Suy niệm Lễ Gia đình Thánh gia -Lm. Xuân Hy Vọng
- Thứ tư - 24/12/2025 00:03
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Kính thưa cộng đoàn Phụng vụ! Cứ mỗi lần sau lễ Giáng Sinh, chúng ta lại được hân hoan cùng với Giáo Hội mừng kính trọng thể lễ Thánh Gia Thất. Nhìn vào Thánh Cả Giu-su, Đức Ma-ri-a và Chúa Giê-su Hài Đồng, chúng ta không khỏi bồi hồi suy xét, noi gương, học hỏi nơi gia đình Thánh Gia.
NOI GƯƠNG GIA ĐÌNH THÁNH GIA
Kính thưa cộng đoàn Phụng vụ! Cứ mỗi lần sau lễ Giáng Sinh, chúng ta lại được hân hoan cùng với Giáo Hội mừng kính trọng thể lễ Thánh Gia Thất. Nhìn vào Thánh Cả Giu-su, Đức Ma-ri-a và Chúa Giê-su Hài Đồng, chúng ta không khỏi bồi hồi suy xét, noi gương, học hỏi nơi gia đình Thánh Gia. Với bao nỗi gian truân khó khăn xoay quanh mỗi gia đình, cũng như vấn nạn về gia đình hiện nay, chúng ta không quên những niềm vui thường ngày trong gia đình dù nhỏ bé đơn sơ, và đôi lúc khó nhận ra. Trên hết, là một gia đình, chúng ta càng xác tín và sống phó thác, cậy trông hơn, đặc biệt trong thời điểm hiện nay.
Như tại Việt Nam, mỗi khi đến lễ Tết Nguyên Đán, các giáo xứ ở Nhật Bản cũng đều chuẩn bị một câu chúc ngắn gọn xúc tích, có thể lấy từ Kinh Thánh, rồi được làm phép trong Thánh lễ đầu năm dương lịch, sau đó phát cho mỗi người, và họ thường treo trước cửa phòng, trước cửa nhà hoặc một nơi nào đó trang nghiêm như nhắc nhở họ sống lời chúc ấy, cũng như chia sẻ thông điệp ấy suốt một năm. Với tinh thần ấy, giáo xứ con năm nay chọn câu: “Kết hiệp với Chúa Giê-su mỗi ngày”. Sống kết hiệp với Chúa Giê-su, với gia đình Thánh Gia mỗi ngày.
Nhưng với tất cả những gì chúng ta đang cảm nhận, lắng nghe, chứng kiến hằng ngày qua cuộc sống thường nhật, thiết nghĩ có lẽ chúng ta dễ trở nên lạc lối, hoảng sợ, thu mình và tệ hơn là thờ ơ, xa cách, nếu chúng ta không sống kết hiệp với gia đình Thánh Gia: Giê-su, Ma-ri-a, Giu-se trong đức tin, đức cậy, đức mến! Như ai trong chúng ta đều biết rõ, đây là ba nhân đức đối thần. Nói khác đi, chúng ta được lãnh nhận ba nhân đức này từ Thiên Chúa, chứ chẳng giống như mọi nhân đức tốt lành thánh thiện khác mà chúng ta có thể tập luyện, đắc thủ. Hơn nữa, vì là nhân đức được lãnh nhận từ Thiên Chúa, nên dù con người có thành công, giỏi dang, xuất chúng đến đâu cũng không thể nào tạo ra được!
