Suy niệm hằng ngày tuần III thường niên: Lm. Phêrô Phạm Ngọc Lê

Thứ hai Tuần III Thường Niên

Hôm nay Chúa cho ta một bài học về sự quan trọng của tình hiệp nhất. Tin mừng nói đến nhà của Satan, đưa ra một nguyên tắc này: ‘Nước nào tự chia rẽ, nước ấy không thể bền; nhà nào tự chia rẽ, nhà ấy không thể vững’. Đối với Giáo hội cũng thế. Nếu ta không hoạt động xây dựng tình hiệp nhất, ta đang chống lại Giáo hội. Không cần phải nói nhiều lời: điều hiển nhiên là sự chia rẽ giữa các kitô hữu làm thiệt hại việc loan báo tin mừng. Trong những miền truyền giáo, khi người lương dân nhìn thấy các Giáo hội kitô khác nhau không hiệp nhất với nhau, họ nói: làm sao có thể chấp nhận một tôn giáo mà trong đó không có sự hiệp nhất?

Về vấn đề đại kết, ta cần lưu ý nhiều đến điều liên kết chúng ta và ít hơn đến điều gây chia rẽ. Cho dẫu biết rằng tất cả đều được xây dựng trên một đá tảng duy nhất mà Chúa đã đặt làm nền tảng Giáo hội, ta luôn phải cổ xúy cho việc hiệp nhất và nhận ra điều gì là tốt, điều gì đến từ Thánh Thần, ngay cả nơi các Giáo hội kitô khác.

Công đồng Vatican II đã nhìn nhận biết bao kho tàng ân sủng nơi các Giáo hội kitô này. Họ không có toàn bộ sự phong nhiêu ân sủng của Đức Kitô, vì đã tách khỏi sự hiệp nhất tông truyền dựa trên Phêrô, nhưng họ có lời Thiên Chúa, có các bí tích và có những ơn hiện sủng của Thiên Chúa, đấng tốt lành ban ơn cho mọi người thiện tâm. Thế nên cả những anh em ly khai cũng được hướng dẫn bởi Thánh Thần trong mức độ mà họ biết vâng phục ân sủng Thiên Chúa. Ta cần nhìn nhận điều này với lòng vui mừng: như thế ta cùng hoạt động để triệt hạ những chia rẽ. Nếu ngược lại ta chỉ thấy toàn điều gây chia rẽ, thì những chia rẽ không còn có cách chữa trị.

Trong thư do thái ta thấy nền tảng của sự hiệp nhất: hy tế duy nhất của Đức Kitô. Tác giả nhấn mạnh điều này là Đức Kitô tự hiến mình một lần duy nhất: ‘Vào kỳ kết thúc thời gian, Đức Kitô đã xuất hiện một lần, để tiêu diệt tội lỗi bằng việc hiến tế chính mình’. Và thánh lễ, bí tích hy tế duy nhất của Đức Kitô là nền tảng của sự hiệp nhất.

Khi ta tham dự Thánh Lễ ta nên nghĩ rằng: ta đang dâng lên hy tế của Đức Kitô để mọi tín hữu được hiệp nhất trong Người.
+++

Thứ ba Tuần III Thường Niên
Thánh Phanxicô De Sales

Thánh Phanxicô De Sales đã làm cho Giáo hội được yêu mến trong một giai đoạn đánh dấu bằng những xung đột; ngài là gương mẫu sự dịu hiền và biết chứng tỏ rằng ách của Chúa thì êm ái và gánh của Chúa thì nhẹ nhàng, thu hút được nhiều tâm hồn.

