Suy niệm Thánh Vịnh 24 - Lm. Phêrô Phạm Ngọc Lê
- Thứ năm - 28/09/2017 04:58
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Hai mươi lời khẩn cầu dâng lên Thiên Chúa, để xin:
+ Ơn trung thành với Giao Ước. Lý do hy vọng đứng ‘về phía Thiên Chúa’: lòng tốt lành, nhân ái của Thiên Chúa.
+ Tha Thứ những bất trung với Giao Ước: tình thương, danh thánh của Ngài… Lý do hy vọng đứng ‘về phía con người’: cô độc, nghèo nàn, đau khổ, túng quẫn, bất hạnh, tội lỗi, kẻ thù…Vâng, con hy vọng và trông cậy nơi Ngài. Xin cứu con khỏi những khốn khổ.
Suy Niệm Thánh Vịnh 24
1 Lạy CHÚA, con nâng tâm hồn lên cùng CHÚA.
2 Lạy Thiên Chúa của con, con tin tưởng nơi Ngài,
xin Ngài đừng để con tủi nhục,
đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con.
3 Chẳng ai trông cậy Chúa,
mà lại phải nhục nhằn tủi hổ,
chỉ người nào tự dưng phản phúc
mới nhục nhằn tủi hổ mà thôi.
4 Lạy CHÚA, đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết,
lối đi của Ngài, xin chỉ bảo con.
5 Xin dẫn con đi theo đường chân lý của Ngài
và bảo ban dạy dỗ,
vì chính Ngài là Thiên Chúa cứu độ con.
Sớm hôm con những cậy trông Ngài, bởi vì Ngài nhân ái.
6 Lạy CHÚA, xin nhớ lại nghĩa nặng với ân sâu
Ngài đã từng biểu lộ từ muôn thuở muôn đời.
7 Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến,
nhưng xin lấy tình thương mà nhớ đến con cùng.
8 CHÚA là Đấng nhân từ chính trực, chỉ lối cho tội nhân,
9 dẫn kẻ nghèo hèn đi theo đường công chính,
dạy cho biết đường lối của Người.
10 Tất cả đường lối CHÚA đều là yêu thương và thành tín
đối với những kẻ nào giữ giao ước và lề luật Chúa.
11 Lạy CHÚA, tội con thật nặng nề,
vì danh Ngài, xin lượng thứ cho con.
12 Phàm ai kính sợ CHÚA,
Người chỉ cho thấy đường phải chọn.
13 Họ sẽ được an vui hạnh phúc một đời,
và con cháu thừa hưởng đất tổ tiên.
14 CHÚA xử thân tình với những ai kính sợ Chúa
và cho họ biết giao ước của Người.
15 Mắt tôi nhìn CHÚA không biết mỏi
vì chính Người sẽ gỡ chân tôi khỏi dò lưới.
16 Lạy Chúa, xin đoái nhìn và xót thương con,
vì thân này bơ vơ khổ cực.
17 Lòng đau như thắt, xin làm cho thanh thoả,
và giải thoát con khỏi bước ngặt nghèo.
18 Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực
và tha thứ hết mọi tội con.
19 Xin Chúa thấy cho : thù địch con đông vô kể,
chúng ghét thân này, ghét cay ghét đắng.
20 Xin bảo toàn sinh mạng và giải thoát con,
đừng để con tủi nhục, bởi vì con ẩn náu bên Ngài.
21 Ước gì lòng trong sạch và ngay thẳng
che chở giữ gìn con, vì con trông cậy Chúa.
22 Lạy Thiên Chúa, xin Ngài cứu Ít-ra-en
thoát mọi nỗi truân chuyên ngặt nghèo.
Hai mươi lời khẩn cầu dâng lên Thiên Chúa, để xin:
+ Ơn trung thành với Giao Ước. Lý do hy vọng đứng ‘về phía Thiên Chúa’: lòng tốt lành, nhân ái của Thiên Chúa.
