ để giáo dục và phòng ngừa nạn buôn người, bằng cách đề nghị các phương thức khác có thể giúp công việc làm và trợ đới cho họ.

Xin Đức Maria, Sao Biển, tiếp tục là suối nguồn sức mạnh và chở che đối với tất cả các người sống về nghề đánh cá và gia đình họ.

Hai mươi chín nước đã ký nhận được ĐHY Vegliò nhắc tới trong sứ điệp trên đây là các nước: Australia, Barbados, Chile, Costa Rica, Cuba, Cộng hoà Dominicana, Liên hiệp Âu châu như là tổ chức thành viên, Gabon, Guinea, Guyana, Islen, Đảo Maurizio, Mozambic, Myanmar, Niu Dilen, Na Uy, Oman, Palau, Cộng hòa Đại Hàn, Saint Kitts và Nevis, Seychelles, Somalia, Nam Phi, Sri Lanka, Sudan, Thái Lan, Tonga, Hoa Kỳ, Uruguay và Vanuatu. Liên quan tới việc đánh bắt cá bất hợp pháp hàng năm có tới 26 triệu tấn cá bị đánh bắt bất hợp pháp, tức chiếm 15% tổng lượng cá đánh được trên toàn thế giới. Trong khi 9 nước mới phê chuẩn hiệp định năm 2007 của Văn phòng lao động quốc tế về đánh cá hồi tháng 10 vừa qua là Angola, Argentina, Bosni Erzegovina, Congo, Estonia, Pháp, Marốc,  Na Uy và Nam Phi.

** Sứ điệp của Hội Đồng Toà Thánh Mục vụ cho người di cư và lưu động năm nay tố cáo nạn buôn người và nô lệ lao động trong kỹ nghệ đánh cá. Nó cho thấy các tổ chức tội phạm buôn người len lỏi vào mọi lãnh vực sinh hoạt cuộc sống, kể cả kỹ nghệ đánh cá.

Sự kiện cuộc sống của những người làm việc trong lãnh vực này rất cơ cực không phải là điều xa lạ. Họ phải vắng nhà trong nhiều tháng trời, sống lênh đênh trên biển cả, với trời mây và đại dương ngút ngàn, đêm ngày cô đơn, bị cắt đứt với xã hội. Ngoài các tình trạng bão táp to lớn, trong nhiều vùng biển, đặc biệt là ngoài khơi Somalia, họ có thể bị các tổ chức cướp biển bắt làm con tin đòi tiền chuộc. Và cũng có nhiều khi họ bị mất mạng. Tất cả những hoàn cảnh đó tạo ra nhiều áp lực tâm lý đè nặng trên cuộc sống thường ngày của họ. Đó là chưa kể tới các tệ đoan có thể nảy sinh từ các hoàn cảnh sống như thế, như rượu chè, cờ bạc nghiện ngập ma tuý, và cám dỗ sống trác táng. Chính để trợ giúp họ mà có Hội Đồng Toà Thánh Mục vụ cho người di cư và lưu động và tổ chức Tông Đồ Biển với sự hiện diện của các linh mục tuyên uý và các nhân viên thiện nguyện hoạt động tại các bến cảng, nhằm săn sóc và đáp ứng các nhu cầu tâm lý thiêng liêng của họ, cũng như trợ giúp gia đình họ. Sự kiện có tới 50 triệu người hoạt động và sống về nghề biển hay có các sinh hoạt liên quan tới lãnh vực kỹ nghệ đánh cá, tạo thành một lãnh vực tông đồ mục vụ mênh mông, đòi hỏi có nhiều nhân lực dấn thân đem Chúa đến cho các người sống về nghề biển, trong đó không chỉ có các ngư phủ, mà còn có nhiều giai tầng khác nữa có quyền đòi hỏi Giáo Hội phải săn sóc mục vụ cho họ.

Trong Năm Thánh Lòng Thương Xót các Giáo Hội địa phương đều đề ra nhiều sinh hoạt khác nhau. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu ba sinh hoạt của ba Giáo Hội Á châu trong các ngày vừa qua. Thứ nhất là việc cử hành Năm Thánh cho các người di cư thuộc các bộ lạc trong tổng giáo phận Mumbai bên Ấn Độ, thứ hai là nỗ lực của HĐGM gây ý thức chống lại nạn buôn ngưòi tại Philippines và thứ ba là chiến dịch chống lại nạn gian tham hối lộ do HĐGM Indonesia phát động.