Thật là một an bình cho tâm hồn khi chiêm ngưỡng thánh nhân và đọc các tác phẩm của ngài, chẳng hạn như về đức ái, đức kiên nhẫn, tính lạc quan. Đâu là nguồn cội sự hiền lành của ngài? Xuất phát từ niềm hy vọng lớn lao vào Thiên Chúa. Trong tiểu sử thánh Phanxicô de Sales lúc còn niên thiếu phải trải qua một thời kỳ đầy những thử thách khủng khiếp đến độ ngài cảm thấy như bị Thiên Chúa ruồng bỏ và hầu như mất ơn cứu độ. Ngài đã cầu nguyện, được Thiên Chúa giải thoát và từ đó được thanh luyện khỏi tính kiêu căng và tự luyện cho mình tính dịu hiền để chống lại. Ngài không cậy vào sức mình: ngài hiểu rõ rằng tự sức riêng mình không thể tiến đến sự hoàn thiện, đến tình yêu, đến ơn cúu độ và ý thức ấy làm cho ngài nên hiền lành và ân cần với mọi người. Ngoài ra thử thách ấy còn dạy cho ngài biết lòng nhân lành của Chúa, rằng Chúa yêu thương ta và ban đầy tình yêu của Người vào lòng chúng ta.

Thánh Phanxicôde Sales vui mừng với ý nghĩ toàn thể lề luật đều quy tóm về giới luật yêu thương và trong tình yêu ta chẳng bao giờ sợ quá độ. Ngài đã viết một luận đề dài về tình yêu của Thiên Chúa và một quyển sách giản đơn hơn, nhưng thú vị: Dẫn nhập vào đời sống tận hiến. Sách này ngài viết từng chương một tựa bức thư gửi cho một phụ nữ yêu mến Thiên Chúa. Nói điều này cho thánh Gioan de Chantal, ngài cho biết đã khám phá một tâm hồn ‘vàng ròng’ và ngài tìm cách hướng dẫn trong đường thiêng liêng.

Thật diệu kỳ khi đọc thấy sự giản đơn trong văn phong nhưng giàu hình ảnh, vị giám mục hết sức quan tâm tìm thời giờ để diễn đạt chính mình để làm cho việc tận hiến được yêu mến hơn (‘sự tận hiến đích thực không làm thiệt hại gì và hoàn thiện tất cả’), để chứng tỏ rằng Thiên Chúa không phải là một ông chủ cứng rắn, nhưnglà một người cha đầy lòng nhân hậu, khi gặp được một tâm hồn sẵn sàng thì Người đổ tràn bình an, niềm vui và êm dịu, dẫn đưa tâm hồn ấy đến xứ sở chảy sữa và mật như Kinh thánh viết. Đó chính là cảm nghĩ ta có được khi đọc về Thánh Phanxicô de Sales.
Sự hiền lành của ngài không phải là yếu đuối, thiếu năng lực: ngài luôn tự hiến bằng sức mạnh lạ thường. Trước khi làm Giám mục ngài đã thi hành tác vụ trong vùng Chablais hầu như đã theo Tin lành và ngài đã thành công, với biết bao nhọc nhằn cả thể xác và tinh thần, trong những lạnh lẽo mùa đông vùng núi Alpes, vượt qua mọi thử thách, đưa các cư dân về lại với Giáo hội công giáo: đây là một trong những niềm vui lớn nhất của đời ngài.