+ Tha Thứ những bất trung với Giao Ước: tình thương, danh thánh của Ngài… Lý do hy vọng đứng ‘về phía con người’: cô độc, nghèo nàn, đau khổ, túng quẫn, bất hạnh, tội lỗi, kẻ thù…Vâng, con hy vọng và trông cậy nơi Ngài. Xin cứu con khỏi những khốn khổ.
Cùng Đọc Với Israel
Thánh vịnh này là một trong tám thánh vịnh được gọi là thánh vịnh ‘theo mẫu tự’: mỗi câu bắt đầu bằng một mẫu tự do thái, theo thứ tự. Một cách thức giúp trí nhớ và mang tính sư phạm để có thể thuộc nằm lòng nhưng nhất là cách thức để nêu lên sự kiện toàn lề luật… Vâng, lề luật của Thiên Chúa, là sự hoàn hảo của lời, từ đầu đến cuối. Trình tự theo mẫu tự này cho ta cảm giác dàn bài của thánh vịnh không rõ lắm. Các tư tưởng hình như không theo một thứ tự cố định. Nhưng ta sẽ say sưa đọc qua hai mươi lời khẩn cầu:
1. Xin đừng để con tủi nhục
2. Đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con
3. Đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết
4. Lối đi của Ngài, xin chỉ bảo con
5. Xin dẫn con đi theo đường chân lý của Ngài
6. Và bảo ban dạy dỗ vì chính Ngài là Thiên Chúa cứu độ con
7. Xin nhớ lại nghĩa nặng với ân sâu
8. Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến
9. Xin lấy tình thương mà nhớ đến con cùng
10. Tội con thật nặng nề... xin lượng thứ cho con
11. Xin đoái nhìn
12. Và xót thương con
13. Giải thoát con khỏi bước ngặt nghèo
14. Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực
15. Và tha thứ hết mọi tội con
16. Xin Chúa thấy cho : thù địch con đông vô kể
17. Xin bảo toàn sinh mạng
18. Và giải thoát con
19. Đừng để con tủi nhục,
20. Xin Ngài cứu Ít-ra-en, xin Ngài cứu chúng con
Cùng Đọc Với Đức Giêsu
Đức Giêsu là đấng cứu độ…đấng mang lại ơn tha thứ…Ngài là con đường dẫn đến Chúa Cha: trong thánh vịnh này, đề cập đến bốn lần những nẻo đường của Thiên Chúa, hai lần lối đi của Ngài, và hai lần cầu xin Ngài dẫn con đi (là động từ có cùng một căn ngữ với từ ngữ đường trong tiếng do thái). Lạy Chúa Giêsu, Chúa là đường, xin dẫn đưa con đi.
Chính những ‘anawim’, những kẻ nghèo cầu nguyện trong thánh vịnh này. Và ta biết rõ vị trí của họ trong lòng của Đức Giêsu.
Cùng Đọc Với Người Thời Nay
Hai chủ đề đan xen nhau trong thánh vịnh này luôn là điều hiện thực đối với mọi tín hữu chân chính: Lạy Chúa xin cho chúng con trung thành với giao ước của Chúa – Xin ban cho chúng con ơn tha thứ vì đã bất trung với giao ước Ngài…
Lòng thành tín với Thiên Chúa, đức tin là một sự khôn ngoan cao trọng, một phong cách sống, một con đường hạnh phúc. Đừng ngừng suy niệm về hình ảnh ‘con đường’: phải tiến bước, phải bước đi trên con đường của Thiên Chúa.
Hy vọng nơi Thiên Chúa. Ơn cứu rỗi chính là Thiên Chúa. Ai trông cậy nơi Ngài sẽ không bao giờ thất vọng…Ngài là Đấng con nương tựa…Lạy Chúa, con trông cậy nơi Ngài. Ta hiểu được vì sao Giáo Hội đề nghị cho ta đọc thánh vịnh này vào Chúa Nhật thứ nhất Mùa Vọng. Cả thế giới đang chờ đợi, đang khẩn cầu. Đấy là Mùa Vọng của thế giới đang hy vọng rằng các lời Chúa hứa sẽ được hoàn thành. Là niềm mong chờ và khao khát của ‘Noel’. Hàng triệu người ‘nghèo’ của Cựu Ước đã đọc lời kinh nguyện này: Lạy Chúa, con trông cậy nơi Chúa. Mẹ Maria đã đọc lời kinh nguyện này. Khi ấy, họ chưa biết Thiên Chúa sẽ nhậm lời họ như thế nào: bằng cách tự mình đến với con người, mầu nhiệm Nhập Thể.