Quả vậy, chính nhờ noi gương gia đình Thánh Gia, mà chúng ta vững lòng tin vào Chúa, và hết lòng thảo kính mẹ cha như Sách Huấn Ca quả quyết: “Thiên Chúa suy tôn người cha trong con cái; quyền lợi bà mẹ, Ngài củng cố trên đoàn con” (Hc 3, 3). Chưa hết, Thánh Phao-lô còn khuyên nhủ về đời sống gia đình trong Chúa: “Hỡi các bà vợ, hãy phục tùng chồng trong Chúa cho phải phép. Hỡi những người chồng, hãy yêu thương vợ mình, đừng đay nghiến nó. Hỡi những người con, hãy vâng lời cha mẹ trong mọi sự, vì đó là đẹp Chúa…” (Cl 3, 18-20). Như thế, đức tin giúp chúng ta biết sống phó thác trọn vẹn vào Thiên Chúa, dù không biết tương lai ra sao. Có lẽ những gì chúng ta cảm nghiệm và trải qua khác biệt với Đức Mẹ và Thánh Giu-se ngay Đức Giê-su được sinh ra, phải lánh nạn sang Ai-Cập (thời đấy, Ai-Cập là một tỉnh thành của Đế chế La-Mã): “…kìa sứ thần Chúa hiện ra báo mộng cho ông Giu-se: ‘Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai-cập, và cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại, vì vua Hê-rô-đê sắp tìm giết Hài Nhi’” (Mt 2,13); tuy nhiên, một điều chung nhất chính là niềm tín thác, cậy trông và lòng mến mà được Chúa ân ban, sẽ luôn đồng hành, nâng đỡ, nuôi dưỡng chúng ta, nhất là trong đời sống gia đình.
Là con cái trong gia đình, chúng ta biết ra sức sống tốt như Sách Huấn Ca khuyên bảo: “Hỡi kẻ làm con, hãy gánh lấy tuổi già cha ngươi, chờ làm phiền lòng người khi người còn sống. Nếu tinh thần người sa sút, thì hãy rộng lượng, ngươi là kẻ trai tráng, chớ đành khinh dể người” (Hc 3, 12-13). Nhờ đó, “sự bình an của Đức Ki-tô làm chủ trong lòng anh em…” (x. Cl 3, 15); hơn thế, đức tin không lay chuyển, đức cậy kiên vững, và lòng mến dạt dào thúc bách chúng ta luôn dõi theo học đòi nơi gia đình Thánh Gia, sẽ giúp mỗi người trong phận vụ của mình biết mặc lấy những tâm tình cao quý, hầu kết nối mọi người trong gia đình với nhau, đó là: từ bi, nhân hậu, khiêm cung, ôn hoà, nhẫn nại, chịu đựng lẫn nhau, và tha thứ cho nhau (x. Cl 3, 12-13). Mặc khác, hơn ai hết, gia đình Thánh Gia chính là mẫu gương sống trọn vẹn nhân đức tin-cậy-mến, và đời sống yêu thương-tha thứ tuyệt hảo, dù phải đối diện với những tai ương, trái ngang, khó khăn, vất vả, nhưng luôn vâng phục và thực thi Thánh ý Chúa: “Ông Giu-se liền trỗi dậy, và đang đêm, đưa Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai-cập” (Mt 2,14). Thánh Giu-se luôn cương trực nhưng hết mực quan tâm Hài Nhi và Mẹ Người trong âm thầm. Khi trở về quê Na-da-rét, dẫu cuộc sống đơn nghèo, bao nỗi truân chuyên, khó khăn, gian nan chăng nữa, Đức Mẹ và Thánh Giu-se vẫn luôn chu toàn bổn phận làm cha làm mẹ, sống tin tưởng, phó thác, cậy trông, thực thi giới răn với cả lòng mến, chăm sóc, nuôi dạy Chúa Hài Đồng lớn lên kể cả về mặt thể lực, trí lực và đầy tràn ơn nghĩa với Chúa, cũng như trước mặt muôn người như Thánh sử Lu-ca thuật lại: “…Riêng mẹ Người thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng. Còn Đức Giê-su, ngày càng thêm khôn ngoan, thêm cao lớn và thêm ân nghĩa đối với Thiên Chúa và người ta” (Lc 2, 51-52).
Cuộc sống gia đình chúng ta hiện nay, thời đại bây giờ biến chuyển nhanh chóng và khác xa với gia đình Thánh gia, nhưng một điều chung bất biến đó là vai trò của cha mẹ đối với con cái, mối quan tâm ân cần dạy dỗ con cái, và tình thân thắm thiết gần gũi của con cái với cha mẹ, cũng như của cha mẹ đối với con cái trong gia đình. Noi gương gia đình Thánh Gia đã hết mực sống đức tin-cậy-mến, mỗi gia đình chúng ta nên nỗ lực, hỗ trợ nhau trong tin yêu, hy vọng, và mời Chúa làm trung tâm gia đình mình qua mọi sinh hoạt thường nhật. Được như vậy, chúng ta sẽ cảm nhận sâu sắc lời kinh nguyện trong nghi thức làm phép nhà: “…Ðể khi ở trong nhà này, họ cảm thấy Chúa là nơi nương tựa; khi đi xa nhà này, họ vui mừng có Chúa là bạn đồng hành; và khi trở về nhà này, họ được Chúa hiện diện luôn mãi, cho đến ngày họ được hạnh phúc viên mãn trong nhà Cha nơi Chúa đã dọn sẵn cho họ…”.