Ngài đã không thành công trong việc lan tỏa việc tông đồ của ngài theo như sở nguyện. Ngài không bao giờ cư ngụ tại Genevre thành phố giám mục của ngài, là thành lũy của phái Calvin cấm đoán ngài bước vào với hình phạt tử hình. Có một lần ngài đã thử nhưng thất bại. Có lẽ ngài đã cảm nghiệm sự khinh khi và cay đắng trước chướng ngại hầu như không thể vượt qua này, nhưng lòng phó thác  và tình yêu của ngài giữ ngài kiên vững trong bình an của người thực hiện công việc của Thiên Chúa với hết khả năng của mình.  Đấy cũng là một chiến thắng của tính nhẫn nại và khiêm nhường: không cứng cỏi cũng không lo âu trước khó khăn không thể vượt thắng nhưng tiếp tục nhận ra bất cứ đâu ân sủng của Chúa và làm cho lối sống của mình được yêu mến.
Ta hãy cầu xin Chúa làm cho ta giống thánh nhân trong tính kiên nhẫn, dịu dàng, đơn sơ, phó thác, biến ngài nên giống Đức Giêsu hiền lành và khiêm nhượng trong lòng.
+++
Lời đề nghị của Đức Giêsu
Trong khi các biệt phái đi rao giảng, họ được loan báo trước. Vì họ nghĩ rằng họ không thể ăn tất cả những thức ăn mà người ta dâng cho, vì có những thức ăn không thanh sạch theo luật định. Nên họ mang theo túi tiền để có thể tự lo lấy. Thay vì giúp vượt lên những chia rẽ, việc giữ luật này làm suy yếu tinh thần sống những giá trị cộng đồng.
Sứ vụ
Đức Giêsu sai các môn đệ đến trước những nơi mà Ngài sắp đến. Người môn đệ là người phát ngôn viên của đức Giêsu. Không phải là người làm chủ nhân của tin mừng. Đức Giêsu sai các môn đệ đi từng hai người một. Điều đó thuận lợi cho việc nâng đỡ lẫn nhau, bởi lẽ việc truyền giáo không phải là việc cá nhân, mà là của cộng đoàn. Hai người lập thành cộng đoàn.

Liên đới trách nhiệm

Điều đầu tiên phải cầu xin Chúa là xin Ngài sai các thợ gặt. Bất cứ người tông đồ nào cũng đều cảm thấy có trách nhiệm trong việc truyền giáo. Vì thế phải xin Cha sai thợ gặt để tiếp tục sự vụ của Chúa Con. Đức Giêsu sai họ như chiên con vào giữa sói dữ. Là công việc khó khăn đầy nguy hiểm, vì môi trường họ đã và đang sống, cũng như môi trường họ sắp đến, luôn tỏ ra đối nghịch. Bốn giá trị cộng đoàn cần phải được lưu ý: hiếu khách, chia sẻ, hiệp thông và đón nhận những người bị bỏ rơi, loại trừ.

Thứ tư Tuần III Thường niên
Thánh Phaolô trở lại

Hôm nay chúng ta nhận thấy quyền năng của Thiên Chúa nơi thánh Phaolô, từ một kẻ bách hại trở thành Tông đồ, tin vào Đức Kitô và loan báo Đức Kitô với lòng hăng say nhiệt thành. Chúng ta đang ở trong ngày cuối cùng của Tuần lễ cầu cho sự hiệp nhất các kitô hữu, chúng ta cùng suy tư một vài điểm về việc trở lại của Phaolô có liên quan đến việc hiệp nhất.

Thánh Phaolô quan tâm đến sự hiệp nhất của dân Thiên Chúa. Chính đó là lý do đã thúc đẩy ông truy lùng các kitô hữu: như chính ông đã nói, được giáo dục phải nhiệt thành tuân giữ lề luật của cha ông, nên ông không thể chấp nhận có những người tự tách mình ra khỏi truyền thống đó. Ngài đã sánh ví sự nhiệt thành phục vụ Thiên Chúa của Ngài trước đây cũng giống như những người Do thái: ‘Tôi cũng đã nhiệt thành phục vụ Thiên Chúa như tất cả các ông hiện nay’. Nhiệt thành phục vụ Thiên Chúa, nhưng một cách sai lạc. Thánh Phaolô viết trong thư gởi tín hữu Rôma: ‘Họ có lòng nhiệt thành đối với Thiên Chúa, nhưng lòng nhiệt thành đó không được sáng suốt’, theo quan niệm của loài người (Rm 10,2).

