Giáo xứ Tấn Tài: Thánh lễ giỗ thứ 119 của Cố Đề (Cha Villaume)
- Thứ tư - 11/09/2019 04:12
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thánh lễ giỗ thứ 119 của Cố Đề MARIE LOUIS De GONZAGUE VILLAUME được cử hành lúc 4h30 sáng nay 6.9.2019, trong ngôi thánh đường Giáo xứ Tấn Tài, ngôi thánh đường mà chính Ngài đã xây dựng, đã làm Quản xứ tiên khởi và đang an nghỉ trong Chúa.Cùng hiệp dâng thánh lễ, có Cha Cựu Quản xứ Giuse Trần Văn Láng.
Thánh lễ giỗ thứ 119 của Cố Đề MARIE LOUIS De GONZAGUE VILLAUME được cử hành lúc 4h30 sáng nay 6.9.2019, trong ngôi thánh đường Giáo xứ Tấn Tài, ngôi thánh đường mà chính Ngài đã xây dựng, đã làm Quản xứ tiên khởi và đang an nghỉ trong Chúa.
Cùng hiệp dâng thánh lễ, có Cha Cựu Quản xứ Giuse Trần Văn Láng.
Cha MARIE LOUIS De GONZAGUE VILLAUME (Cố Đề)
Nơi họ đạo chính là Dinh Thủy, Cha Villaume (Cố Đề) lúc ấy phải bao quát cả một vùng rộng lớn từ Tân Hội đến Phước Thiện, Phước An…Ngài quả là một nhân tài trong lĩnh vực xây dựng chiến lược phát triển nông nghiệp lâu dài cho vùng đất Ninh Thuận này. Sau những thành quả mỹ mãn trong việc xây dựng đập Lâm Cấm để đưa nước về các cánh đồng Tấn Tài, Tấn Lộc, Mỹ An và Tân Hội. Ngài đã quan tâm để ý đến một vùng đất khá rộng ở phía bắc còn hoang vu và có khả năng chuyển đổi thành ruộng lúa. Vùng đất này lúc ấy còn đầy những bụi cây um tùm, phần còn lại là những thửa ruộng muối đã bỏ hoang. Ý tưởng về việc thành lập một họ đạo mới và gầy dựng những phương thế kiếm sống cho giáo dân đã được hình thành trong tâm trí Ngài ngay từ lúc ấy. Và để thực hiện những điều đó, sau khi được chính phủ bảo hộ đồng ý, Ngài bắt tay vào việc xây dựng đập nước Nha Trinh bằng bê tông cốt thép để có thể đưa nước về vùng đất phía Bắc này. Chúng ta có thể tìm hiểu kỹ hơn về Cố Đề qua bài viết sau đây của Cố Báu đăng trên Bán Nguyệt san “Memorial de Quinhon” ngày 27-10-1970.
Cha Villaume quả thật là một Vị ân nhân vĩ đại cho các cư dân, và cách đặc biệt đối với các nông dân vùng Ninh Thuận. Ngài rất thông minh và đã dự đoán được những nguồn lợi có thể đem lại cho vùng đất khắc nghiệt này qua việc hoạch định hệ thống tưới tiêu hợp lý. Cho đến ngày nay, mọi người vẫn còn nhắc đến vị linh mục Thừa sai năng động này dưới cái tên Việt nam “”Cố Đề”.
Cha Marie-Louis Villaume sinh ngày 15 tháng 2 năm 1858 tại Vervezelle, thuộc địa phận Saint- Dié miền cao nguyên Vosge (Pháp quốc) trong một gia đình nông dân chân chất. Từ thời niên thiếu, Ngài đã thể hiện đức tính bền bỉ hiếm thấy, điều đó đã giúp cho Ngài về sau khi gặp những gian nan thử thách trên đường đời.
Sau khi hoàn thành bậc trung học, cậu thanh niên Villaume bước vào Đại chủng viện Saint – Dié, và 2 năm sau Ngài được thu nhận vào Chủng Viện của Hội Thừa Sai Ba lê. Ngài thụ phong linh mục ngày 12-3-1881 và được đề cử sang truyền giáo tại Đông dương, thuộc địa phận Quy Nhơn khi chỉ mới 23 tuổi đời.
Chỉ một năm sau, Ngài được Đức Giám Mục Galibert sai đến vùng đất Phan Rang, nơi mà chưa hề có một linh mục Thừa sai nào lưu lại. Vì đó là một xứ sở ít dân, khí hậu độc hại, đất đai phần lớn chỉ là những đụn cát khô cằn, còn lại là cánh rừng thưa thớt. Triều đình Huế đã liệt vùng đất này là nơi dành cho bọn bất hảo, trộm cắp, cướp bóc và quân du thủ du thực.
Nhận thấy việc tưới tiêu của số người Chăm vẫn còn thực hiện theo kiểu ban sơ, Cố Đề đã nghĩ ngay đến việc phải xây dựng các đập nước và hệ thống tưới tiêu, mới mong phát triển việc trồng trọt và chuyển đổi vùng đất khô cằn này thành một vựa lúa dồi dào.