Lạy Thánh Gia Na-da-rét
Dù cho cuộc sống giá rét đêm sương
Tâm hồn không chút vấn vương
Chẳng hề quên lãng yêu thương mỗi ngày.
Nguyện xin gia đình hăng say
Tin yêu-cậy-mến, thẳng ngay giữa đời.
Cõi lòng chan chứa rạng khơi
Mẹ cha nuôi dưỡng, hết lời bảo ban
Đoàn con ân cần chia san
Kính yêu cha mẹ, bình an sớm chiều. Amen.
Lm. Xuân Hy Vọng
LINH MỤC LÀ AI? (20)
Các Thánh nhân nói gì về căn tính Linh mục? Dưới đây là một số tư tưởng cũng như nhận định của các Thánh về căn tính và sứ vụ Linh mục:
Thánh Ma-ri-a Fao-sti-na Kô-val-ska [St. Maria Faustina Kowalska] (1905-1938): Ngoài vai trò “phân phát Lòng Thương Xót Chúa”, ngài còn nhấn mạnh linh mục là “người bạn đồng hành của Chúa Ki-tô trên Thập giá”. Trong tác phẩm Nhật Ký, ngài kêu gọi các linh mục sống đời hy sinh và cầu nguyện, ngỏ hầu chia sẻ đau khổ của Chúa Ki-tô, qua đó giúp cứu rỗi các linh hồn. (Nguồn: Nhật Ký (Dzienniczek), số 1044–1049, 1053, 1606, 1659–1660, do NXB Stockbridge, MA – Marian Press, 2005; bản tiếng Anh Diary of Saint Maria Faustina Kowalska”).
Thánh I-si-đô-re Nông Dân [St. Isidore the Farmer or the Laborer] (1070-1130): Mặc dù là một giáo dân, ngài gián tiếp đề cao vai trò linh mục như “người hướng dẫn đời sống thiêng liêng trong đời thường”. Ngài thường xuyên tham dự Thánh lễ và kính trọng các linh mục, xem họ như những người giúp giáo dân thánh hóa cuộc sống hằng ngày qua các Bí tích và lời giảng dạy. (Nguồn: Không có tác phẩm viết. Quan điểm suy ra từ Proceso de beatificación (1619–1622) và tiểu sử chính thức Vida y milagros de San Isidro Labrador, Madrid 1621; ấn bản hiện đại: Saint Isidore the Farmer, TAN Books, 2002).
Thánh Giu-se Thi Dang Le [St. Joseph Thi] (1825-1860): Là một linh mục tử đạo Việt Nam, ngài nhấn mạnh linh mục là “người làm chứng cho Chúa Ki-tô bằng máu mình”. Cùng với Thánh An-rê Dũng Lạc, ngài bị bắt và tử đạo, thể hiện lòng trung thành tuyệt đối với Thiên Chúa. Theo ngài, linh mục là người sẵn sàng hy sinh mạng sống để bảo vệ đức tin và chăm sóc các linh hồn, ngay cả trong những hoàn cảnh khắc nghiệt. (Nguồn: Acta Martyrum Vietnamensium (Tài liệu Phong Thánh 1988) do NXB Vatican, 1988; Les 117 martyrs du Vietnam, NXB Éditions du Cerf, Paris, 1988).
Thánh Ca-ta-ri-na A-le-xan-dri-a [St. Catarina of Alexandria] (287-305): Ngài xem linh mục là “người bảo vệ trí tuệ đức tin”. Là một thánh nữ nổi tiếng với sự thông thái, ngài nhấn mạnh rằng linh mục nên có kiến thức sâu rộng về Kinh Thánh và thần học để hướng dẫn giáo dân, đồng thời sống đời thánh thiện để lời giảng của họ có sức thuyết phục. (Nguồn: Passio Sanctae Catharinae (thế kỷ VI–VII) và Acta Sanctorum, Nov. tom. IV, Bruxelles 1894; ấn bản hiện đại The Golden Legend (Jacobus de Voragine), NXB Princeton University Press, 1993).