Trong khi Phaolô, nhiệt thành đối với Thiên Chúa, đã dùng mọi cách thức nhất là những cách tàn bạo để duy trì sự hiệp nhất dân Chúa, Thiên Chúa đã hoán cải ông hoàn toàn, cho ông ta biết đâu là sự hiệp nhất đích thực. ‘Thưa Ngài, Ngài là ai? Người nói với tôi: Ta là Giêsu Nagiarét mà ngươi đang bắt bớ’. Trong bài tường thuật về việc trở lại của Phaolô, có nhiều chi tiết khác nhau: nhiều chi tiết được thêm vào và nhiều chi tiết khác bỏ đi, nhưng những lời trên đây luôn luôn được giữ lại, vì là những lời quan trọng. Lẽ đương nhiên Phaolô đã không ý thức rằng mình bách hại Đức Giêsu, khi đóng xiềng và tống ngục các kitô hữu, nhưng Chúa đã cho ông biết bách hại các kitô hữu là bách hại chính Ngài. Phaolô nhận được mạc khải đầu tiên về thân thể của Đức Kitô, mà Ngài còn trình bày trong các thư của Ngài. Tất cả chúng ta đều là chi thể của Đức Kitô nhờ lòng tin vào Ngài: đó chính là sự hiệp nhất của chúng ta.

Chính Đức Giêsu đã thiết lập giáo hội hữu hình. ‘Lạy Chúa, con phải làm gì? Phaolô thưa với Chúa, nhưng Chúa không trả lời trực tiếp cho ông: ‘Hãy đứng dậy, đi vào Đamát, ở đó người ta sẽ chỉ cho anh biết tất cả những gì Thiên Chúa chỉ định cho anh phải làm’. Chúa sai ông đến với giáo hội, không muốn việc tông đồ của Phaolô chỉ là một việc mang tính cá nhân, chẳng có liên quan gì đến các môn đệ khác. Ông phải tháp nhập vào giáo hội, thân thể của Đức Kitô, để gắn bó và sống đức tin chân thật.

Sau cuộc trở lại, Phaolô vẫn còn giữ trong lòng khao khát được kết hiệp với dân Israel. Ngài viết điều đó trong thư Rôma, với những lời lẽ hết sức cảm động: ‘Có Đức Kitô làm chứng, tôi xin nói thật, tôi không nói dối và lương tâm tôi, được Thánh thần hướng dẫn, cũng làm chứng cho tôi rằng: lòng tôi rất đỗi ưu phiền và đau khổ mãi không ngơi. Quả vậy, giả như vì anh em đồng bào của tôi theo huyết thống, mà tôi có bị nguyền rủa và xa lìa Đức Kitô, thì tôi cũng cam lòng. Họ là người Israel, họ đã được Thiên Chúa nhận làm con, được Người cho thấy vinh quang, ban tặng các giao ước, lề luật, một nền phụng tự và các lời hứa; họ là con cháu các tổ phụ; và sau hết, chính Đức Kitô, xét theo huyết thống, cũng cùng một nòi giống với họ. Người là Thiên Chúa, Đấng vượt trên mọi sự. Chúc tụng Người đến muôn thuở muôn đời’ (Rm 9,1-5).

Mỗi kitô hữu phải luôn có nỗi buồn này, nó ngăn cản chúng ta vui trong Đức Kitô, bởi vì đó là nỗi buồn theo cách của Thiên Chúa, Đấng liên kết chúng ta nên một trong trái tim của Đức Kitô. Là nỗi đau vì dân Israel không tin nhận Đức Kitô, vì các kitô hữu sống chia rẽ và không đạt đến sự hiệp nhất như Chúa mong muốn.
+++
Đón nhận lời gieo
Chúng ta đang sống trong thời đại thiên sai, quảng đại gieo Lời Chúa và thu hoạch nhiều kết quả. Bí quyết của việc triều đại Thiên Chúa lan rộng được tỏ cho những tâm hồn đơn sơ và cho những ai tin. Ai không tin thì nhìn mà chẳng thấy những dấu chỉ của triều đại hiện diện trong lịch sử, trong cuộc sống.
Họ có mắt mà chẳng nhìn thấy. Người đón nhận Đức Kitô, Lời hằng sống, được gieo vào lòng, dấn thân theo Đức Kitô, được biến đổi nội tâm và bắt đầu mang lại nhiều hoa quả bình an, công chính và yêu thương.
Chúng ta tất cả được kêu mời để đón nhận Lời Chúa, là lời mang lại sự sống vĩnh cữu. Tại sao chúng ta lại khép lòng mình lại trước Lời Chúa và yêu thích sa mạc sỏi đá khô cằn, chết chóc hơn những mùa gặt bội thu của Nước Chúa? Ai có tai trung thành biết lắng nghe, thì nghe. Chúng ta sẽ thấy sức mạnh từ trời cao hoạt động và hoa quả của Thánh Thần, gấp trăm gấp nghìn lần.
 