Ngày 11 tháng 11 vừa qua hơn 5.000 tín hữu di cư thuộc các bộ lạc sống trong hai tổng giáo phận Mumbai và Ranchi đã cử hành Năm Thánh. Ngày Năm Thánh của các tín hữu bộ tộc di cư đã do Phong trào mục vụ xã hội Chota Nagpur cho các người di cư gốc bộ tộc tổ chức. Thánh lễ đồng tế do ĐHY Telesphore Placidus Toppo, TGM Ranchi chủ sự, đã được cử hành tại nhà thờ thánh Phêrô ở Bandra, một khu vực của thành phố Mumbai. Ngỏ lời chào mừng tín hữu ĐHY Gracias, TGM Mumbai, kiêm Chủ tịch HĐGM Ấn Độ, nói: “Chúng ta tất cả là anh chị em với nhau. Anh chị em đến từ bên ngoài, nhưng anh chị em không phải là những người xa lạ, anh chị em là gia đình của chúng tôi”.

Về phần mình ĐHY Toppo đã cám ơn ĐHY Gracias, vì cử chỉ của ngài khiến cho chúng ta hiểu rằng chúng ta không phải là khách, mà thuộc đại gia  đình Giáo Hội”. Buổi cử hành thuộc chương trình hai ngày hành hương năm thánh do tổng giáo phận Mumbai tổ chức. ĐHY Gracias đã bước qua Cửa Thánh vương cung thánh đường Núi Đức Mẹ Maria Bandra, và cử hành thánh lễ mừng 30 năm thành lập nhà dưỡng lão Shanti Avedna Sadan, là nhà thương săn sóc người già bị ung thư đầu tiên tại Ấn Độ. Trung tâm này săn sóc miễn phí cho các bệnh nhân, nhằm đáp ứng lời kêu gọi của ĐTC Phanxicô lo lắng cho tha nhân, và đến với những người nghèo nhất trong xã hội.

Đa số các tín hữu bộ tộc đến từ vùng cao nguyên Chota Nagpur, trải dài giữa các tiểu bang Madhya Pradesh, Tây Bengala, Odissa, Bihar, Chhattisgarth và Jharkhand. Tại Mumbai có tổng cộng khoảng 80.000 người di cư thuộc nhiều bộ tộc khác nhau. Họ đến từ vùng cao nguyên để tìm công ăn việc làm và chạy trốn cảnh nghèo túng. Tuy nhiên, trong thành phố Mumbai họ phải sống trong các điều kiện khó khăn chật vật, rất thường khi không xứng đáng với nhân phẩm và phải chấp nhận làm những việc khiêm tốn nhất để sống còn. Đa số họ phải sống trong các khu xóm ổ chuột chật chội, nghèo nàn ven thành phố, không điện nước, không có các nhà vệ sinh, và không được trợ giúp y tế. Trong các hoàn cảnh như vậy thật khó mà có thể nuôi dậy con cái lớn lên một cách bình thường, và dĩ nhiên là họ phải đương đầu với nhiều vấn đề an ninh. Các thiếu nữ thích ở trong các gia đình nơi họ giúp việc hơn là phải hàng ngày đi về gia đình trong các khu xóm ổ chuột ngoại ô.

Các kỳ thị là cảnh xảy ra hằng ngày, đặc biệt trong một nước vẫn còn nặng đầu óc giai cấp như xã hội Ấn. Các trẻ em con cái các gia đình di cư gốc bộ lạc bị bạn bè chế nhạo khinh rẻ, các phụ nữ giúp việc không được phép theo chủ đến các nơi thờ tự. Nói chung ai phải làm thuê làm mướn thường không có các phương tiện tài chánh để học tiếng anh cho phép kiếm được việc làm trong các gia đình ngoại quốc, hay trong các hãng xường nước ngoài, và được trả lương khá hơn. Trước các khó khăn này của các anh chị em di cư bộ lạc ĐHY Oswald Cracias, TGM Mumbai và ĐHY Telesphorre Placidus Toppo, TGM Ranchi, đã quyết định đề ra các chương trình phát triển và cộng tác giữa hai tổng giáo phận.