Lm. Xuân Hy Vọng
Kính thưa cộng đoàn Phụng vụ! Cứ mỗi lần sau lễ Giáng Sinh, chúng ta lại được hân hoan cùng với Giáo Hội mừng kính trọng thể lễ Thánh Gia Thất. Nhìn vào Thánh Cả Giu-su, Đức Ma-ri-a và Chúa Giê-su Hài Đồng, chúng ta không khỏi bồi hồi suy xét, noi gương, học hỏi nơi gia đình Thánh Gia. Với bao nỗi gian truân khó khăn xoay quanh mỗi gia đình, cũng như vấn nạn về gia đình hiện nay, chúng ta không quên những niềm vui thường ngày trong gia đình dù nhỏ bé đơn sơ, và đôi lúc khó nhận ra. Trên hết, là một gia đình, chúng ta càng xác tín và sống phó thác, cậy trông hơn, đặc biệt trong thời điểm hiện nay.
Như tại Việt Nam, mỗi khi đến lễ Tết Nguyên Đán, các giáo xứ ở Nhật Bản cũng đều chuẩn bị một câu chúc ngắn gọn xúc tích, có thể lấy từ Kinh Thánh, rồi được làm phép trong Thánh lễ đầu năm dương lịch, sau đó phát cho mỗi người, và họ thường treo trước cửa phòng, trước cửa nhà hoặc một nơi nào đó trang nghiêm như nhắc nhở họ sống lời chúc ấy, cũng như chia sẻ thông điệp ấy suốt một năm. Với tinh thần ấy, giáo xứ con năm nay chọn câu: “Kết hiệp với Chúa Giê-su mỗi ngày”. Sống kết hiệp với Chúa Giê-su, với gia đình Thánh Gia mỗi ngày.
Nhưng với tất cả những gì chúng ta đang cảm nhận, lắng nghe, chứng kiến hằng ngày qua cuộc sống thường nhật, thiết nghĩ có lẽ chúng ta dễ trở nên lạc lối, hoảng sợ, thu mình và tệ hơn là thờ ơ, xa cách, nếu chúng ta không sống kết hiệp với gia đình Thánh Gia: Giê-su, Ma-ri-a, Giu-se trong đức tin, đức cậy, đức mến! Như ai trong chúng ta đều biết rõ, đây là ba nhân đức đối thần. Nói khác đi, chúng ta được lãnh nhận ba nhân đức này từ Thiên Chúa, chứ chẳng giống như mọi nhân đức tốt lành thánh thiện khác mà chúng ta có thể tập luyện, đắc thủ. Hơn nữa, vì là nhân đức được lãnh nhận từ Thiên Chúa, nên dù con người có thành công, giỏi dang, xuất chúng đến đâu cũng không thể nào tạo ra được!
Quả vậy, chính nhờ noi gương gia đình Thánh Gia, mà chúng ta vững lòng tin vào Chúa, và hết lòng thảo kính mẹ cha như Sách Huấn Ca quả quyết: “Thiên Chúa suy tôn người cha trong con cái; quyền lợi bà mẹ, Ngài củng cố trên đoàn con” (Hc 3, 3). Chưa hết, Thánh Phao-lô còn khuyên nhủ về đời sống gia đình trong Chúa: “Hỡi các bà vợ, hãy phục tùng chồng trong Chúa cho phải phép. Hỡi những người chồng, hãy yêu thương vợ mình, đừng đay nghiến nó. Hỡi những người con, hãy vâng lời cha mẹ trong mọi sự, vì đó là đẹp Chúa…” (Cl 3, 18-20). Như thế, đức tin giúp chúng ta biết sống phó thác trọn vẹn vào Thiên Chúa, dù không biết tương lai ra sao. Có lẽ những gì chúng ta cảm nghiệm và trải qua khác biệt với Đức Mẹ và Thánh Giu-se ngay Đức Giê-su được sinh ra, phải lánh nạn sang Ai-Cập (thời đấy, Ai-Cập là một tỉnh thành của Đế chế La-Mã): “…kìa sứ thần Chúa hiện ra báo mộng cho ông Giu-se: ‘Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai-cập, và cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại, vì vua Hê-rô-đê sắp tìm giết Hài Nhi’” (Mt 2,13); tuy nhiên, một điều chung nhất chính là niềm tín thác, cậy trông và lòng mến mà được Chúa ân ban, sẽ luôn đồng hành, nâng đỡ, nuôi dưỡng chúng ta, nhất là trong đời sống gia đình.