Thứ năm Tuần III Thường Niên
Timôthêô và Titô

Timôthêô và Titô là hai khuôn mặt nổi bật trong giáo hội tiên khởi. Đón nhận đức tin như những người con rất yêu dấu của Phaolô, đồng thời là những cộng sự viên đắc lực của Ngài. Đoạn thư của Phaolô hôm nay nhấn mạnh hai điểm: đức tin là nền tảng của đời sống và tình cảm sống động được diễn tả bằng những lời lẽ nồng ấm yêu thương. Phaolô gọi Timôthêô là ‘con yêu dấu’ vì Ngài đã sinh ra ông trong Đức Kitô qua việc rao giảng và phép thanh tẩy. Ngài luôn nhắc nhớ đến ông trong kinh nguyện, và trong nước mắt Ngài mong mỏi được gặp lại ông.
+++
Trong đời sống rao giảng, Đức Giêsu đã chọn nhiều người đi theo Người để làm môn đệ. Tin mừng Luca kể ra đến bảy mươi hai môn đệ. Ngài đã huấn luyện họ và sai họ đi thực tập rao giảng. Thực tế là một trường học tốt nhất cho việc đào tạo nên những nhà truyền giáo.

Chúng ta không thể phục vụ tất cả mọi người cùng một lúc, nhưng chỉ một người và một ít người. Hãy quan tâm đến người anh em này, lúc này, để mang lại cho người anh em này tin mừng hạnh phúc. ‘Đừng đi hết nhà nọ đến nhà kia’.

Điều quan trọng mà người tông đồ, môn đệ Đức Giêsu cần phải nói cho mọi người, đó là: ‘Triều đại Thiên Chúa đã đến gần các ông’. Chưa làm được điều này, có thể ta mới chỉ là một công nhân viên chức của một tổ chức từ thiện, xã hội.
 
Thứ sáu Tuần III Thường Niên

Hôm nay Chúa cho ta một bài học về đức tin và lòng khiêm nhường, bằng cách cho ta thấy rằng việc lớn lên trong đời sống thiêng liêng không tùy thuộc nơi chúng ta, nhưng nơi lời Thiên Chúa đã được gieo vào lòng ta và có khả năng cứu rỗi ta, như lời thánh Giacôbê viết. Chúng ta quan tâm đến sự tiến triển của mình và thường ta làm điều này cách rất tự nhiên, như thể mọi sự đều tùy thuộc vào chúng ta, vào ý chí của ta, sức lực của ta, và chúng ta đã sai rồi! Ta làm giống như người nông dân muốn cho cây mình gieo trồng lớn lên, đã đưa tay cầm lấy chúng kéo lên cao: chắc là không phải cách làm tốt!

Chúa dạy ta lòng phó thác hoàn toàn nơi Thiên Chúa. Ta đón nhận hạt giống, như đất tiếp nhận hạt mầm, nghĩa là lời Thiên Chúa. Rồi lời phát triển dù ta không biết cách nào. Khi hạt giống rơi xuống đất, lập tứcđất vùi lấp nó, người ta không còn nhận ra nó nữa, nhưng chính bản thân nó chứa đựng một sức sống lạ lùng và cần phải để cho nó yên tĩnh. Nó sẽ lớn lên, dù người nông dân thức hay ngủ: việc lớn lên không tùy thuộc vào anh ta, anh chỉ có thể chờ đợi với lòng phó thác để sau cùng thấy theo trình tự ‘cây lúa mọc lên, rồi trổ đòng đòng, và sau cùng thành bông nặng trĩu hạt’.
Thánh Phaolô cũng viết: Tôi trồng, Apollô tưới nhưng Thiên Chúa mới cho mọc lên’.