Các chương trình phát triển do hai tổng giáo phận đề ra gồm năm điểm sau đây: thứ nhất, săn sóc mục vụ cho các anh chị em di cư bằng cách cử hành các lễ nghi phụng vụ bằng tiếng Hindi và bằng cách mời các thừa sai đến hoạt động trong các vùng quê quán của họ. Thứ hai, bảo đảm cho họ lãnh nhận các bí tích. Thứ ba, tổ chức các biến cố xã hội trong đó họ được huy động tích cực tham gia. Thứ tư, ghi danh các anh chị em di cư để tạo ra các liên hệ và có thể tiếp xúc với họ dễ dàng hơn. Thứ năm, bảo đảm an ninh cho họ trong một thành phố thủ phủ là Maharashta, đầy các nguy hiểm.  

Trong bối cảnh Năm Thánh Lòng Thương Xót HĐGM Philippines đã phát động chiến dịch chống lại nạn buôn người. ĐC Broderick Pabillo, Giám Mục phụ tá tổng giáo phận Manila, cho biết tệ nạn “con con lừa già”  là một vấn đề rất trầm trọng. Đây là kiểu nói, mà các tay buôn bán ma tuý vùng Đông Nam Á thường dùng, để gọi các người di cư lao động, đa số là người Phi. Họ được các tổ chức buôn ma tuý sử dụng để đem ma tuý tới các nước khác. Bị ảo tưởng thay đổi cuộc sống họ bị thuyết phục khuân vác các gói hàng bên trong chứa ma tuý eroina, cocaina và nhất là metanfetamina. Nếu bị nhà đoan bắt khi tới nơi, họ bị nhốt tù và bị xử tử. Người thuê họ biến mất cùng với giấc mơ của họ có môt công ăn việc làm và một cuộc sống tốt đẹp hơn. ĐC cho biết chính vì thế Giáo Hội làm tất cả những gì có thể để họ đừng bị lừa đảo. Có rất nhiều dòng tu dấn thân tiếp đón và phục hồi các nạn nhân của nạn buôn người, đặc biệt là các phụ nữ và trẻ em.

Các thống kê của cảnh sát Phi cho biết đây là đường giây của chợ khai thác lao động đen, mại dâm và chuyên chở ma tuý. Đích tới là Bangkok, Hồng Kông và Kuala Lumpur. Nhưng các năm sau này bùng nổ chợ dầu hoả và làm giầu tại các nước A rập vùng Vịnh Ba Tư, đứng đầu là Riad và Abu Dhabi. Tại vùng Trung Đông có các hạn chế gắn liền với quyền làm việc và cả tôn giáo nữa. Người dân Phi làm việc tại các quốc gia này bị cám dỗ theo Hồi giáo, bị đe dọa nếu họ đi nhà thờ, và đương nhiên là không được các điều kiện dễ dàng để duy trì các thói quen kitô. Trong trường hợp là di cư lao động hợp pháp, khi tới nơi họ bị tịch thu thông hành, và chỉ có thông hành trở lại khi trả món tiền chuộc có khi tương đương với 5 năm lao động. Trong trường hợp lao động bất hợp pháp như buôn bán ma tuý hay mại dâm, nhân viên kiểm tra của nơi khởi hành và điểm tới nhắm mắt trước các giấy tờ giả mạo và nhận món tiền hối lộ của các nạn nhân. Thông hành thường là giấy du lịch cho phụ nữ và trẻ nữ, rồi họ biến mất. Bà Celia Leones, đại diện uỷ ban quốc gia Phi chống các tệ nạn này, đã tố cáo cả các vụ giả nhận con nuôi để cung cấp cho thị trường quốc tế khai thác tình dục trẻ em vị thành niên. Không có con số chính thức, nhưng hằng năm có hàng chục ngàn người trở thành nạn nhân của tệ nạn này, trong đó có 70% trường hợp được tiếp đón ít nhiều, còn lại 30%, tức khoảng 10.000 người, rợi vào mạng lưới hoạt động bất hợp pháp và bạo lực. Giáo Hội công giáo đang cùng với các anh em tin lành hoạt động để gia tăng ý thức về vấn đề này. Uỷ ban gồm đại diện của HĐGM Phi, và Hội đồng đại kết các Giáo Hội Kitô Phi. Công việc bao gồm các nỗ lực gây ý thức, thông tin tức nhằm phòng ngừa, trợ giúp các nạn nhân, kể cả việc đem các kẻ tội phạm ra trước toà án pháp luật. ĐC Pabillo cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ các nỗ lực này của Giáo Hội.

