"Nguyên tắc sửa lỗi huynh đệ"

NGUYÊN TẮC SỬA LỖI HUYNH ĐỆ

Lm. Jerome A. Magat, SThD

Chúa nhật XXIII Thường niên – ngày 6 tháng 9 năm 2026

Bài đọc: Ed 33,7–9; Tv 95,1–2.6–7.8–9; Rm 13,8–10; Mt 18,15–20

Bài Tin mừng Chúa nhật XXIII Thường niên trình bày cho chúng ta một điều khá khó chịu: nguyên tắc sửa lỗi huynh đệ. Sửa lỗi huynh đệ là nghệ thuật khuyên nhủ và sửa lỗi người khác cách bác ái và giúp họ hoán cải. Điều này đi ngược lại nền văn hóa cá nhân chủ nghĩa vốn khuyên ta “đừng xen vào chuyện người khác.” Trái lại, sửa lỗi huynh đệ giả định rằng chúng ta có trách nhiệm với nhau. Chúng ta cần lưu ý vài điểm quan trọng của nghệ thuật này:

Trước hết, chúng ta phải thực hành việc sửa lỗi huynh đệ. Dù khó khăn nhưng đó là biểu hiện của đức ái. Bài trích sách Êdêkien cho thấy nếu ta không khuyên ngăn kẻ gian ác, họ sẽ chết, nhưng Thiên Chúa sẽ đòi ta chịu trách nhiệm đối với cái chết của họ. Ngược lại, nếu ta khuyên ngăn mà họ không nghe, chắc chắn họ sẽ phải chết, nhưng ta sẽ không bị truy cứu trách nhiệm. Vì thế, không ai có thể thoái thác việc sửa lỗi huynh đệ, như thể nói rằng, “Đó không phải việc của tôi. Tôi sẽ không can dự vào.” Chúng ta có trách nhiệm với nhau vì tất cả chúng ta đều là thành viên của cùng một Thân Thể Chúa Kitô. Ngôn sứ Êdêkien nói rằng, bỏ qua hoặc phớt lờ tội lỗi của người khác có thể rất nguy hiểm! 

Thứ đến, sửa lỗi huynh đệ phải liên quan đến tội. Sửa lỗi huynh đệ không áp dụng cho sở thích hay ý kiến cá nhân, nhưng cho những hành vi tội lỗi. Đức Giêsu nói: “Nếu anh em ngươi lỗi phạm….” Thật dễ cám dỗ khi sửa lỗi cho ai đó dưới danh nghĩa sửa lỗi huynh đệ, trong khi thực tế, lỗi lầm đó không phải là tội. Nhưng chúng ta không nên bỏ qua những hành động thể hiện sự thiếu thận trọng. Xét cho cùng, thận trọng là một nhân đức và hành vi thiếu thận trọng có thể là tội. Hơn nữa, luôn được  phép sửa lỗi huynh đệ khi liên quan đến những điều như vi phạm nguyên tắc ứng xử. Bất cứ khi nào quan sát thấy hành vi thô lỗ (thường gắn liền với sự thiếu bác ái), mỗi người [cá nhân] đều có quyền và nghĩa vụ phải đề cập đến hành vi đó một cách tử tế và yêu thương. 

Thứ ba, nghệ thuật sửa lỗi huynh đệ cần có sự tôn trọng. Không chỉ sửa lỗi trong tinh thần bác ái, mà bài Tin mừng còn nhắc chúng ta phải kín đáo. Làm như thế nhằm bảo vệ danh dự của người phạm lỗi và tránh gây thêm xấu hổ cho họ. Nếu điều đó không hiệu quả, thì có thể nhờ người khác cùng tham gia sửa lỗi. Nếu vẫn không đủ, vấn đề nên được trình lên Giáo hội và nếu vẫn không thỏa đáng, người đó có thể bị Giáo hội trừng phạt — điều mà Chúa Giêsu muốn nói khi đề cập đến việc đối xử với người phạm lỗi như một người thu thuế hoặc người ngoại đạo. Trong Giáo luật, điều này có thể bao gồm hình phạt tuyệt thông.

Cần lưu ý rằng phạt tuyệt thông là hình phạt mang tính chữa lành. Nó nhằm giúp người phạm tội hoán cải. Truyền thông thường mô tả hình phạt này như một bản án tử của Giáo hội Công giáo, nhưng thực ra không phải vậy. Người bị phạt tuyệt thông có thời gian để ăn năn. Nếu họ không hoán cải, họ bị ngăn trở lãnh nhận các bí tích, vì nếu lãnh các bí tích, họ gây gương xấu cho những người Công giáo tuân giữ giáo huấn của Chúa Kitô và gây nguy hại cho chính mình. Tuy nhiên, ngay cả người bị phạt tuyệt thông vẫn có thể trở lại với Giáo hội nếu họ sám hối và đền bù xứng hợp. 

Thánh Phaolô nhắc nhở: “Lòng yêu thương không làm hại kẻ khác.” Sửa lỗi huynh đệ cách  đúng đắn và bác ái, là điều nghiêm khắc nhưng đó vẫn là tình yêu. Theo Thánh Tôma Aquinô, “yêu là muốn điều tốt cho người khác.” Không phải là tình yêu nếu để mặc người khác sống trong tội. Ngược lại, tình yêu anh hùng khi dám đối diện với tội lỗi của họ, đồng thời ý thức chính mình cũng là tội nhân, và can đảm giúp người có lỗi ăn năn hoán cải.

Bài đọc: thanhlinh.net

Nhóm Sao Biển chuyển ngữ từ Hprweb.com