Thánh Phanxicô de Sales rất nghiêm khắc với điều mà ngài gọi là ‘sự nôn nóng vội’ muốn thấy ngay kết quả trong mọi lãnh vực mà ta đã cực nhọc vất vả, cả trong đời sống thiêng liêng. Thánh nhân làm việc nhiều nhưng cũng dạy rằng cần làm tất cả cách lặng lẽ. Nếu ta tựa vào Chúa, ta tin rằng ngài sẽ làm cho tất cả lớn lên, đôi lúc chậm hơn ta mong đợi, nhưng nhiều lúc lại tốt đẹp và nhanh chóng hơn ta mong muốn. Ta không phải là cây thước đo sự lớn lên, ngay cả sự lớn lên của chính chúng ta. Ta cần phải tin tưởng, phó thác và nhẫn nại: phần còn lại, sức mạnh làm phát triển thuộc về Thiên Chúa.
+++
Chim trời làm tổ
Gieo hạt, mọc lên, hoa quả, thu hoạch là những giai đoạn không thể tách rời khỏi nước Thiên Chúa. Đức Giêsu muốn củng cố lòng tin của chúng ta vào Thiên Chúa Cha và vào công trình cứu độ của Ngài. Sức mạnh của Thiên Chúa hoạt động nơi chúng ta và làm cho lớn lên hạt giống của tình yêu và tình huynh đệ. Việc lớn lên này tùy thuộc vào quyền năng của Thiên Chúa. Tuy nhiên, việc cày xới, bón phân, mưa nắng cũng góp phần vào đó không ít. Tất cả đều góp phần làm cho trổ bông kết trái. Như thế mùa gặt chung cuộc sẽ đến.

Khi hoa trái chín vàng, là đến mùa gặt chung cuộc. Nhưng nước Thiên Chúa đã hiện diện và hoạt động trước cả việc kết trái đơm bông, trước cả việc gieo gặt nữa. Hạt cải bé nhỏ thành cây lớn nhắc nhớ chúng ta việc lớn mạnh của nước trời, về phẩm chất, về trưởng thành và về sự hoàn thiện. Trên những nhành cây của Thiên Chúa, chim trời làm tổ. Ơn cứu độ rộng mở cho tất cả mọi người.
 
Thứ bảy Tuần III Thường Niên
Đức Giêsu ở đàng lái

Chiếc thuyền chở các môn đệ và Chúa Giêsu đang ngủ ở đàng lái, cho bài dụ ngôn một ý nghĩa về giáo hội. Chiếc thuyền đang bị sóng gió là hình ảnh giáo hội đang vượt biển đời giông tố, gặp biết bao nhiêu khó khăn tư bề trước khi đến bờ bên kia.

Lòng tin vào Đức Giêsu là bảo đảm cho sự thanh thản và sức mạnh của giáo hội để không ngã lòng trong cuộc vượt biển đời và không ngừng chiến đấu chống lại gian nan. Bởi lẽ Đức Giêsu luôn luôn ở đàng lái để hướng dẫn chiếc thuyền giáo hội.

Đức Giêsu ngủ trên thuyền nhưng đồng thời ngài tỏ cho thấy ngài làm chủ mọi sự; tất cả đều vâng lệnh ngài. Ngài tỏ cho ta như vị Thiên Chúa làm người. Các môn đệ không có thể chống chọi với sóng gió, khi thấy ngài tỏ uy quyền, thì đem lòng thán phục.
Giáo hội, tất cả chúng ta, hãy đặt trọn vẹn lòng tin vào Đức Giêsu. Được ngài hướng dẫn, chúng ta sẽ vững lòng tiến bước vượt qua những giông tố cuộc đời để đến bờ bên kia, nơi đó sẽ là an bình trong Thiên Chúa.
+++
Thánh Tôma Aquinô

Các con là ánh sáng thế gian, lời này được áp dụng cho nhiều ơn gọi kitô, nhưng có lẽ thích hợp nhất là cho Thánh Tôma Aquinô. Những tác phẩm của Ngài soi sáng tư tưởng kitô giáo và cả tư tưởng nhân loại nữa.