Là con cái trong gia đình, chúng ta biết ra sức sống tốt như Sách Huấn Ca khuyên bảo: “Hỡi kẻ làm con, hãy gánh lấy tuổi già cha ngươi, chờ làm phiền lòng người khi người còn sống. Nếu tinh thần người sa sút, thì hãy rộng lượng, ngươi là kẻ trai tráng, chớ đành khinh dể người” (Hc 3, 12-13). Nhờ đó, “sự bình an của Đức Ki-tô làm chủ trong lòng anh em…” (x. Cl 3, 15); hơn thế, đức tin không lay chuyển, đức cậy kiên vững, và lòng mến dạt dào thúc bách chúng ta luôn dõi theo học đòi nơi gia đình Thánh Gia, sẽ giúp mỗi người trong phận vụ của mình biết mặc lấy những tâm tình cao quý, hầu kết nối mọi người trong gia đình với nhau, đó là: từ bi, nhân hậu, khiêm cung, ôn hoà, nhẫn nại, chịu đựng lẫn nhau, và tha thứ cho nhau (x. Cl 3, 12-13). Mặc khác, hơn ai hết, gia đình Thánh Gia chính là mẫu gương sống trọn vẹn nhân đức tin-cậy-mến, và đời sống yêu thương-tha thứ tuyệt hảo, dù phải đối diện với những tai ương, trái ngang, khó khăn, vất vả, nhưng luôn vâng phục và thực thi Thánh ý Chúa: “Ông Giu-se liền trỗi dậy, và đang đêm, đưa Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai-cập” (Mt 2,14). Thánh Giu-se luôn cương trực nhưng hết mực quan tâm Hài Nhi và Mẹ Người trong âm thầm. Khi trở về quê Na-da-rét, dẫu cuộc sống đơn nghèo, bao nỗi truân chuyên, khó khăn, gian nan chăng nữa, Đức Mẹ và Thánh Giu-se vẫn luôn chu toàn bổn phận làm cha làm mẹ, sống tin tưởng, phó thác, cậy trông, thực thi giới răn với cả lòng mến, chăm sóc, nuôi dạy Chúa Hài Đồng lớn lên kể cả về mặt thể lực, trí lực và đầy tràn ơn nghĩa với Chúa, cũng như trước mặt muôn người như Thánh sử Lu-ca thuật lại: “…Riêng mẹ Người thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng. Còn Đức Giê-su, ngày càng thêm khôn ngoan, thêm cao lớn và thêm ân nghĩa đối với Thiên Chúa và người ta” (Lc 2, 51-52).
Cuộc sống gia đình chúng ta hiện nay, thời đại bây giờ biến chuyển nhanh chóng và khác xa với gia đình Thánh gia, nhưng một điều chung bất biến đó là vai trò của cha mẹ đối với con cái, mối quan tâm ân cần dạy dỗ con cái, và tình thân thắm thiết gần gũi của con cái với cha mẹ, cũng như của cha mẹ đối với con cái trong gia đình. Noi gương gia đình Thánh Gia đã hết mực sống đức tin-cậy-mến, mỗi gia đình chúng ta nên nỗ lực, hỗ trợ nhau trong tin yêu, hy vọng, và mời Chúa làm trung tâm gia đình mình qua mọi sinh hoạt thường nhật. Được như vậy, chúng ta sẽ cảm nhận sâu sắc lời kinh nguyện trong nghi thức làm phép nhà: “…Ðể khi ở trong nhà này, họ cảm thấy Chúa là nơi nương tựa; khi đi xa nhà này, họ vui mừng có Chúa là bạn đồng hành; và khi trở về nhà này, họ được Chúa hiện diện luôn mãi, cho đến ngày họ được hạnh phúc viên mãn trong nhà Cha nơi Chúa đã dọn sẵn cho họ…”.