Đau khổ của chúng ta. Không thể quên đau khổ để cầu nguyện. Kinh Thánh dạy ta biết vận dụng đau khổ để khẩn cầu, như người hành khất cho thấy những vết thương của mình. Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực và tha thứ hết mọi tội con. Đâu là nỗi khổ của người viết lên lời kinh nguyện này? Ta không biết rõ được. Đoán chừng ông bị thù địch bao quanh. Hình ảnh bị lưới dò bao chụp, không lối thoát, đôi lúc cũng chính là hoàn cảnh của mỗi người chúng ta. Ông đã thưa với Chúa: ‘Lạy Chúa, xin gỡ chân con khỏi lưới dò’. Như ông, chúng ta cũng có thể đọc lại lời nguyện này.
Mở rộng lời nguyện của ta đến mọi khổ đau của nhiều người. Xin Ngài cứu Israel dân Ngài…Xin cứu chúng con khỏi mọi sự dữ. Ta nên kết thúc lời cầu nguyện cá nhân của mình như thế.
Một vị Thiên Chúa, ‘đồng minh’ của con người. Thật cảm động, khi thấy trong thánh vịnh này, đứng trước tội lỗi của con người, Thiên Chúa không hành xử như một quan tòa đối với phạm nhân. Nhưng Ngài tỏ ra là vị trạng sư, là ‘đồng minh’ của người tội phạm. ‘Lạy Thiên Chúa của con, con tin tưởng nơi Ngài, xin Ngài đừng để con tủi nhục, đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con... Đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết. Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến. CHÚA là Đấng nhân từ chính trực, chỉ lối cho tội nhân... chính Người sẽ gỡ chân tôi khỏi dò lưới... Xin tha thứ hết mọi tội con… Xin Chúa thấy cho: thù địch con đông vô kể. Hình ảnh về Thiên Chúa luôn đúng cho mọi thời. Bây giờ người ta không chấp nhận hình ảnh một vị Thiên Chúa trả thù. Cả Cựu ước cũng nói về một vị Thiên Chúa ký giao ước với con người, và tiếp tục trung thành ngay cả khi con người khước từ Ngài. Đây không phải là điều mà một số người thời nay gọi là nhân nhượng, để cho sự ác xảy ra, một cách dửng dưng. Không, Thiên Chúa đau nỗi khổ của con người phạm tội. Và Ngài làm hết mọi cách để giúp họ thoát khỏi tình trạng tội lỗi ấy. Mỗi lần ta gặp các từ ‘địch thù’ trong các thánh vịnh, ta luôn thấy Thiên Chúa đứng về phía những người chiến đấu và Ngài chiến đấu với họ chống lại địch thù.
Ơn tha thứ. Trong thánh vịnh này ta gặp thấy ba lần lời cầu xin ơn tha thứ. Lạy CHÚA, tội con thật nặng nề, vì danh Ngài, xin lượng thứ cho con... Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến... và tha thứ hết mọi tội con. Thật tích cực! Người ta tố cáo kitô giáo lúc nào cũng ăn năn thú tội. Thật vậy có nhiều kitô hữu có vẻ như bị ám ảnh bởi tội lỗi. Nhưng quan niệm thật của tội chính là ‘được Thiên Chúa tha thứ’. Thánh vịnh này cho ta biết Thiên Chúa là người trước tiên thấu rõ con người khó khăn thực hiện điều lành và Ngài hiểu rằng con người thường phạm tội vì yếu đuối. Nên ta không ngạc nhiên khi thấy ngày nay giáo hội đề nghị chúng ta tái khám phá khía cạnh hân hoan lễ hội của bí tích giao hòa. Thiên Chúa vui thích tha thứ. Thiên Chúa luôn tha thứ ngay khi chúng ta có một cử chỉ nhỏ hướng về Ngài. Và ta cũng đừng ngạc nhiên khi thấy Ngài cũng đòi hỏi chúng ta xử sự giống như Ngài… ‘Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con’.