Bài đọc 1 cho ta thấy điều kiện để có thể nên ánh sáng thế gian; không chỉ đơn thuần dùng trí khôn của mình để tìm hiểu sự vật nhưng trước hết phải đặt trí khôn mình trong mối liên hệ với Thiên Chúa. Thánh vịnh viết: ‘Trong ánh sáng của Ngài, ta thấy được ánh sáng’: để thấy ánh sáng hiện diện trong tạo thành của Thiên Chúa, cần phải sống tương quan với Ngài. Nên sẽ không có sự khôn ngoan đích thực nếu không có cầu nguyện (Kn 7,7). Thánh Tôma Aquinô là một vị thánh chiêm niệm: lý tưởng của ngài là truyền đạt cho người khác những điều mà chính ngài đã chiêm ngắm, nghĩa là những điều hiểu được trong cầu nguyện, trong mối tương quan với Thiên Chúa. Chỉ trí khôn thôi có thể làm được nhiều việc, xây dựng những hệ thống tư tưởng, nhưng chỉ là những hệ thống không phù hợp với sự khôn ngoan, có khi còn mang lại hậu quả tai hại. Có người đã nói rằng thế giới hiện đại hoàn toàn bị trật hướng vì những tư tưởng kitô điên rồ. Sự khao khát chân lý, tự do, tình huynh đệ là những tư tưởng kitô, là những khát vọng mang tính tin mừng nhưng nếu người ta tìm thỏa mãn bên ngoài mối tương quan sống động với Thiên Chúa, kết quả là đặt vào trong con người một cơn sốt làm mất sự quân bình hợp lý và đưa con người đến những cực đoan: những cuộc cách mạng bạo lực, những xung đột triền miên…

Ngược lại, thánh Tôma Aquinô luôn sống kết hợp sâu xa với Thiên Chúa, đã cầu nguyện để nhận được sự khôn ngoan đích thực, năng động, quân bình, xuất phát từ đấng Tạo Hóa; nhờ đó ngài có thể đón nhận những tư tưởng ngoại giáo. Ngài không sợ học hỏi tư tưởng của Aristote và tìm thấy trong các tác phẩm của triết gia này ánh sáng để hiểu biết hơn thế giới Thiên Chúa tạo dựng. Thay vì quảng bá những tư tưởng kitô điên rồ, ngài đã thành công biến những tư tưởng ngoại giáo nên khôn ngoan; ngài mở rộng cách đặc biệt cho mọi tạo thành của Thiên Chúa, mọi tư tưởng nhân loại, vì ngài sống thân tình với chính Thiên Chúa. ‘Ước gì Thiên Chúa cho tôi nói về Đức Khôn Ngoan theo như tôi được hiểu, và cho tôi biết nghĩ biết suy xứng với những gì tôi đã lãnh nhận’ (Kn 7,15): sống tương quan với Thiên Chúa không làm cho lòng mình hẹp lại, không hạn chế trí khôn, ngược lại cho ta cảm nếm được vẻ huy hoàng của tạo thành.

Trong giáo hội, có nhiều ơn gọi. Có người được gọi để theo đuổi việc chống lại tư tưởng nhân loại; thánh Phaolô đã mạnh mẽ chống lại triết học: ơn gọi của ngài là làm nổi bật sứ điệp kitô đến độ làm cho nó xem chừng ra không còn tương hợp với triết lý con người. Có kẻ khác giống như trường hợp của Tôma Aquinô, lại được gọi để cho ta thấy có thể có sự dung hòa nếu biết hướng về Thiên Chúa tất cả: khi hoàn toàn kết hợp với đấng tạo hóa thì ta cũng sẽ hòa hợp với toàn thể tạo thành.