Dự định chưa được thực hiện thì vào những ngày đầu tháng 8 năm 1885, phong trào Văn Thân nổi lên. Ngài phải trốn chạy vào Sài gòn, vượt qua hơn 500 cây số đường rừng sau 21 ngày đêm. Không nghi ngại khi nói rằng: chính Ngài là người châu Âu đầu tiên đã đi băng qua lưu vực sông Đồng Nai và La Ngà mà trước đó chưa được ai thăm dò.
Vào đến Sài gòn, Ngài phải chịu cơn sốt rét hành hạ và nằm liệt giường hơn 15 ngày. Đã vậy, chứng viêm mắt rồi tai bị viêm mủ gần như bất trị làm Ngài bị điếc. Tuy nhiên, với những phẩm chất sẵn có, Ngài vẫn kiên quyết thi hành sứ vụ và quyết tâm thực hiện dự án mà Ngài đã hoạch định cho dân chúng vùng Ninh Thuận. Ngài xin anh chị em ở quê nhà gửi phần hồi môn của mình để xây dựng đập Lâm Cấm, đưa nước về cánh đồng Tấn Tài, Tấn Lộc, Mỹ An và Tân Hội. Nhờ vào lợi tức từ các cánh đồng trên mang lại, năm 1898 Ngài xây dựng nhà xứ, rồi ngôi Thánh đường Tấn Tài vào năm 1900 được sử dụng đến ngày nay. Thán phục và phấn khởi trước kết qua đạt được, cả cộng đồng người Việt lẫn người Chăm đã muốn tạc tượng Ngài để tôn kính, nhưng Ngài đã kiên quyết chống lại.
Vào thời điểm này số người di cư từ miền Bắc và miền Trung vào ngày càng đông. Sau khi xây mới lại đập Nha Trinh vào năm 1887 (vì trước đây người dân đã ngăn đập bằng cọc tre và chà bổi), nhận thấy phía bên trái Sông Cái là một vùng đất còn bỏ hoang, Ngài đã cho đào một con kênh mới để đưa nước về.
Đập Nha Trinh có chiều dài 385 m, rộng 3 m , cao 5 m . Để đưa nước về kênh Bắc tưới cho cánh đồng Hộ Diêm, người ta phải nổ mìn, phá đá tạo một con mương xuyên qua vùng núi đá granit. Dù gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật, nhưng mọi trở ngại đều đã vượt qua. Sự ra đi của Cha Villaume thật đột ngột khi tuổi đời của Ngài chỉ mới 42. Vào ngày 06 tháng 9 năm 1900, trong khi đang chỉ đạo việc thi công, chiếc thuyền của Ngài đã bị nước xoáy cuốn trôi vào miệng cống. Dân chúng tìm thấy thi thể Ngài vào ngày hôm sau cách nơi tử nạn 3 cây số.
Không thể diễn tả hết nỗi xót xa đối với sự ra đi vĩnh viễn của Vị ân nhân đáng kính. Mọi người dân trong toàn vùng Ninh Thuận từ công giáo đến ngoại đạo đã đau đớn đến nghiêng mình khóc thương trước thi hài Ngài. Đám tang đã diễn ra trong bầu khí oai nghiêm. Mọi người: từ những cộng sự của Ngài, những công dân Pháp, người Việt, người Chăm, dân ngoại đạo và dĩ nhiên là những người công giáo vây quanh vị công sứ Odend’hal để bày tỏ sự trìu mến và quyến luyến dành cho Ngài. Xin được trích dẫn đôi dòng trong bài điếu văn:
“Không chỉ muốn cứu vớt phần linh hồn mà thôi, Cha Villaume còn ao ước giúp đỡ phần xác cho các cư dân đã được trao phó cho Ngài. Bằng nghị lực và lòng khát khao mãnh liệt, Cha đã hiến dâng tất cả cho công trình vĩ đại này. Ngài muốn chiến đấu chống lại sự nghèo đói, đem lại hạnh phúc cho cả những người từ chối đón nhận Tin Mừng. Ngài đã vĩnh viễn ra đi ngay trên công trường khi công việc sắp hoàn thành để đem lại sự phồn vinh cho xứ sở này.”
Dưới những mái vòm cao vút của ngôi thánh đường Tấn Tài, Cha Villaume đã an nghỉ ngàn thu giữa đàn chiên của Ngài và bên cạnh đó là cánh đồng lúa phì nhiêu mà Ngài đã có công gầy dựng. Trên tấm bia bằng đá cẩm thạch có khắc dòng chữ bằng tiếng La tinh như sau: Tưởng nhớ Người Cha có công xây dựng ngôi thánh đường – Ngài Ân nhân vĩ đại của tỉnh Ninh Thuận ...(Còn nữa....)
P. GAUTHIER, M.E.P
Hô-diêm, le 27 Octobre 1970.
BTTGP