1 Lạy CHÚA, con nâng tâm hồn lên cùng CHÚA.
2 Lạy Thiên Chúa của con, con tin tưởng nơi Ngài,
xin Ngài đừng để con tủi nhục,
đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con.
3 Chẳng ai trông cậy Chúa,
mà lại phải nhục nhằn tủi hổ,
chỉ người nào tự dưng phản phúc
mới nhục nhằn tủi hổ mà thôi.
4 Lạy CHÚA, đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết,
lối đi của Ngài, xin chỉ bảo con.
5 Xin dẫn con đi theo đường chân lý của Ngài
và bảo ban dạy dỗ,
vì chính Ngài là Thiên Chúa cứu độ con.
Sớm hôm con những cậy trông Ngài, bởi vì Ngài nhân ái.
6 Lạy CHÚA, xin nhớ lại nghĩa nặng với ân sâu
Ngài đã từng biểu lộ từ muôn thuở muôn đời.
7 Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến,
nhưng xin lấy tình thương mà nhớ đến con cùng.
8 CHÚA là Đấng nhân từ chính trực, chỉ lối cho tội nhân,
9 dẫn kẻ nghèo hèn đi theo đường công chính,
dạy cho biết đường lối của Người.
10 Tất cả đường lối CHÚA đều là yêu thương và thành tín
đối với những kẻ nào giữ giao ước và lề luật Chúa.
11 Lạy CHÚA, tội con thật nặng nề,
vì danh Ngài, xin lượng thứ cho con.
12 Phàm ai kính sợ CHÚA,
Người chỉ cho thấy đường phải chọn.
13 Họ sẽ được an vui hạnh phúc một đời,
và con cháu thừa hưởng đất tổ tiên.
14 CHÚA xử thân tình với những ai kính sợ Chúa
và cho họ biết giao ước của Người.
15 Mắt tôi nhìn CHÚA không biết mỏi
vì chính Người sẽ gỡ chân tôi khỏi dò lưới.
16 Lạy Chúa, xin đoái nhìn và xót thương con,
vì thân này bơ vơ khổ cực.
17 Lòng đau như thắt, xin làm cho thanh thoả,
và giải thoát con khỏi bước ngặt nghèo.
18 Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực
và tha thứ hết mọi tội con.
19 Xin Chúa thấy cho : thù địch con đông vô kể,
chúng ghét thân này, ghét cay ghét đắng.
20 Xin bảo toàn sinh mạng và giải thoát con,
đừng để con tủi nhục, bởi vì con ẩn náu bên Ngài.
21 Ước gì lòng trong sạch và ngay thẳng
che chở giữ gìn con, vì con trông cậy Chúa.
22 Lạy Thiên Chúa, xin Ngài cứu Ít-ra-en
thoát mọi nỗi truân chuyên ngặt nghèo.
Hai mươi lời khẩn cầu dâng lên Thiên Chúa, để xin:
+ Ơn trung thành với Giao Ước. Lý do hy vọng đứng ‘về phía Thiên Chúa’: lòng tốt lành, nhân ái của Thiên Chúa.
+ Tha Thứ những bất trung với Giao Ước: tình thương, danh thánh của Ngài… Lý do hy vọng đứng ‘về phía con người’: cô độc, nghèo nàn, đau khổ, túng quẫn, bất hạnh, tội lỗi, kẻ thù…Vâng, con hy vọng và trông cậy nơi Ngài. Xin cứu con khỏi những khốn khổ.