Sang đến Indonesia trong khuôn khổ của Năm Thánh Lòng Thương Xót HĐGM nước này đã phát động chiến dịch chống lại tệ nạn gian tham hối lộ, bằng cách tổ chức ba ngày đại hội tại thủ đô Jakarta. Tham dự đại hội đã có nhiều giới chức chính quyền và các tổ chức chống nạn bất hợp pháp. Hằng năm trước đại hội thường niên các Giám Mục Indonesia vẫn dành ra ba ngày để tìm hiểu một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với cuộc sống của đất nước. Lần này là tệ nạn gian tham hối lộ. Tham dự đại hội cũng có 36 Giám Mục toàn nước.

Sau phần chào mừng các tham dự viên, thuyết trình viên đầu tiên là ông Ignatius Jonan, Bộ trưởng năng lượng và tài nguyên. Ông là chính trị gia công giáo nêu gương trong việc làm thế nào để canh cải việc quản trị công cộng. Khi còn là bộ trưởng giao thông ông đã có công nâng cao các hoạt động của công ty đường xe lửa toàn quốc, khiến cho người dân có phương tiện di chuyển sạch sẽ, đúng giờ, và mau chóng. Giờ đây ông đang áp dụng cùng đường lối hoạt động cho lãnh vực năng lượng, tài nguyên và quặng mỏ của Indonesia, nhất là mỏ vàng và mỏ dầu hoả. Bộ trưởng Jonan phân biệt giữa việc gian tham hối lộ vì nhu cầu, là hậu quả của bất công xã hội, và gian tham hối lộ vì tham lam vơ vét của dân. Gian tham hối lộ vì tham lam đi liền với sự kém đức độ của con người. Giải pháp cho nạn gian tham hối lộ vì nhu cầu là cải tiến các điều kiện xã hội làm sao để bảo đảm một hệ thống hoạt động với cung cách quản trị trong sáng. Trong khi phải có các biện pháp trừng phạt thích đáng đối với tội hối lộ vì tham lam.

Trong số các thuyết trình viên có nhiều thành phần của uỷ ban chống tham nhũng. Mọi người đã ủng hộ tổ chức Bhumiksara do HĐGM Indonesia thành lập nhằm đào tạo các lãnh tụ chính trị mới người công giáo, có khả năng điều khiển xã hội và phòng ngừa gian tham hối lộ. Theo ông Alexander Marwwata, thẩm phán của uỷ ban, so sánh với thời của tổng thống Suharta cai trị Indonesia giữa các năm 1967-1998, trong đó đa số các vụ gian tham hối lộ tập trung tại trung tâm thủ đô Jakarta, thì ngày nay nạn gian tham hối lộ lan tràn khắp nơi, và mọi người không ngần ngại có các cung cách hành xử không liêm chính và đúng đắn.

Các nhà phân tích khác ghi nhận rằng trong quá khứ nạn gian tham hối lộ chỉ có trong môi trường chính trị, nhưng giờ đây nó cũng hiện diện nơi các giới chức không phải là nhân viên của chính quyền. Hồi đầu năm nay các Giám Mục Indonesia đã phê bình chương trình cải cách chống tham nhũng, vì nó bị lèo lái bởi các lợi lộc chính trị và dự kiến giảm quyền của uỷ ban. Đa số dân chúng toàn nước Indonesia đều nhận ra tính cách nghiêm trọng của nạn gian tham hối lộ, đang tàn phá quốc gia và khiến cho cuộc sống xã hội, nhất là cuộc sống của dân nghèo ngày càng trở thành khó khăn hơn.
 

Linh Tiến Khải
Nguồn: vietvatican.net