Lạy Thánh Gia Na-da-rét
Dù cho cuộc sống giá rét đêm sương
Tâm hồn không chút vấn vương
Chẳng hề quên lãng yêu thương mỗi ngày.
Nguyện xin gia đình hăng say
Tin yêu-cậy-mến, thẳng ngay giữa đời.
Cõi lòng chan chứa rạng khơi
Mẹ cha nuôi dưỡng, hết lời bảo ban
Đoàn con ân cần chia san
Kính yêu cha mẹ, bình an sớm chiều. Amen.
Lm. Xuân Hy Vọng
LINH MỤC LÀ AI? (20)
Các Thánh nhân nói gì về căn tính Linh mục? Dưới đây là một số tư tưởng cũng như nhận định của các Thánh về căn tính và sứ vụ Linh mục:
Thánh Ma-ri-a Fao-sti-na Kô-val-ska [St. Maria Faustina Kowalska] (1905-1938): Ngoài vai trò “phân phát Lòng Thương Xót Chúa”, ngài còn nhấn mạnh linh mục là “người bạn đồng hành của Chúa Ki-tô trên Thập giá”. Trong tác phẩm Nhật Ký, ngài kêu gọi các linh mục sống đời hy sinh và cầu nguyện, ngỏ hầu chia sẻ đau khổ của Chúa Ki-tô, qua đó giúp cứu rỗi các linh hồn. (Nguồn: Nhật Ký (Dzienniczek), số 1044–1049, 1053, 1606, 1659–1660, do NXB Stockbridge, MA – Marian Press, 2005; bản tiếng Anh Diary of Saint Maria Faustina Kowalska”).
Thánh I-si-đô-re Nông Dân [St. Isidore the Farmer or the Laborer] (1070-1130): Mặc dù là một giáo dân, ngài gián tiếp đề cao vai trò linh mục như “người hướng dẫn đời sống thiêng liêng trong đời thường”. Ngài thường xuyên tham dự Thánh lễ và kính trọng các linh mục, xem họ như những người giúp giáo dân thánh hóa cuộc sống hằng ngày qua các Bí tích và lời giảng dạy. (Nguồn: Không có tác phẩm viết. Quan điểm suy ra từ Proceso de beatificación (1619–1622) và tiểu sử chính thức Vida y milagros de San Isidro Labrador, Madrid 1621; ấn bản hiện đại: Saint Isidore the Farmer, TAN Books, 2002).
Thánh Giu-se Thi Dang Le [St. Joseph Thi] (1825-1860): Là một linh mục tử đạo Việt Nam, ngài nhấn mạnh linh mục là “người làm chứng cho Chúa Ki-tô bằng máu mình”. Cùng với Thánh An-rê Dũng Lạc, ngài bị bắt và tử đạo, thể hiện lòng trung thành tuyệt đối với Thiên Chúa. Theo ngài, linh mục là người sẵn sàng hy sinh mạng sống để bảo vệ đức tin và chăm sóc các linh hồn, ngay cả trong những hoàn cảnh khắc nghiệt. (Nguồn: Acta Martyrum Vietnamensium (Tài liệu Phong Thánh 1988) do NXB Vatican, 1988; Les 117 martyrs du Vietnam, NXB Éditions du Cerf, Paris, 1988).
Thánh Ca-ta-ri-na A-le-xan-dri-a [St. Catarina of Alexandria] (287-305): Ngài xem linh mục là “người bảo vệ trí tuệ đức tin”. Là một thánh nữ nổi tiếng với sự thông thái, ngài nhấn mạnh rằng linh mục nên có kiến thức sâu rộng về Kinh Thánh và thần học để hướng dẫn giáo dân, đồng thời sống đời thánh thiện để lời giảng của họ có sức thuyết phục. (Nguồn: Passio Sanctae Catharinae (thế kỷ VI–VII) và Acta Sanctorum, Nov. tom. IV, Bruxelles 1894; ấn bản hiện đại The Golden Legend (Jacobus de Voragine), NXB Princeton University Press, 1993).
Lm. Xuân Hy Vọng