Cùng Đọc Với Israel
Thánh vịnh này là một trong tám thánh vịnh được gọi là thánh vịnh ‘theo mẫu tự’: mỗi câu bắt đầu bằng một mẫu tự do thái, theo thứ tự. Một cách thức giúp trí nhớ và mang tính sư phạm để có thể thuộc nằm lòng nhưng nhất là cách thức để nêu lên sự kiện toàn lề luật… Vâng, lề luật của Thiên Chúa, là sự hoàn hảo của lời, từ đầu đến cuối. Trình tự theo mẫu tự này cho ta cảm giác dàn bài của thánh vịnh không rõ lắm. Các tư tưởng hình như không theo một thứ tự cố định. Nhưng ta sẽ say sưa đọc qua hai mươi lời khẩn cầu:
1. Xin đừng để con tủi nhục
2. Đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con
3. Đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết
4. Lối đi của Ngài, xin chỉ bảo con
5. Xin dẫn con đi theo đường chân lý của Ngài
6. Và bảo ban dạy dỗ vì chính Ngài là Thiên Chúa cứu độ con
7. Xin nhớ lại nghĩa nặng với ân sâu
8. Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến
9. Xin lấy tình thương mà nhớ đến con cùng
10. Tội con thật nặng nề... xin lượng thứ cho con
11. Xin đoái nhìn
12. Và xót thương con
13. Giải thoát con khỏi bước ngặt nghèo
14. Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực
15. Và tha thứ hết mọi tội con
16. Xin Chúa thấy cho : thù địch con đông vô kể
17. Xin bảo toàn sinh mạng
18. Và giải thoát con
19. Đừng để con tủi nhục,
20. Xin Ngài cứu Ít-ra-en, xin Ngài cứu chúng con
Cùng Đọc Với Đức Giêsu
Đức Giêsu là đấng cứu độ…đấng mang lại ơn tha thứ…Ngài là con đường dẫn đến Chúa Cha: trong thánh vịnh này, đề cập đến bốn lần những nẻo đường của Thiên Chúa, hai lần lối đi của Ngài, và hai lần cầu xin Ngài dẫn con đi (là động từ có cùng một căn ngữ với từ ngữ đường trong tiếng do thái). Lạy Chúa Giêsu, Chúa là đường, xin dẫn đưa con đi.
Chính những ‘anawim’, những kẻ nghèo cầu nguyện trong thánh vịnh này. Và ta biết rõ vị trí của họ trong lòng của Đức Giêsu.
Cùng Đọc Với Người Thời Nay
Hai chủ đề đan xen nhau trong thánh vịnh này luôn là điều hiện thực đối với mọi tín hữu chân chính: Lạy Chúa xin cho chúng con trung thành với giao ước của Chúa – Xin ban cho chúng con ơn tha thứ vì đã bất trung với giao ước Ngài…
Lòng thành tín với Thiên Chúa, đức tin là một sự khôn ngoan cao trọng, một phong cách sống, một con đường hạnh phúc. Đừng ngừng suy niệm về hình ảnh ‘con đường’: phải tiến bước, phải bước đi trên con đường của Thiên Chúa.
Hy vọng nơi Thiên Chúa. Ơn cứu rỗi chính là Thiên Chúa. Ai trông cậy nơi Ngài sẽ không bao giờ thất vọng…Ngài là Đấng con nương tựa…Lạy Chúa, con trông cậy nơi Ngài. Ta hiểu được vì sao Giáo Hội đề nghị cho ta đọc thánh vịnh này vào Chúa Nhật thứ nhất Mùa Vọng. Cả thế giới đang chờ đợi, đang khẩn cầu. Đấy là Mùa Vọng của thế giới đang hy vọng rằng các lời Chúa hứa sẽ được hoàn thành. Là niềm mong chờ và khao khát của ‘Noel’. Hàng triệu người ‘nghèo’ của Cựu Ước đã đọc lời kinh nguyện này: Lạy Chúa, con trông cậy nơi Chúa. Mẹ Maria đã đọc lời kinh nguyện này. Khi ấy, họ chưa biết Thiên Chúa sẽ nhậm lời họ như thế nào: bằng cách tự mình đến với con người, mầu nhiệm Nhập Thể.
Đau khổ của chúng ta. Không thể quên đau khổ để cầu nguyện. Kinh Thánh dạy ta biết vận dụng đau khổ để khẩn cầu, như người hành khất cho thấy những vết thương của mình. Xin Chúa thấy cho cảnh lầm than khổ cực và tha thứ hết mọi tội con. Đâu là nỗi khổ của người viết lên lời kinh nguyện này? Ta không biết rõ được. Đoán chừng ông bị thù địch bao quanh. Hình ảnh bị lưới dò bao chụp, không lối thoát, đôi lúc cũng chính là hoàn cảnh của mỗi người chúng ta. Ông đã thưa với Chúa: ‘Lạy Chúa, xin gỡ chân con khỏi lưới dò’. Như ông, chúng ta cũng có thể đọc lại lời nguyện này.
Mở rộng lời nguyện của ta đến mọi khổ đau của nhiều người. Xin Ngài cứu Israel dân Ngài…Xin cứu chúng con khỏi mọi sự dữ. Ta nên kết thúc lời cầu nguyện cá nhân của mình như thế.
Một vị Thiên Chúa, ‘đồng minh’ của con người. Thật cảm động, khi thấy trong thánh vịnh này, đứng trước tội lỗi của con người, Thiên Chúa không hành xử như một quan tòa đối với phạm nhân. Nhưng Ngài tỏ ra là vị trạng sư, là ‘đồng minh’ của người tội phạm. ‘Lạy Thiên Chúa của con, con tin tưởng nơi Ngài, xin Ngài đừng để con tủi nhục, đừng để quân thù đắc chí nhạo cười con... Đường nẻo Ngài, xin dạy cho con biết. Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến. CHÚA là Đấng nhân từ chính trực, chỉ lối cho tội nhân... chính Người sẽ gỡ chân tôi khỏi dò lưới... Xin tha thứ hết mọi tội con… Xin Chúa thấy cho: thù địch con đông vô kể. Hình ảnh về Thiên Chúa luôn đúng cho mọi thời. Bây giờ người ta không chấp nhận hình ảnh một vị Thiên Chúa trả thù. Cả Cựu ước cũng nói về một vị Thiên Chúa ký giao ước với con người, và tiếp tục trung thành ngay cả khi con người khước từ Ngài. Đây không phải là điều mà một số người thời nay gọi là nhân nhượng, để cho sự ác xảy ra, một cách dửng dưng. Không, Thiên Chúa đau nỗi khổ của con người phạm tội. Và Ngài làm hết mọi cách để giúp họ thoát khỏi tình trạng tội lỗi ấy. Mỗi lần ta gặp các từ ‘địch thù’ trong các thánh vịnh, ta luôn thấy Thiên Chúa đứng về phía những người chiến đấu và Ngài chiến đấu với họ chống lại địch thù.
Ơn tha thứ. Trong thánh vịnh này ta gặp thấy ba lần lời cầu xin ơn tha thứ. Lạy CHÚA, tội con thật nặng nề, vì danh Ngài, xin lượng thứ cho con... Tuổi xuân trót dại bao lầm lỗi, xin Ngài đừng nhớ đến... và tha thứ hết mọi tội con. Thật tích cực! Người ta tố cáo kitô giáo lúc nào cũng ăn năn thú tội. Thật vậy có nhiều kitô hữu có vẻ như bị ám ảnh bởi tội lỗi. Nhưng quan niệm thật của tội chính là ‘được Thiên Chúa tha thứ’. Thánh vịnh này cho ta biết Thiên Chúa là người trước tiên thấu rõ con người khó khăn thực hiện điều lành và Ngài hiểu rằng con người thường phạm tội vì yếu đuối. Nên ta không ngạc nhiên khi thấy ngày nay giáo hội đề nghị chúng ta tái khám phá khía cạnh hân hoan lễ hội của bí tích giao hòa. Thiên Chúa vui thích tha thứ. Thiên Chúa luôn tha thứ ngay khi chúng ta có một cử chỉ nhỏ hướng về Ngài. Và ta cũng đừng ngạc nhiên khi thấy Ngài cũng đòi hỏi chúng ta xử sự giống như Ngài… ‘Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con’.
Noël Quesson, 50 Psaumes pour tous les jours, Tome I
Lm. Phêrô Phạm Ngọc Lê chuyển dịch
Lm. Phêrô Phạm Ngọc Lê chuyển dịch